Hơn một tỷ người “vô danh” trên toàn cầu

YÊN PHÚC (BIÊN DỊCH)

Thứ năm, 26/10/2017 - 05:17 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hàng triệu trẻ em Syria không có danh tính do bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Ảnh: THE INDEPENDENT

Mới đây, một báo cáo được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố đã gây sốc cho nhiều người, khi tiết lộ thông tin rằng có tới hơn 1,1 tỷ người “vô danh” vì không được chứng minh danh tính bằng giấy tờ chính thức. Con số này sẽ còn tăng lên khi dân số thế giới chạm mức 10 tỷ người vào khoảng thời gian 2050 - 2055.

Họ là ai?

Ai sinh ra cũng có quyền được khai sinh để biết được cha mẹ mình là ai, quê quán ở đâu. Thế nhưng, quyền tưởng chừng “bất khả xâm phạm” đó lại không đến được với Haji, một cậu bé người Syria. Cha mẹ Haji sinh cậu lúc thời điểm cuộc nội chiến ở Syria bắt đầu bùng phát. Mối đe dọa chiến tranh cùng với những lo toan về “cơm, áo, gạo, tiền”, sau đó là cuộc chạy trốn khỏi quê hương khiến cha mẹ cậu “quên” không làm giấy khai sinh cho con. Cuộc nội chiến kéo dài buộc cha mẹ Haji phải rời bỏ quê nhà đi tị nạn nhưng không thể mang theo cậu con trai bé bỏng, vì Haji không có giấy khai sinh.

Haji là một trong hàng triệu trường hợp trẻ em Syria không có danh tính. Theo thống kê của Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), chiến sự ở Syria leo thang khiến nhiều dân thường Syria thiệt mạng, cùng với đó là trẻ em đang chịu tổn thương rất nặng nề. Ước tính có khoảng 8,4 triệu trẻ em Syria đang chịu tác động tiêu cực do cuộc nội chiến xảy ra tại nước này, trong đó gồm cả 2,4 triệu trẻ em đang phải tị nạn tại các quốc gia khác. Không chỉ mất đi nhà cửa và đối mặt với một tương lai mờ mịt, các em còn mất cả cơ hội được hưởng các quyền lợi căn bản nhất như đăng ký khai sinh, được đến trường.

Hãng thông tấn Arab Al-Jazeera cho biết, chiến tranh đã khiến nhiều ông bố, bà mẹ thiệt mạng, hoặc các gia đình bị chia cắt, khiến vợ hoặc chồng còn sống không thể làm giấy khai sinh cho con, đẩy nhiều đứa trẻ trở thành người vô quốc gia. Dù được sinh ra ở Syria, nhưng những đứa trẻ này không có giấy khai sinh, hoặc giấy tờ bị mất trong quá trình di cư khiến cho chúng khó có thể chứng minh được thân thế của mình.

Đối với trẻ em sinh ra trong các cuộc chạy loạn thì đăng ký khai sinh là một điều quá xa vời. Thủ tục và chi phí đăng ký giờ đây quá đắt đỏ, phức tạp, thậm chí nguy hiểm trong hoàn cảnh hiện tại. Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) cho biết thêm, chỉ trong vòng ba năm qua, đã có tới 50.000 trẻ em Syria sinh ra ở các trại tị nạn ở Lebanon, Iraq, Ai Cập và Jordan. Tuy nhiên, nhiều quốc gia trong số này đã không cấp cơ chế công dân cho những đứa trẻ sinh ra theo dòng người tị nạn.

Không chỉ có trẻ em Syria, các quốc gia đang có chiến tranh hay nội chiến đều trong hoàn cảnh tương tự. Theo một báo cáo được WB đưa ra tại cuộc họp thường niên ở Thủ đô Washington D.C (Mỹ) hồi đầu tháng này, có tới hơn 1,1 tỷ người trên thế giới hiện nay không thể chứng minh danh tính bằng giấy tờ chính thức. Nói cách khác, cứ bảy người trên thế giới thì một người không có giấy tờ căn cước chính thức. Hầu hết người “vô danh” tập trung tại châu Á, châu Phi và hơn một phần ba trong số đó là trẻ em không được khai sinh từ lúc chào đời.

