Cuộc khủng hoảng của SA

TRẦN ANH (BIÊN DỊCH)

Thứ tư, 03/10/2018 - 03:27 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ông Jean-Claude Arnault trong một phiên hầu tòa mới đây. Ảnh: IBL

Mới đây, nhiếp ảnh gia người Pháp Jean-Claude Arnault, người khiến giải Nobel Văn học 2018 bị hủy bỏ, phải ra tòa vì các cáo buộc liên quan tiến công tình dục. Vụ việc này đang gây ra những hệ quả nghiêm trọng, khiến Viện Hàn lâm Thụy Điển (SA), tổ chức được Quỹ Nobel ủy nhiệm xét chọn và công bố giải Nobel Văn học, rơi vào cuộc khủng hoảng và chia rẽ nội bộ chưa từng có.

Tâm điểm tranh cãi

Ngày 24-9 vừa qua, nhiếp ảnh gia người Pháp Jean-Claude Arnault đã phải ra hầu tòa tại Thủ đô Stockholm của Thụy Điển với hai cáo buộc liên quan tiến công tình dục. Phiên xét xử được tổ chức kín với sự tham gia của nguyên đơn và bảy nhân chứng. Theo The Guardian, nguyên đơn cáo buộc Arnault cưỡng hiếp cô vào tháng 10-2011 và một lần nữa vào tháng 12 cùng năm. Hiện, tòa án chưa công bố thời điểm đưa ra phán quyết cuối cùng, song nếu bị kết tội, nhiếp ảnh gia người Pháp có thể phải ngồi tù đến sáu năm. Trước đó, ông Arnault cũng bị bắt tạm giam do lo ngại ông bỏ trốn về Pháp.

The Guardian cho biết, vụ bê bối liên quan ông Arnault bắt đầu thu hút sự chú ý kể từ tháng 11-2017 sau khi 18 phụ nữ, trong đó có cả Công chúa Thụy Điển Victoria lên tiếng cáo buộc nhiếp ảnh gia người Pháp tội bạo hành và quấy rối tình dục trong suốt 20 năm kể từ năm 1996. Một số vụ diễn ra trong các căn nhà sang trọng của SA tại Stockholm, một số vụ khác tại một căn nhà của SA do ông Arnault quản lý trên đường Cherche-Midi tại Thủ đô Paris (Pháp). Cảnh sát từng điều tra các cáo buộc trên nhưng không thể khởi tố vì “không đủ chứng cứ”.

Một tờ báo uy tín của Pháp cho biết, giới văn nghệ sĩ tại Stockholm từng được biết về các hành vi này của ông Arnault nhưng không ai dám lên tiếng do lo ngại vai vế của ông ta. Theo tờ báo của Pháp, mới đây, cảnh sát Stockholm đã phát hiện việc SA từng nhận được một lá thư từ năm 1996 tố cáo hành vi tiến công tình dục của ông Arnault ở một diễn đàn văn hóa. Điều này lần nữa chứng minh “luật im lặng” trong giới người nổi tiếng thế giới sau những trường hợp tương tự tại “kinh đô điện ảnh” Hollywood. Đến nay, ông Arnault luôn phủ nhận mọi cáo buộc. Tuy nhiên, nhiều người đã tuyên bố chứng kiến tận mắt hành vi xấu xa của nhiếp ảnh gia người Pháp.

Ông Jean-Claude Arnault, 72 tuổi, là nhiếp ảnh gia nổi tiếng thế giới, chồng nhà thơ Katarina Frostenson, một thành viên chủ chốt trong Hội đồng SA. Ông thường tự nhận là “thành viên thứ 19” của Hội đồng này (SA gồm 18 thành viên chính thức). Ông Arnault cũng được cho là có quan hệ mật thiết với giới văn, nghệ sĩ tại Stockholm cũng như các thành viên của SA. Chính nhờ quan hệ này, nhiếp ảnh gia người Pháp cũng bị cáo buộc đã bảy lần làm rò rỉ trước tên của người thắng giải Nobel Văn học.

