Động lực từ Chính phủ hành động & kiến tạo

NGUYỄN HỮU

Thứ năm, 09/11/2017 - 07:15 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam nằm rất nhiều ở khu vực kinh tế tư nhân. Ảnh: NAM HẢI

Ngay sau khi Nghị quyết (NQ) T.Ư 5 khóa XII được ban hành ngày 3-6-2017, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều cuộc đối thoại với khối doanh nghiệp tư nhân (DNTN). Các cấp, các ngành cũng có những cuộc làm việc với cộng đồng DN này, nhiều chính sách đã bắt đầu phát huy hiệu quả. Điều này thể hiện nỗ lực và quyết tâm của Chính phủ trong việc gỡ rào cản, tạo điều kiện thuận lợi và động lực phát triển kinh tế tư nhân (KTTN).

Đối thoại để đồng hành

NQT.Ư 5 mang theo thông điệp mạnh mẽ của Đảng: “KTTN là động lực quan trọng để phát triển kinh tế” và “xóa bỏ mọi rào cản, định kiến, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển KTTN lành mạnh và đúng định hướng”.

Hiện thực hóa những thông điệp này, tại Diễn đàn KTTN ngày 31-7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đặt mục tiêu: “Phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp của KTTN từ mức khoảng 43% hiện nay lên 60% GDP”. Đồng thời, khẳng định quyết tâm chính trị, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước về vai trò, vị thế của KTTN.

Theo Thủ tướng, KTTN là đầu kéo quan trọng để phát triển kinh tế của đất nước và những “cỗ máy tăng trưởng” ở mọi tỉnh, thành phố, với tiềm năng, thế mạnh riêng có, chủ yếu từ KTTN. Chìa khóa cho sự tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam nằm rất nhiều ở khu vực KTTN. Đảng và Chính phủ luôn nhất quán tinh thần “những gì mà tư nhân có thể làm tốt thì Nhà nước tạo điều kiện cho tư nhân làm!”.

Tiếp đó, cuối tháng 9, chủ trì cuộc tọa đàm đối thoại chính sách với 14 chủ tịch, tổng giám đốc các tập đoàn KTTN lớn với chủ đề: “Chính phủ và các tập đoàn KTTN đồng hành phát triển kinh tế”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã cho rằng, thành công của KTTN so những năm trước đây là rất lớn!

Theo ông Dominic Mellor, chuyên gia kinh tế cao cấp Ngân hàng Phát triển châu Á tại Việt Nam, những cuộc đối thoại có thể diễn ra trong thời gian ngắn với số lượng DN mang tính đại diện, song đằng sau đó là hàng chục, hàng trăm cuộc làm việc theo nhóm ngành của các DNTN để tìm hướng tháo gỡ từng vấn đề vướng mắc cụ thể, chi tiết và chuyên ngành. Không kỳ vọng Chính phủ có thể giải quyết ngay nhiều vấn đề tại các cuộc đối thoại, nhưng việc nêu bật được vấn đề và người đứng đầu Chính phủ nhìn nhận, thấu hiểu là sự khích lệ và là động lực để chúng ta tiếp tục vững tin, chờ đợi những hành động cụ thể của Chính phủ.

Tổng Thư ký Diễn đàn KTTN Việt Nam Đào Minh Giám cho rằng, từ góc độ tạo thuận lợi cho DN nói chung, các NQ 19, NQ 35 được ban hành và thực hiện từ năm 2014 đến nay là giải pháp đúng đắn khi đưa ra các bộ chỉ số lớn để đo mức độ cắt giảm thủ tục, định lượng sự hài lòng của DN. Quan trọng hơn, việc NQT.Ư 5 được ban hành càng cho thấy sự nỗ lực của Đảng và Nhà nước trong việc thúc đẩy, tạo động lực phát triển khu vực KTTN. Minh chứng là Chính phủ ra NQ số 98/NQ-CP về việc ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện NQT.Ư 5 về phát triển KTTN trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Còn nhiều vướng mắc

Các cuộc đối thoại và nhiều buổi làm việc giữa các cấp, các ngành với DNTN cho thấy, DNTN đã và đang phải đối mặt với nhiều trở ngại trong hoạt động kinh doanh, trong tiếp cận chính sách. Đó là những rào cản, trở ngại trong việc tiếp cận vốn, nguồn lực đất đai và nguồn lực nhân lực… Bên cạnh đó, sự phiền toái từ cách thức quản lý, thủ tục hành chính cũng là những yếu tố khiến cộng đồng DNTN giảm động lực phát triển và hội nhập.

Theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), có 37% số DN thuộc diện được khảo sát thanh tra, kiểm tra trong năm 2016. Nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện nghiêm và đúng yêu cầu thanh tra, kiểm tra 1 lần/năm như NQ 35 đã đề ra. Việc DN một năm phải tiếp 6-7 đoàn thanh tra, các cuộc kiểm toán chính thức, các đợt kiểm tra không chính thức, trong đó có nhiều đoàn thanh tra liên quan đến: an toàn vệ sinh thực phẩm, quản lý thị trường, y tế, đo lường… là thực tế phổ biến. Còn khoảng 13,8% số DN bị kiểm tra từ bốn lần trở lên trong năm 2016. Trong những DN có từ hai cuộc kiểm tra trở lên, có 52,4% lượt DN cho rằng, các cuộc kiểm tra có những nội dung giống nhau. Cá biệt có những DN bị kiểm tra đến 9 lần/năm.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng chỉ rõ, tình trạng thanh tra, kiểm tra, kiểm toán ở một số bộ, ngành, địa phương còn nhiều bất cập; hiện tượng chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra của các bộ, ngành và thanh tra cấp tỉnh vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, dẫn đến tần suất các cuộc thanh tra, kiểm tra đối với DN còn cao.