Nguyên nhân dẫn tới tình trạng này được WB lý giải là do những biến động gây xáo trộn ở các quốc gia, như thiên tai, bạo động, khiến người dân buộc phải thay đổi nơi sinh sống. Những đứa trẻ không được đăng ký khai sinh có nguy cơ bị tước bỏ những quyền căn bản như được đi học và được chăm sóc y tế. Khi trưởng thành, các em sẽ khó tìm việc làm và dễ bị lạm dụng, thậm chí có thể trở thành nạn nhân của hoạt động buôn người. Đối với người lớn, việc không có giấy tờ tùy thân khiến họ không thể tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, bảo trợ xã hội, giáo dục, dịch vụ xã hội và tài chính.

Biếm họa của KEVIN FRANK

Công nghệ số giúp quản lý danh tính

Để giải quyết tình trạng này, WB đã quyết định triển khai chương trình mang tên Sáng kiến xác định danh tính vì mục tiêu phát triển (ID4D), nhằm giúp thống kê và xác nhận những người dân chưa có giấy tờ căn cước bằng cách sử dụng công nghệ kỹ thuật số.

Theo WB, “nhận dạng số cho tất cả mọi người là một trong những yếu tố chính thúc đẩy thực hiện Mục tiêu phát triển bền vững của LHQ, trong đó bao gồm cả bảo trợ xã hội, trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái, tiếp cận dịch vụ tài chính, quản trị, y tế, phát triển kỹ thuật số và hỗ trợ nhân đạo. Ngoài việc giảm bớt rào cản cho người dân khi tiếp cận các dịch vụ, “nhận dạng số” còn giúp giảm lãng phí và thất thoát trong hành chính công, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới cung cách cung cấp dịch vụ, và trao quyền cho những người có thông tin cá nhân đầy đủ.

ID4D có ba trụ cột hoạt động: Sự tham gia của quốc gia và khu vực; tư duy lãnh đạo; nền tảng và sự tham gia toàn cầu. Ông Eric Jing, một cố vấn của ID4D cho biết, chương trình ID4D nhằm mở rộng các dự án “nhận dạng số” theo những cách có thể giúp chống đói nghèo. Các dự án nhận dạng và đăng ký dân sự số trị giá hơn 500 triệu USD sẽ được thực hiện tại hơn 10 quốc gia. ID4D được triển khai nhằm đạt được hai mục đích chính của WB, đó là chấm dứt đói nghèo vào năm 2030 và thúc đẩy sự thịnh vượng chung. Hội đồng tư vấn của ID4D sẽ hướng dẫn các nước thực hiện từng bước sáng kiến ​​ID4D, đồng thời thúc đẩy các diễn đàn quốc tế có sự cam kết của các quốc gia về một thế giới phát triển bền vững.

Về vấn đề này, bà Kristalina Georgieva - Tổng Giám đốc điều hành WB, đã nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến sự hội nhập của công nghệ, hợp tác và cam kết, để tạo ra những bước tiến chưa từng thấy cho cuộc sống của 1,1 tỷ người không được nhận dạng”. Trong khi đó, Phó Tổng Thư ký LHQ Amina Mohammed cho rằng, nhận dạng số có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được các mục tiêu phát triển bền vững. “Nó có thể cho phép những người nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất trên thế giới được tiếp cận các dịch vụ quan trọng, từ giáo dục đến chăm sóc sức khỏe và tài chính, đồng thời thúc đẩy quyền chính trị và pháp luật của họ. Chúng tôi tìm đến hội đồng tư vấn ID4D để giúp bảo đảm rằng không có ai bị bỏ rơi ở thời đại kỹ thuật số”, Phó Tổng Thư ký Amina Mohammed nhấn mạnh.