“Dieselgate” bủa vây ngành sản xuất ô-tô Đức

AN HÒA (BIÊN DỊCH)

Thứ sáu, 09/02/2018 - 06:22 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Một dây chuyền sản xuất xe hơi của Volkswagen. Ảnh: GETTY IMAGES

Uy tín của ngành công nghiệp ô-tô Đức đang lao đao sau các tiết lộ cho thấy nhiều nhà sản xuất xe hơi nước này đã tài trợ kinh phí cho các thí nghiệm thử phản ứng hô hấp của khỉ và cả con người khi tiếp xúc khí thải từ ô-tô. Vụ bê bối phát thải còn được báo giới phương Tây gọi là “Dieselgate”, khiến các hãng sản xuất ô-tô nổi tiếng của Đức thêm một lần chao đảo kể từ sau vụ bê bối gian lận khí thải năm 2015.

Thử nghiệm trên người và khỉ

Theo tờ The New York Times, Tập đoàn sản xuất ô-tô danh tiếng của Đức Volkswagen đã ủy thác cho Viện Nghiên cứu hô hấp Lovelace (LRRI) tại Mỹ tiến hành các cuộc thử nghiệm, nhằm chứng minh một số khí thải không gây ung thư theo như phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Các thí nghiệm cũng đồng thời nghiên cứu hậu quả có thể xảy ra cho người làm việc trong lĩnh vực ô-tô, chẳng hạn như thợ hàn hay thợ cơ khí. Tuy nhiên, vấn đề gây tranh cãi ở chỗ, trong năm 2014 LRRI tiến hành thử nghiệm trên 10 cá thể khỉ, bằng cách nhốt chúng trong một phòng kín và thử phản ứng hô hấp khi chúng hít khí thải từ dòng xe Beetle sử dụng nhiên liệu diesel của Volkswagen.

Vụ việc càng diễn biến phức tạp khi báo Sueddeutsche Zeitung (Đức) ngày 29-1 đưa tin, ba hãng sản xuất ô-tô hàng đầu thế giới của Đức, gồm Volkswagen, Daimler và BMW đã tài trợ kinh phí cho một tổ chức có tên gọi “Nhóm nghiên cứu môi trường và sức khỏe trong lĩnh vực giao thông châu Âu” (EUGT) tiến hành các thử nghiệm về tác hại của việc hít phải khí độc nitrogen oxide (NOx) trên khỉ và người. “Tổng cộng 25 đối tượng thí nghiệm bao gồm 19 nam và sáu nữ phải tiếp xúc với khí thải của xe diesel trong nhiều giờ đồng hồ tại cơ sở nghiên cứu của EUGT mà Volkswagen, Daimler và BMW tài trợ. Tuy nhiên, cuối năm 2016 ba nhà sản xuất ô-tô nói trên đã quyết định giải thể EUGT và tổ chức này “đóng cửa” hồi cuối năm ngoái”, tờ Sueddeutsche Zeitung tiết lộ.

Thông tin này đã làm rúng động nước Đức, khiến nhiều lãnh đạo cấp cao của quốc gia này phải lên tiếng, ngay cả khi sau đó những người tham gia cuộc thử nghiệm đều nhận được chăm sóc y tế đầy đủ. Người phát ngôn của Thủ tướng Đức Angela Merkel, ông Steffen Seibert chỉ trích, các cuộc thử nghiệm kiểu như vậy đối với con người và thậm chí với khỉ là “không thể bào chữa được” về mặt đạo đức và vụ việc khiến nhiều người căm phẫn là điều dễ hiểu. Trong khi đó, Bộ trưởng Giao thông Đức Christian Schmidt nhấn mạnh, các cuộc thử nghiệm trên một lần nữa làm xói mòn và suy yếu lòng tin của người tiêu dùng đối với ngành công nghiệp sản xuất ô-tô của nước này. Ông khẳng định, Chính phủ Đức yêu cầu cả ba hãng sản xuất ô-tô BMW, Volkswagen và Daimler đưa ra lời giải thích về vụ bê bối trên. Tuy nhiên, ba hãng xe đều đã lên tiếng phủ nhận, đồng thời khẳng định hoàn toàn phản đối mọi hình thức nghiên cứu này.

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Environmental Research Letters, lượng khí thải từ các dòng ô-tô chạy bằng động cơ diesel liên quan vụ bê bối gian lận khí thải của Volkswagen có thể là nguyên nhân khiến khoảng 5.000 người chết mỗi năm do ô nhiễm không khí tại châu Âu. Số ca tử vong kể trên trùng khớp các đánh giá trước đó về tỷ lệ tử vong liên quan bê bối gian lận khí thải. Tính đến nay, tại châu Âu đã có hơn 100 triệu ô-tô chạy bằng động cơ diesel được đưa vào lưu thông, gấp đôi so phần còn lại của thế giới.

