Hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số

Chính sách cần được thiết kế phù hợp thực tế

THU THỦY

Chủ nhật, 19/08/2018 - 02:32 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Để có việc làm, tăng thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số cần có chính sách phù hợp từng vùng. Ảnh: LAM ANH

Mặc dù đã có rất nhiều chính sách ưu tiên, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), miền núi, nhưng hiệu quả thực hiện chưa cao, một phần do chính sách còn chồng chéo, thiếu kết nối khi thực hiện, đồng thời cũng do điều kiện tự nhiên, xã hội của khu vực này rất khó khăn. Để giải quyết căn cơ tình trạng này, các chính sách cần được thiết kế cho phù hợp thực tế từng địa phương, từng dân tộc mới đi vào cuộc sống.

Trong khuôn khổ phiên họp thứ 26 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), ngày 13-8, tại phiên chất vấn, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến và một số đại biểu QH đã đưa ra nhiều câu hỏi liên quan việc vì sao đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nguồn lực ngân sách (NS) đầu tư cho vùng đồng bào DTTS nhưng hiệu quả đạt được chưa cao? Việc cân đối nguồn lực cho các chính sách ra sao, tình trạng “nợ” chính sách thế nào?

Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, Ủy ban Dân tộc đã phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, các bộ, ngành liên quan tham mưu Thủ tướng Chính phủ để ban hành Quyết định 2085 về chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng đồng bào DTTS và miền núi nhằm giải quyết bốn nhóm vấn đề: Hỗ trợ đồng bào về đất ở; hỗ trợ đồng bào về đất sản xuất, nước sinh hoạt và hỗ trợ đồng bào vay vốn để phát triển sản xuất. Song có chính sách nhưng không có NS, nên như uống thuốc kháng sinh chưa đủ liều, gây ra bệnh nghèo mãn tính!

Tham gia trả lời câu hỏi, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả của việc triển khai chính sách chưa cao là do thực tế chúng ta có nhiều chính sách nên khó lồng ghép khi thực hiện, dễ xảy ra lãng phí nguồn lực. Trong khi đó, phối hợp giữa các bộ, ngành chưa tốt, dẫn đến lúng túng khi hướng dẫn, thực hiện chính sách.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nêu rõ, hiện nay có bốn nhóm chính sách hỗ trợ đồng bào DTTS, bao gồm: nhóm hỗ trợ trực tiếp, hỗ trợ gián tiếp, hỗ trợ về y tế, giáo dục, hỗ trợ về điều kiện sinh hoạt… trên phạm vi cả nước. Ngoài ra, để hỗ trợ giảm nghèo đa chiều, Chính phủ đã có Nghị quyết 71 năm 2018. Trong giai đoạn 2016 - 2020, NS chi thường xuyên, chi sự nghiệp theo các chương trình hỗ trợ đồng bào DTTS đáp ứng được yêu cầu. Cụ thể, riêng trong hai năm 2017 - 2018, NS bố trí khoảng 187.000 tỷ đồng để hỗ trợ đồng bào DTTS. Năm 2017, dự toán chi thường xuyên cũng được bố trí ưu tiên cho đồng bào DTTS. Tổng chi thường xuyên phân bổ theo dân số liên quan đồng bào DTTS của năm 2017 khoảng 84.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, kinh phí thực hiện một số chính sách khác cho đồng bào DTTS cũng khoảng 5.000 tỷ đồng. Với năm 2018, tổng chi cho chính sách đồng bào DTTS ước khoảng 96.000 tỷ đồng. Qua đó cho thấy, kinh phí thường xuyên cho đồng bào DTTS đã được ưu tiên, cơ bản đáp ứng được yêu cầu.

Liên quan Quyết định số 2085/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển KT-XH vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2017 - 2020, Quyết định số 2086/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án hỗ trợ phát triển KT-XH các DTTS rất ít người giai đoạn 2016 - 2025, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, được sự ủy quyền của Chính phủ, Bộ Tài chính đã báo cáo UBTVQH về việc bố trí kinh phí khoảng 280 tỷ đồng. Khi rà soát kinh phí dự phòng của NST.Ư cần ưu tiên cho mục tiêu này trong điều kiện cho phép. Còn lại, một số chính sách nhỏ hơn đã được bố trí đầy đủ, về cơ bản không có tình trạng “nợ” chính sách trong phân bổ chi thường xuyên.

Còn theo Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng, về chi đầu tư cho đồng bào DTTS, đã có rất nhiều chính sách, nguồn lực ưu tiên đồng bào DTTS. Giai đoạn 2011 - 2015 có 184 chính sách, đến giai đoạn 2016 - 2020, có 116 chính sách được ban hành. Đối với ba vùng Tây Bắc, Tây Nam Bộ và Tây Nguyên, giai đoạn 2016 - 2020 đã bố trí đầu tư gần 200.000 tỷ đồng, vốn ODA là hơn 38.000 tỷ đồng, tăng 2,47 lần so giai đoạn 2011 - 2015. Đây là những nỗ lực trong bối cảnh NS còn rất khó khăn, nhiều nhiệm vụ.

Lý giải vì sao đầu tư nhiều như vậy, dù có kết quả tích cực nhưng vẫn còn những vướng mắc, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho rằng, do điều kiện tự nhiên khó khăn, điều kiện dân trí chưa cao, nên người dân tìm kế sinh nhai khó, dẫn đến khó xóa đói, giảm nghèo. Mặc dù điều kiện giáo dục, y tế, an sinh xã hội tốt hơn, nhưng để có việc làm, tăng thu nhập là điều không đơn giản. Đồng bào chủ yếu ở các vùng có điều kiện tự nhiên rất khó khăn, đất sản xuất thiếu, cơ sở hạ tầng giao thông thiếu và yếu. Hơn nữa, do người dân ở không tập trung nên khi đầu tư hiệu quả không cao. Thí dụ, chi phí đầu tư một dự án nước sạch cấp huyện khoảng 40 - 50 tỷ đồng nhưng chỉ phục vụ số dân rất ít, tương tự là chi phí kéo điện đến thôn, bản, dù tốn kém nhưng chỉ phục vụ được rất ít người dân do họ sống phân tán. Hơn nữa, do đời sống chưa cao, người dân cũng dễ chịu tác động mạnh bởi thiên tai, dịch bệnh… rất dễ trở lại tình trạng nghèo đói.

Để giải quyết căn cơ tình trạng này, theo Bộ trưởng KH&ĐT, các chính sách phải được thiết kế phù hợp thực tế từng địa phương, từng dân tộc mới đi vào cuộc sống. Nếu cứ “rải mành mành” và không đi vào thực chất thì những vướng mắc sẽ còn kéo dài mãi. Ngoài ra, về vấn đề thu hút nguồn lực xã hội để đầu tư, các vùng DTTS, miền núi hầu hết ở vùng khó khăn, ít tài nguyên, hạ tầng kém, nhân lực kém… nên rất khó thu hút đầu tư, dù Nhà nước đã có nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư.