Tinh giản biên chế, cuộc chiến không khoan nhượng!

THU THỦY, THẢO NGUYÊN

Thứ hai, 06/11/2017 - 06:54 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Huyện đảo Cô Tô, một trong hai huyện tại Quảng Ninh thí điểm thực hiện nhất thể hóa bộ máy hành chính.

Những năm qua, tỉnh Quảng Ninh là địa phương có nhiều đột phá trong công tác sắp xếp bộ máy, tinh giản biên chế. Bằng hình thức kiêm nhiệm các chức danh lãnh đạo quản lý, Quảng Ninh đã giảm được hơn 10.000 người hưởng lương, hưởng phụ cấp từ ngân sách (NS), tiết kiệm được hàng trăm tỷ đồng/năm. Tại Hội nghị T.Ư 6, bàn về việc sắp xếp lại, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy, thực tiễn từ Quảng Ninh đã được coi là một kinh nghiệm quý.

Kỳ 3: Con đường sáp nhập & nhất thể hóa

Từ thí điểm tại Quảng Ninh…

Đi đầu trong thực hiện tinh giản tổ chức, biên chế, tỉnh Quảng Ninh đã đạt được những kết quả quan trọng. Năm 2014, Quảng Ninh triển khai thực hiện Đề án 25 về đổi mới phương thức lãnh đạo, tinh giản tổ chức, biên chế, với hai giải pháp được quan tâm nhất là: nhất thể hóa chức danh lãnh đạo, quản lý và sáp nhập các cơ quan đảng, chính quyền có chung chức năng, nhiệm vụ. Sau gần bốn năm, tỉnh đã giảm bốn đơn vị sự nghiệp; 107 phòng, ban; 686 biên chế công chức, viên chức. Cụ thể, ở cấp xã, Quảng Ninh đã tiến hành nhất thể hóa chức danh bí thư đồng thời là chủ tịch UBND tại 76 trong số 186 địa phương. Đối với cấp huyện, hai huyện Cô Tô và Tiên Yên nhất thể hóa chức danh này. Ở khu vực thôn bản, khu phố, tỉnh tiến hành nhất thể hóa chức danh bí thư chi bộ đồng thời là trưởng khu, thôn. Hiện có 1.435 trong số 1.565 trưởng thôn bản, khu phố là đảng viên (đạt 98,2%).

Việc hợp nhất các cơ quan đảng và chính quyền có chung chức năng, nhiệm vụ cũng đang được thực hiện ở cấp huyện và cơ sở. 12 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh Quảng Ninh đã sáp nhập Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các đoàn thể chính trị xã hội vào một cơ quan với tên gọi ở cấp huyện là “Cơ quan tham mưu giúp việc chung Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị”. Cấp xã, phường, thị trấn cũng thành lập mô hình này nhưng tên gọi là “Bộ phận phối hợp thống nhất hành động”.

Dù chưa chính thức hợp nhất nhưng hai cơ quan Văn phòng Huyện ủy Tiên Yên và Văn phòng UBND, HĐND huyện Tiên Yên đến nay đã gần như là… một đơn vị. Ở đây chỉ có một Chánh Văn phòng phụ trách chung thay vì hai như trước. Cơ sở vật chất, trang thiết bị của Huyện ủy và UBND đều được quản lý và sử dụng chung, không còn tách bạch. Không chỉ khối văn phòng, các đơn vị có chức năng tương đồng giữa khối Đảng và chính quyền cũng đã được sắp xếp gần nhau. Phụ trách các đơn vị này như: Trưởng ban Tổ chức với Trưởng phòng Nội vụ, Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra với Chánh Thanh tra cũng đã được huyện bố trí kiêm nhiệm. Nhờ đó, Tiên Yên đã giảm được gần 50 biên chế và tiết kiệm cho NS hàng trăm triệu đồng.

Sau hơn ba năm thực hiện, đến nay, hai huyện cùng 40% số xã, thị trấn ở Quảng Ninh đã nhất thể hóa được chức danh Bí thư kiêm Chủ tịch UBND. Và 100% số đơn vị cấp thôn trên địa bàn tỉnh cũng đã thực hiện xong chủ trương Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn hoặc Trưởng ban công tác mặt trận. Qua đó, bộ máy của địa phương này đã tinh gọn được hơn 10.000 người hưởng lương, phụ cấp từ NS, mỗi năm tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng, và quan trọng là bộ máy Hành chính Nhà nước vẫn hoạt động thông suốt.

Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Ninh Đỗ Thị Hoàng, việc thực hiện nhất thể hóa đã phát huy hiệu quả trong việc tinh giản bộ máy, cũng như hiệu quả, hiệu lực trong việc thực hiện nhiệm vụ. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy, biên chế, theo đúng quan điểm một chức năng, một nhiệm vụ trên một địa bàn chỉ một cơ quan thực hiện.

Nhờ kiên quyết tinh giản biên chế, bộ máy đã được tinh gọn nhiều so trước và Quảng Ninh đã tiết kiệm được gần 300 tỷ đồng tiền chi trả lương mỗi năm. Thực tế đã khẳng định hướng đi đúng của Đề án 25 trong tinh giản biên chế tổ chức, bộ máy của tỉnh Quảng Ninh. Việc tinh giản, sắp xếp tổ chức, bộ máy ở Quảng Ninh không những nâng cao hiệu quả, hiệu lực của bộ máy mà còn góp phần phát hiện, ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

… Tới hóa giải những vấn đề phát sinh

Cũng còn những vướng mắc nảy sinh chung quanh việc tinh giản tổ chức, biên chế ở Quảng Ninh. Trước hết là vướng mắc nảy sinh trong nhất thể hóa chức danh lãnh đạo, quản lý. Tiên Yên là huyện đi đầu trong tinh giản tổ chức, biên chế, trong đó đã hợp nhất chức danh Bí thư đồng thời là Chủ tịch UBND ở cả hai cấp huyện và xã. Năm 2016, một loạt cán bộ chủ chốt của xã Đồng Rui (huyện Tiên Yên) bị kỷ luật vì lạm quyền. Trước đó, xã Đồng Rui được Huyện ủy đánh giá nhiều năm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị với mô hình Bí thư Đảng ủy xã đồng thời là Chủ tịch UBND.