Biếm họa của ZACHARY BORROMEO

Chia rẽ nghiêm trọng

Bê bối liên tiếp của nhiếp ảnh gia người Pháp đã gây hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với danh tiếng của giải Nobel Văn học nói riêng, của Hội đồng SA nói chung. Hàng loạt cuộc điều tra về mối quan hệ giữa SA và ông Jean-Claude Arnault đã được cảnh sát Stockholm tiến hành. Mới đây nhất, SA bị cáo buộc vi phạm luật lệ về tài chính khi tài trợ cho một diễn đàn văn hóa của vợ chồng Frostenson và “ngó lơ” các cáo buộc tiến công tình dục của ông Arnault.

Theo The New York Times, thành lập từ năm 1786, SA là một trong tám Viện Hàn lâm Hoàng gia Thụy Điển. SA là một tổ chức độc lập quy tụ các nhà văn, nhà thơ và học giả được coi là có năng lực nhất trong nước. Nhiệm vụ chính của SA là bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Thụy Điển. Tuy nhiên, xem xét và bầu chọn người được trao giải Nobel Văn học là nhiệm vụ được biết tới nhiều nhất của SA.

Các thành viên Hội đồng này được hưởng mức lương rất cao, sống và làm việc trong những ngôi nhà đẹp nhất ở Stockholm. Tuy lương bổng của thành viên SA không được tiết lộ, nhưng theo điều tra của một tờ báo địa phương, họ được phụ cấp không dưới 50.000 USD/năm. Riêng mức trợ cấp của người đứng đầu SA mỗi năm tăng 13.000 USD.

Được coi là những nhân vật danh giá và sở hữu mức lương cao ngất ngưởng, thời gian qua các thành viên của SA liên tục đối diện sự chỉ trích nặng nề của dư luận khi để xảy ra sự cố liên quan ông Jean-Claude Arnault. Thậm chí nhiều công dân Thụy Điển còn kêu gọi chấm dứt sự hoạt động của Hội đồng này. Trước sức ép của dư luận, bảy thành viên của SA, trong đó có Thư ký thường trực Sara Danius đã từ chức. Theo quy định, SA phải hội đủ 12 thành viên mới có thể ra bất cứ quyết định nào, từ việc bổ nhiệm người mới cho đến chuyện chọn người trao giải Nobel Văn học. Để tháo gỡ bế tắc, ngày 2-5, Quốc vương Thụy Điển đã sửa đổi nội quy này để SA bổ nhiệm ông Anders Olsson, nhà văn và giáo sư văn chương 69 tuổi, người nổi tiếng với thái độ bình tĩnh và khả năng ngoại giao, làm Thư ký thường trực tạm thời của Viện.

Không chỉ thiếu hụt thành viên, SA cũng chia rẽ nghiêm trọng trong nội bộ. Hàng loạt cuộc tranh cãi đã nổ ra giữa các thành viên, chia Hội đồng này thành hai phe rõ rệt. Một bên tỏ ra bảo vệ nhà thơ Katarina Frostenson, cho rằng những bê bối của ông Arnault không liên quan bà Frostenson, trong khi phe đối lập yêu cầu cắt đứt quan hệ với vợ chồng nhiếp ảnh gia người Pháp và cải tổ toàn bộ cách thức hoạt động của SA. Những chia rẽ ở SA còn xuất hiện do bất đồng về cách giải quyết những xung đột lợi ích. Trong thời gian qua, những cuộc tranh cãi đã lên đến đỉnh điểm khi các thành viên hai phía liên tục công kích nhau qua truyền thông.

Trong thông cáo hồi tháng 4, SA thừa nhận đang trải qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng và lòng tin nội bộ đã bị “xói mòn”. Trước tình trạng đó, tháng 5 vừa qua, SA tuyên bố hoãn cuộc bình chọn giải Nobel Văn học 2018 sang năm 2019. Đổi lại, SA cho biết năm tới họ sẽ chọn ra hai người chiến thắng để trao giải. Quyết định này được xem là nỗ lực nhằm khôi phục uy tín của SA, đồng thời giúp bảo vệ danh tiếng lâu dài của giải Nobel.

Dư luận thế giới cho rằng, việc không trao giải Nobel Văn học năm nay chỉ là giải pháp tạm thời. Vụ việc của nhiếp ảnh gia Jean-Claude Arnault đã gây ra những hậu quả nặng nề nhất trong lịch sử SA, ảnh hưởng nghiêm trọng danh tiếng và uy tín của tổ chức này kể từ khi được thành lập, đòi hỏi các thành viên SA và Hoàng gia Thụy Điển đoàn kết mới mong có thể vực dậy niềm tin của công chúng đối với Hội đồng.