Thu hồi đất ruộng của dân rồi bỏ hoang

Thứ Hai, 13/05/2019, 02:54:50

Nhiều bạn đọc phản ánh, hàng chục héc-ta đất “bờ xôi ruộng mật” mà tỉnh Thái Nguyên thu hồi để làm khu công nghiệp (KCN), nhưng nhiều năm qua bỏ hoang hoặc thu hồi nửa vời, không những gây lãng phí lớn, mà còn trở thành nơi đổ rác, vứt xác động vật gây ô nhiễm môi trường, làm người dân bức xúc. Tuy nhiên, đến nay các cơ quan chức năng ở địa phương vẫn chưa có giải pháp hữu hiệu để giải quyết.

"Ðất vàng" bỏ hoang

Cách đây hơn 10 năm, tỉnh Thái Nguyên và nhà đầu tư tiến hành bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), thu hồi khoảng 70 ha đất nông nghiệp ở hai xã Trung Thành và Thuận Thành, huyện Phổ Yên, nay là thị xã Phổ Yên để xây dựng KCN Trung Thành (Khu C, KCN Nam Phổ Yên) và Khu B, KCN Nam Phổ Yên. Ðây là hai khu đất vàng, vốn là đất "bờ xôi ruộng mật" cấy hai vụ lúa/năm của nông dân địa phương, nằm ngay bên cạnh quốc lộ 3, gần Thủ đô Hà Nội cho nên rất thuận lợi cho phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, sau khi thu hồi, nhà đầu tư được giao đất, nhưng do năng lực yếu cho nên không có khả năng hoàn thiện hạ tầng như đường giao thông, cấp, thoát nước, hoặc đầu tư nhà máy nhưng không hoạt động... dẫn đến nhiều diện tích đất hai KCN bỏ hoang, hoặc thu hồi nửa vời, trong khi đó nhiều hộ dân địa phương không còn ruộng để canh tác.

Dự án Ðầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng KCN Trung Thành được Ban quản lý các KCN Thái Nguyên cấp Giấy chứng nhận đầu tư năm 2007 cho Công ty TNHH Ðầu tư phát triển hạ tầng Lệ Trạch (Công ty Lệ Trạch). Sau đó một năm, chính quyền địa phương đã bồi thường, GPMB 44 ha, đến năm 2013, tỉnh giao đất giai đoạn 1 với diện tích 22,6 ha để Công ty Lệ Trạch xây dựng các hạng mục san nền, tường rào bảo vệ, hệ thống thoát nước mưa, nước thải, rải móng đường trục chính, lát vỉa hè đường trục chính và đến nay đã thu hút được một số nhà đầu tư thứ cấp xây dựng nhà máy. Tuy nhiên, hơn 20 ha còn lại, đã thu hồi, nhưng nhiều năm qua nhà đầu tư không hoàn thiện hạ tầng, bỏ hoang.

Dự án Ðầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng Khu B, KCN Nam Phổ Yên do Công ty TNHH một thành viên Ô-tô Xuân Kiên Vinaxuki Thái Nguyên (Công ty Xuân Kiên) làm chủ đầu tư được Ban quản lý các KCN Thái Nguyên cấp Giấy chứng nhận đầu tư năm 2008. Diện tích đã bồi thường, GPMB là hơn 26 ha, trong đó diện tích GPMB xong giai đoạn một đã giao cho Công ty Xuân Kiên là 6,85 ha và đã thu hút được một dự án thứ cấp là Dự án Nhà máy đúc gang và thép hợp kim cao cấp do chính Công ty Xuân Kiên đầu tư. Tuy nhiên, Dự án nhà máy đúc gang và thép hợp kim cao cấp đã dừng hoạt động, đất đai bỏ hoang, gây lãng phí.

Mặc dù tỉnh Thái Nguyên đã giao cho Công ty Xuân Kiên gần 20 ha đất còn lại, nhưng hiện nay việc GPMB chưa dứt điểm, diện tích này đang bị "treo". Nguyên nhân chủ yếu là do GPMB đúng vào thời điểm Nghị định số 69/2009/NÐ - CP của Chính phủ về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ và tái định cư chuẩn bị có hiệu lực thi hành và người dân đề nghị được áp dụng mức đền bù, hỗ trợ theo nghị định này. Do yêu cầu về mặt bằng để thi công dự án, Công ty Xuân Kiên đề nghị Ban bồi thường GPMB huyện Phổ Yên chi trả tiền cho các hộ dân theo phương án đã được phê duyệt (phương án áp dụng Nghị định 84/2007/NÐ - CP của Chính phủ), các hộ dân đã chấp thuận nhận tiền, bàn giao mặt bằng, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được số tiền hỗ trợ chênh lệch giữa Nghị định số 69 với Nghị định số 84 là 18 tỷ đồng, dẫn đến các hộ dân ngăn cản không cho đơn vị thi công san lấp mặt bằng cho nên Dự án Ðầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng Khu B, KCN Nam Phổ Yên không triển khai được. Ðược biết, thời gian vừa qua Công ty Xuân Kiên không có khả năng tiếp tục triển khai dự án này.