Trong từng ngành, từng lĩnh vực, các DNTN cũng gặp không ít khó khăn từ những chính sách chưa hợp lý, chưa tạo điều kiện phát huy năng lực. Đại diện Diễn đàn KTTN Việt Nam cho biết, hiện DNTN vẫn rất vất vả với những rào cản trong môi trường kinh doanh, đặc biệt từ các loại thuế hành chính, chi phí phi chính thức và không chính thức chiếm tỷ lệ quá cao trong chi phí kinh doanh của DN. Cụ thể, đó là các rào cản về điều kiện kinh doanh, giấy phép “con”; các yêu cầu kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu; các quy định tăng phí đột ngột và không rõ ràng về căn cứ thu, không minh bạch trong giải trình, đánh giá tác động và đối thoại công - tư. Bên cạnh đó là sự tùy tiện trong giao tiếp, xử lý các thủ tục hành chính; lạm dụng hoạt động thanh tra, kiểm tra…

Theo Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng, hiện nay còn tồn tại mâu thuẫn khi Thủ tướng và các cấp ngành, địa phương đã hành động nhưng một số bộ, ngành vẫn đề xuất thêm giấy phép con. Chính phủ và các bộ, ngành chưa rà soát lại các thông tư hiện hành. DNTN tha thiết đề nghị Chính phủ và bộ, ngành tháo gỡ những nút thắt chính sách cho DNTN. Đất nước đã và đang phát triển nên việc gỡ bỏ rào cản cho DNTN càng sớm, KTTN càng phát triển.

Kỳ vọng & động lực từ thiện chí “lắng nghe”

Kể từ giữa năm 2016 đến nay, đã có 25 hội nghị xúc tiến đầu tư, hàng trăm cuộc đối thoại với DN, những buổi làm việc chuyên đề về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, tín dụng cho DN, công nghệ thông tin… giữa người đứng đầu Chính phủ và cộng đồng DN. Luôn nhấn mạnh mục đích tọa đàm là hỏi và đáp, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của các tập đoàn, DNTN một cách chân thành, với tinh thần nói thẳng, nói thật và có trách nhiệm, tại các cuộc đối thoại này, Thủ tướng thường bày tỏ quan điểm: “Chúng tôi muốn lắng nghe các bạn, những tiếng nói chân thành, những vướng mắc để Chính phủ hành động”.

Từ đó, một loạt cải cách thể chế, chính sách, pháp luật đã được ban hành. Những vướng mắc của nền kinh tế được nhận diện và xử lý. Môi trường đầu tư, kinh doanh và niềm tin của cộng đồng DN có xu hướng cải thiện rõ nét.

Thủ tướng luôn khẳng định: “Chính phủ luôn nhất quán với mục tiêu đặt ra là xây dựng Chính phủ kiến tạo, đồng hành cùng DN, bảo vệ đến cùng mọi quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư, phù hợp các nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các hiệp định song phương cũng như cam kết của Chính phủ với các bạn! DN nên đặt tầm nhìn xa hơn ra thế giới, từ đó, tập trung sản xuất, hoạt động trong các lĩnh vực mà thế giới có nhu cầu lớn và thường xuyên, như: nông nghiệp, thực phẩm, hàng tiêu dùng… thay vì tình trạng phổ biến hiện nay là chỉ chú trọng phục vụ các DN lớn khác của Việt Nam dưới dạng nhà cung cấp hoặc nhà thầu phụ với giá trị gia tăng thấp. Chính phủ cam kết liên tục cải thiện môi trường kinh doanh theo hướng bình đẳng, minh bạch, an toàn và thân thiện, tạo mọi điều kiện để DN, đặc biệt là DNTN, DN nhỏ và vừa, DN khởi nghiệp phát triển thuận lợi”.

Niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp có xu hướng cải thiện rõ nét.

Ông Dominic Mellor đánh giá, một điểm đáng chú ý của kinh tế Việt Nam trong năm 2017 này chính là việc ra đời NQT.Ư 5 với việc xác định KTTN là một động lực quan trọng. Điều này cũng giúp Chính phủ dễ dàng hơn trong việc thiết kế, xây dựng chính sách hỗ trợ khu vực tư nhân. Chúng ta sẽ không thấy tác động ngay lập tức của NQ này song thời gian sẽ trả lời. Thời gian này có lẽ cũng không lâu vì ngay từ năm nay, chúng ta đã được thấy những động thái mạnh mẽ của Chính phủ như: Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa; các chỉ thị về việc hạn chế thanh tra, kiểm tra, các chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính và thực tế đã có những chuyển biến rõ nét trong nền kinh tế Việt Nam. Hơn nữa, chúng ta thấy được sự “lắng nghe” của Chính phủ, đánh giá cao vai trò KTTN và xem đây là yếu tố quan trọng trong việc hoạch định chính sách. Theo tôi, chỉ cần biết “lắng nghe” khu vực tư nhân, Chính phủ sẽ nhận ra những vấn đề thiết yếu và quan trọng để kiến tạo, hành động và đồng hành cùng sự phát triển của khu vực KTTN.

Trên hết, theo ông Dominic Mellor, cam kết về một Chính phủ hành động và kiến tạo dần được hiện thực hóa được coi là điểm tựa niềm tin và là động lực để DNTN vững bước phát triển.