Quy định mới về an toàn bay

THANH TÂM (BIÊN DỊCH)

Thứ năm, 02/08/2018 - 04:04 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Các phi công châu Âu sẽ phải trải qua bài kiểm tra sức khỏe tâm thần trước khi được tuyển dụng. Ảnh: BLOGSPOT

Ủy ban châu Âu (EC) vừa thông qua quy định mới yêu cầu các hãng hàng không phải thực hiện đánh giá tâm lý phi công trước khi tuyển dụng. Quy trình này sẽ chính thức có hiệu lực vào năm 2020, thể hiện nỗ lực bảo đảm an toàn cho các chuyến bay dân dụng, sau thảm kịch hồi năm 2015 khi cơ phó trên một chuyến bay của hãng Germanwings lao máy bay vào sườn núi, làm toàn bộ 150 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.

Giải pháp ngăn chặn thảm kịch

Ngày 25-7, EC công bố quy định bắt buộc các hãng hàng không ở châu Âu phải thực hiện các bài kiểm tra tâm lý đối với phi công, đồng thời tất cả phi công cần được tiếp cận các chương trình hỗ trợ trong trường hợp có vấn đề về sức khỏe tâm thần. Đây là lần đầu giới chức châu Âu thông qua một yêu cầu khắt khe về đánh giá tâm lý phi công như vậy. Quy định mới của EC dựa trên những khuyến nghị về an toàn của Cơ quan An toàn hàng không châu Âu (EASA).

Cùng với đó, đề xuất của EASA siết chặt các yêu cầu kiểm tra nồng độ cồn và chất kích thích thần kinh đối với phi hành đoàn của các hãng hàng không châu Âu và nước ngoài bay trong không phận Liên hiệp châu Âu (EU) cũng đã được thông qua. Theo Reuters, các hãng hàng không châu Âu sẽ lần lượt thực hiện thí điểm quy trình mới về đánh giá sức khỏe tâm thần của phi công từ nay cho đến khi chính thức bắt buộc vào năm 2020.

Động thái thắt chặt các quy định về sức khỏe tâm thần của phi công được EU thông qua sau ba năm xảy ra thảm họa trên chuyến bay của hãng Germanwings từ Barcelona (Tây Ban Nha) đến Duesseldorf (Đức) ngày 24-3-2015, làm 150 người thiệt mạng. Các nhà điều tra đã kết luận rằng, cơ phó Andreas Lubitz đã cố tình lái máy bay A320 đâm vào một sườn núi ở Pháp khi ở một mình trong buồng lái. Điều tra cũng cho thấy Lubitz bị trầm cảm với các triệu chứng rối loạn tâm thần, dẫn đến những suy nghĩ muốn tự tử, nhưng lại giấu bệnh không cho nhà quản lý của Germanwings biết. Germanwings là một hãng hàng không giá rẻ thuộc công ty chủ quản Lufthansa, hãng hàng không lớn nhất của Đức.

Thảm kịch của Germanwings đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về yêu cầu cần kiểm tra tâm lý nghiêm ngặt hơn đối với phi công, đặc biệt là phi công các hãng hàng không dân dụng. Thông thường, các hãng hàng không vẫn tổ chức những đợt kiểm tra sức khỏe hằng năm cho phi công, song các cuộc kiểm tra này không bao gồm thủ tục giám định về tâm lý.

Cũng do vụ việc này, sức khỏe tâm thần trong ngành hàng không đã trở thành vấn đề nổi cộm thu hút sự quan tâm của các hãng hàng không, nhà quản lý và cả những người thường xuyên di chuyển bằng máy bay. Nghiên cứu cho thấy, có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến các bệnh lý về tâm thần ở phi công. Theo EASA, trước khi xảy ra thảm họa Germanwings, hầu như các hãng hàng không không có hành động nào giám sát tâm lý của phi công. Trong khi đó, công việc của phi công là hết sức căng thẳng và đòi hỏi cường độ cao, dễ dẫn đến chấn thương tâm lý và gây tai nạn.