Tương tự như vậy, tỉnh Thái Nguyên cũng đã giao 11 ha đất tại phường Bãi Bông và xã Hồng Tiến, thị xã Phổ Yên cho Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 8 (Cienco 8) thực hiện Dự án Trường trung cấp nghề Cienco 8 cũng đang bị "treo" hàng chục năm qua mà chưa có hướng giải quyết dứt điểm. Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Phổ Yên Dương Văn Diễn cho biết: Trường trung cấp nghề Cienco 8 được tỉnh giao đất từ năm 2009, nhưng từ đó đến nay mới chỉ san lấp được mặt bằng, chưa xây dựng gì. Bên cạnh đó, chủ đầu tư chưa chi trả tiền bồi thường GPMB chênh lệch giữa Nghị định số 69 với Nghị định số 84. Chúng tôi kiến nghị, tỉnh cần có giải pháp để giải quyết dứt điểm những vướng mắc tại dự án này để tránh lãng phí nguồn lực về đất đai.

Cần sử dụng đất có hiệu quả

Những năm qua, tỉnh Thái Nguyên, Ban Quản lý các KCN tỉnh, các sở, ngành liên quan đã có một số giải pháp để giải quyết tồn tại, vướng mắc đối với ba dự án nêu trên, nhưng vẫn chưa có kết quả. Công ty Xuân Kiên đồng ý hỗ trợ số tiền chênh lệch về bồi thường giữa Nghị định số 69/NÐ-CP với Nghị định số 84/NÐ-CP cho người dân, nhưng chưa thực hiện cho nên người dân vẫn tiếp tục kiến nghị, không bàn giao mặt bằng và vẫn canh tác nông nghiệp trên phần diện tích đã được thu hồi. Nguyên nhân chủ yếu là do Công ty Xuân Kiên gặp khó khăn về tài chính, không huy động được vốn cho nên từ năm 2013 đến nay đã ngừng triển khai dự án. Mặt khác, trên diện tích 6,85 ha đã được giao, Công ty Xuân Kiên đã xây dựng Nhà máy đúc gang và thép hợp kim cao cấp, nhưng không hoạt động, đất đai bỏ hoang. Khoảng 22 ha đất ở KCN Trung Thành nhiều năm qua cũng bỏ hoang. Trưởng xóm Phú Thịnh (xã Trung Thành) Trần Văn Sĩ cho biết, cánh đồng của xóm chúng tôi vốn là đất "bờ xôi ruộng mật", một năm cấy hai vụ lúa ăn chắc, nhưng sau khi thu hồi, người ta san lấp nham nhở rồi bỏ đó từ hàng chục năm nay, trở thành nơi chăn thả gia súc, tập quân sự, nơi thải rác, vứt xác động vật chết gây ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, một số gia đình bị thu hồi hết đất nông nghiệp, không có việc làm ổn định, đời sống khó khăn cho nên kiến nghị, nếu không làm KCN nữa thì giao lại để cải tạo làm đất canh tác nông nghiệp.

Thời gian vừa qua, tỉnh Thái Nguyên thành lập Ðoàn công tác, bao gồm đại diện của các sở, ngành kiểm tra các dự án đầu tư sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách, trong đó có ba dự án nêu trên. Qua đó, kiến nghị cấp có thẩm quyền cho chủ trương giải quyết, nhưng đến nay những tồn tại, vướng mắc vẫn chưa được thực hiện có hiệu quả. Ðể tránh lãng phí nguồn lực về đất đai, xét thấy các nhà đầu tư không có khả năng triển khai dự án, hoặc dự án không còn phù hợp, không có hiệu quả (Trường trung cấp nghề Cienco 8) thì kiên quyết thu hồi, giải quyết dứt điểm các tồn tại, vướng mắc liên quan đến ba dự án này để giao đất cho nhà đầu tư khác sử dụng có hiệu quả.

THẾ BÌNH