Từ vụ việc lạm quyền này, vấn đề được đặt ra là phải chăng cơ chế kiểm soát quyền lực chỉ thông qua quy chế mà thiếu công cụ giám sát chặt chẽ, thường xuyên dẫn đến người đứng đầu sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, hẹp hòi, bị cám dỗ bởi các lợi ích vật chất như Nghị quyết T.Ư 4, Khóa XII đã chỉ ra?

Có lẽ vì thế, mới chỉ có hai địa phương cấp huyện trong tỉnh Quảng Ninh nhất thể hóa hai chức danh này. Theo Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Uông Bí - Nguyễn Chiến Thắng, việc lựa chọn nhân sự đáp ứng các chức danh nhất thể hóa hoặc kiêm nhiệm vẫn là vấn đề khó. Nhân sự được chọn phải đủ trình độ, năng lực và cả kinh nghiệm công tác. Vừa qua, ở TP Uông Bí, một trường hợp Bí thư đồng thời là Chủ tịch UBND phường đã bị xem xét xử lý kỷ luật mà nguyên nhân là do thiếu kinh nghiệm lãnh đạo, dẫn đến sai sót trong thu chi tài chính.

Mặt khác, việc Tỉnh ủy Quảng Ninh thực hiện Đề án tinh giản tổ chức, biên chế theo quy trình từ dưới lên cũng có vướng mắc nảy sinh. Đó là ở cấp xã và huyện đã thành lập Cơ quan tham mưu giúp việc Khối MTTQ và các đoàn thể nhưng cấp tỉnh lại chưa thành lập, dẫn đến tình trạng “một nhà hai cửa”. Nghĩa là, các ban Dân vận, Hội Phụ nữ… chịu sự lãnh đạo của cả Cơ quan tham mưu giúp việc lẫn ngành dọc cấp trên.

Trong quá trình sắp xếp, tinh giản, công tác thực hiện chính sách cán bộ đang là vấn đề khó. Sau khi tinh giản, có những cán bộ kiêm nhiệm hai đến ba chức danh nhưng chỉ được hưởng thêm phụ cấp của một chức danh, trong khi ở cơ sở công việc nhiều, sức ép lớn. Hơn nữa, về vấn đề tài chính, theo Đề án 25 của tỉnh Quảng Ninh, số tiền tiết kiệm từ tinh giản bộ máy, biên chế được dành đầu tư trở lại cho cơ sở, nhưng hiện vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể cho nên cấp phường, xã và cả cấp huyện chưa được thụ hưởng nguồn kinh phí này.

Theo đồng chí Vũ Thị Dung, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy, việc sáp nhập các cơ quan là vấn đề mới, liên quan Điều lệ Đảng cũng như các quy định của T.Ư, cho nên rất cần sự vào cuộc của các ban, bộ, ngành ở T.Ư. Do chưa có sự thống nhất ý kiến giữa các ban, ngành ở T.Ư, vì thế đến nay, ở cấp huyện, Quảng Ninh chỉ mới thí điểm hợp nhất tổ chức của ban tổ chức với phòng nội vụ; của ủy ban kiểm tra với thanh tra ở năm địa phương. Riêng hai huyện Tiên Yên và Cô Tô thực hiện thêm việc hợp nhất văn phòng của ba bên (UBND, HĐND và Huyện ủy). Tất cả đều đang vừa làm vừa rút kinh nghiệm.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Ninh Đỗ Thị Hoàng cho rằng, đến thời điểm này, có thể khẳng định Đề án 25 đã mang lại cho Quảng Ninh những hiệu quả không thể đo, đếm được. Thông qua Đề án 25, cả hệ thống chính trị đã nghiêm túc tự đánh giá sự lãnh đạo của Đảng trên địa bàn tỉnh. Đề án được đưa vào thực tiễn đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của cán bộ, công chức, các cấp, các ngành và của toàn dân. Điều này đã được minh chứng rõ nét qua những kết quả cụ thể đạt được cũng như những nhận định tích cực, sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, QH, Chính phủ cũng như cả nước dành cho Quảng Ninh thời gian qua. Đối với nội dung nhất thể hóa chức danh, Quảng Ninh xác định không nóng vội, vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, thông qua quá trình lựa chọn về Đảng bộ, con người chặt chẽ và cụ thể thì mới áp dụng thí điểm. Trong quá trình thực hiện thí điểm đã hướng dẫn, kiểm tra, rút kinh nghiệm việc triển khai; thống nhất hành động các tổ chức cấp tỉnh, để giảm thiểu sự chồng chéo trong thông tin, chỉ đạo.

Trong chuyến khảo sát thực tế tại Quảng Ninh về công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị để làm căn cứ cho Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh có những tổng kết trong thực tiễn, GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện cũng đánh giá: Đề án 25 ở Quảng Ninh là một sáng kiến táo bạo, khẳng định khát khao đổi mới của Quảng Ninh. Giải pháp của tỉnh Quảng Ninh mở ra lộ trình nhất thể hóa, nhập một số tổ chức Đảng với Nhà nước để Đảng “hóa thân” làm nhiệm vụ, nhằm tinh giản biên chế, giải quyết chế độ chính sách phù hợp cho số dôi dư.

(Còn nữa)