Trước những yêu cầu cấp thiết cần siết chặt giám định sức khỏe tâm thần của phi hành đoàn, năm ngoái, giới chức Đức đã đưa ra quy tắc kiểm tra nồng độ cồn và phát hiện rượu, ma túy ngẫu nhiên đối với phi hành đoàn. Ngoài ra, Lufthansa cũng sớm áp dụng quy định bắt buộc đánh giá tâm lý trong quá trình tuyển chọn và tuyển dụng phi công trước khi EASA chính thức đề xuất quy định lên EC. “Những quy định này là công cụ hữu hiệu để cơ quan quản lý hàng không ở châu Âu có thể tăng cường bảo vệ sức khỏe tinh thần của phi hành đoàn”, Giám đốc điều hành EASA , ông Patrick Ky cho biết.

Hiện trường vụ tai nạn máy bay của hãng Germanwings. Ảnh: IMGIX

Cuộc tranh luận của ngành hàng không

Cho đến nay, ngành hàng không thế giới chưa có nhiều thống kê đầy đủ về sức khỏe tâm thần trong ngành này để đưa ra giải pháp phù hợp. Ngoài quy định mới của EC do EASA đề xuất, Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) và Hiệp hội Y tế Hàng không dân dụng Mỹ (CAMA) cũng đang tìm kiếm và đưa ra các phương án nâng cao hiệu quả sàng lọc tâm lý cho phi hành đoàn.

Tuy nhiên, nhiều công ty hàng không lại cho rằng các biện pháp trắc nghiệm tâm lý cho phi công nhằm ngăn chặn trường hợp lặp lại thảm kịch Germanwings là không hiệu quả và rất khó thực hiện. Sự trùng lắp về trách nhiệm và chức năng kiểm tra của bác sĩ hàng không với quá trình giám định tâm lý mới cũng gây ra tranh luận giữa các hãng hàng không với cơ quan cấp phép. Giám đốc Điều hành Lufthansa Carsten Spohr cho biết, việc kiểm tra tâm lý và trạng thái tinh thần của phi công dựa trên các bài trắc nghiệm tâm lý rất khó thực hiện, nếu không có những nghiên cứu chuyên sâu trong lĩnh vực này.

Ngoài châu Âu, giới chức và các chuyên gia hàng không Mỹ đang xem xét lại quy trình giám định sức khỏe tinh thần cho phi công, cũng đối mặt những khó khăn tương tự. Các quy định hiện hành của Mỹ yêu cầu mỗi phi công phải hoàn thành một mẫu đơn y tế về các triệu chứng rối loạn tâm thần và đối mặt mức phạt lên đến 250.000 USD nếu bị phát hiện giả mạo thông tin. Chủ tịch CAMA, TS Clayton Cowl cho biết, cơ quan này đã nhiều lần thảo luận về các xét nghiệm tâm lý và sàng lọc tâm thần kể từ sau vụ tai nạn Germanwings, nhưng biện pháp này chỉ có thể phát hiện những bất ổn tâm lý thông thường, mà khó có thể ngăn chặn những hành vi bột phát.

IATA cũng đưa ra báo cáo kêu gọi sự tham gia của toàn thể cộng đồng phi công và thành viên phi hành đoàn trong quá trình theo dõi sức khỏe tinh thần. Đại diện cơ quan này cho biết, quy trình giám định của các bác sĩ và cơ quan y tế không thể giám sát đầy đủ mọi vấn đề của phi công, mà cần phải có sự tham gia của cả cộng đồng bao gồm đồng nghiệp, bạn bè, người thân trong gia đình,… để giúp phát hiện dấu hiệu bất ổn trong một quá trình dài hơn.

Mặc dù trọng tâm của quy trình giám định tâm lý là phi công, nhưng việc bảo đảm an toàn bay còn phụ thuộc phần lớn vào đội ngũ và mạng lưới các nhân viên hàng không, mà nhiều người trong đó có thể đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng đến thể chất của phi hành đoàn và chất lượng chuyến bay. Những người này bao gồm thành viên phi hành đoàn, nhân viên kiểm soát không lưu, giám định y khoa hàng không, nhân viên an ninh, kỹ sư máy bay, nhân viên bảo trì… Bởi vậy, các cơ quan quản lý hàng không cũng đang đứng trước rất nhiều việc phải làm nếu muốn kiện toàn hệ thống đánh giá sức khỏe tinh thần.

Ngành công nghiệp hàng không thế giới đang phát triển nhanh và được cho là an toàn hơn với sự trợ giúp của các kỹ thuật tiên tiến, song vẫn có nhiều thách thức mà công nghệ hiện đại vẫn chưa thể lường trước.