Giảm uy tín nhưng vẫn kinh doanh tốt

Volkswagen là tập đoàn sản xuất xe hơi lớn nhất của châu Âu với 12 thương hiệu, trong đó có những cái tên đình đám như Audi, Lamborghini và Bentley. Hiện nay, hãng đã mở rộng hoạt động bán hàng tới 153 quốc gia và khu vực trên thế giới, đồng thời sở hữu hơn 100 nhà máy sản xuất và lắp ráp ô-tô trên toàn cầu.

Thành công như vậy, song Volkswagen cũng như nhiều hãng sản xuất xe hơi khác cũng từng vướng nhiều vụ bê bối liên quan phát thải. Theo tạp chí Der Spiegel, từ những năm 90 của thế kỷ trước, các hãng chế tạo ô-tô của Đức, trong đó có Volkswagen, đã bí mật hợp tác trong nhiều vấn đề, trong đó có gian lận khí thải đối với dòng xe chạy động cơ diesel. Sau khi bị phát giác, hãng sản xuất xe hơi này phải bỏ ra hàng tỷ USD tiền phạt và bồi thường cho khách hàng.

Một trong những bê bối lớn của Volkswagen là vào năm 2015, khi hãng này bị cáo buộc lắp đặt phần mềm gian lận khí thải trên 11 triệu ô-tô để có thể vượt qua những cuộc kiểm tra định kỳ. AFP cho biết, vụ bê bối gian lận khí thải này bị phanh phui từ tháng 9-2015, theo đó, Volkswagen đã sử dụng thiết bị điều chỉnh thông số thải khí cho 11 triệu xe chạy động cơ diesel trên toàn thế giới, trong đó có khoảng 600.000 xe ở Mỹ. Đầu tháng 8-2017, Giám đốc điều hành Volkswagen Oliver Schmidt đã nhận tội tại Tòa án khu vực Detroit (Mỹ). Ông Schmidt nhận mức án bảy năm tù với tội danh âm mưu gian lận và vi phạm Đạo luật Không khí sạch của Mỹ (Clean Air Act), đồng thời nộp 400.000 USD tiền phạt. Cũng thời gian này, Tòa án Detroit đã tuyên phạt James Liang, một kỹ sư của Volkswagen, 40 tháng tù và 200.000 USD vì có vai trò trong vụ bê bối kể trên.

Bê bối đã hủy hoại uy tín của Volkswagen và buộc hãng phải chi 30 tỷ USD tiền phạt và các thỏa thuận dàn xếp pháp lý tại Mỹ. Tuy nhiên, công ty này vẫn đối mặt các vụ kiện tại Đức và châu Âu khi nhiều nước thuộc Liên hiệp châu Âu (EU) yêu cầu Volkswagen có trách nhiệm đền bù những thiệt hại mà khách hàng phải gánh chịu khi sử dụng xe bị lắp phần mềm gian lận khí thải.

Biếm họa của JOEP BERTRAM

Tại Australia, hãng xe Audi (công ty con của Volkswagen) cũng bị Ủy ban Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng Australia (ACCC) đâm đơn kiện lên tòa án liên bang Australia, với cáo buộc Audi lắp đặt một phần mềm được gọi là “thủ tiêu” nhằm đưa ra các thông số về mức thải khí nitrogen oxide độc hại trong quá trình kiểm tra thấp hơn so khi lái xe bình thường. Theo Chủ tịch ACCC Rod Sims, việc lắp đặt phần mềm trên cho phép xe đáp ứng các tiêu chuẩn khi kiểm tra nhưng sau đó vận hành hoàn toàn khác trên đường, và điều này vi phạm Luật Tiêu dùng Australia.

Mặc dù vướng bê bối gian lận khí thải và nỗ lực khắc phục sự cố, nhưng năm 2017 vẫn là năm làm ăn có lãi của Volkswagen. Đại diện của hãng cho biết, Volkswagen đã phá vỡ kỷ lục khi sản xuất hơn sáu triệu xe trong năm 2017. Doanh số bán của Volkswagen trên toàn cầu đã tăng 4,2%, lên 6,2 triệu chiếc; trong đó doanh số bán tại thị trường Trung Quốc tăng 5,9%, lên 3,2 triệu xe, chiếm hơn 50% tổng doanh số bán trên thế giới. Các thị trường có mức tăng khả quan khác gồm Mỹ, Nga và Brazil, trong lúc doanh số bán của Volkswagen tại châu Âu giảm 0,1% (phần lớn do mức giảm 4,7% tại Đức).

Tuy nhiên, việc liên tiếp để xảy ra các vụ bê bối liên quan phát thải đã gây tổn hại đối với người tiêu dùng cũng như thương hiệu và tương lai của ngành công nghiệp ô-tô của Đức nói chung, Volkswagen nói riêng.