Bê bối thuốc diệt cỏ của Monsanto

TRẦN ANH (BIÊN DỊCH)

Thứ bảy, 20/10/2018 - 08:27 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của WAN

Mới đây, Thẩm phán Tòa án cấp cao thành phố San Francisco (Mỹ) cho biết đang cân nhắc về việc giảm án phạt cho Tập đoàn hóa chất Monsanto, trong vụ một người làm vườn gửi đơn kiện với cáo buộc sản phẩm thuốc diệt cỏ Roundup của hãng này có thể gây ung thư. Thông báo của Tòa án cấp cao San Francisco đang tạo ra những cuộc tranh cãi trái chiều trong dư luận tại Mỹ cũng như trên thế giới.

Vụ kiện đắt giá

CNN cho biết, tháng 8 vừa qua, một vụ kiện xảy ra đã làm xôn xao dư luận Mỹ. Theo đó, ông Dewayne Johnson (46 tuổi), một người làm vườn tại Mỹ đã kiện một trong những tập đoàn hóa chất lớn của nước này vì không cảnh báo thuốc diệt cỏ Roundup của hãng có thể gây ung thư. Ông Johnson cho biết, kể từ năm 2012, trong suốt ba năm làm việc cho một trường học ở địa phương, ông phải sử dụng thuốc Roundup khoảng 30 lần/năm để diệt cỏ.

Trong quá trình sử dụng, ông từng hai lần gặp tai nạn khiến thuốc này đổ khắp người. Dù vậy, ông không hề lo lắng vì được bảo đảm rằng thuốc diệt cỏ Roundup của Monsanto hoàn toàn vô hại. Tháng 8-2014, ông bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư hạch bạch huyết và nhiều khả năng nguyên nhân là do tiếp xúc quá nhiều với thuốc diệt cỏ. Hiện, căn bệnh đã ở giai đoạn cuối với những vết lở loét phủ kín đến 80% cơ thể. Các bác sĩ cho rằng ông không thể sống qua năm 2020.

Theo The New York Times, thuốc diệt cỏ Roundup của Monsanto chủ yếu được tạo nên từ hợp chất glyphosate. Trong báo cáo tổng hợp đầu năm 2015, Tổ chức nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) từng cảnh báo về khả năng gây ung thư của hợp chất này nếu thường xuyên phải tiếp xúc. Thậm chí để tránh rủi ro đối với người sử dụng, hàng loạt quốc gia châu Âu như Đức, Pháp, Thụy Sĩ, Hà Lan,… đã xem xét cấm hoàn toàn việc sử dụng loại chất này trong nông nghiệp.

Trong vụ kiện ngày 11-8 vừa qua, bồi thẩm đoàn San Francisco đã phán quyết Tập đoàn Monsanto phải trả tổng cộng 39 triệu USD tiền bồi thường và 250 triệu USD tiền phạt vì không cảnh báo cho người dân về khả năng gây ung thư từ các loại thuốc diệt cỏ chứa glyphosate của hãng này. Trước phán quyết của tòa án, Tập đoàn Monsanto phủ nhận hoàn toàn mọi cáo buộc và cho biết sẽ kháng cáo.

Đây là vụ kiện đầu tiên nhằm vào sản phẩm của Monsanto ở Mỹ, mà bên nguyên là nạn nhân bị ung thư, đã chiến thắng. Tuy nhiên, ngày 11-10 vừa qua, bà Suzanne Bolanos, Thẩm phán Tòa án cấp cao San Francisco cho biết đang cân nhắc liệu có giữ nguyên phán quyết của bồi thẩm đoàn về việc phạt Tập đoàn hóa chất Monsanto 289 triệu USD. Trước đó, cùng ngày, bà cho biết có ý định cân nhắc xóa mức phạt 250 triệu USD và khả năng giảm thêm 31 triệu USD trong số tiền phạt còn lại cho Tập đoàn Monsanto. Bà cũng dự kiến tiến hành phiên xét xử mới về vấn đề này.

Cuộc tranh cãi gay gắt

Theo CNN, sự “lấp lửng” của Tòa án cấp cao San Francisco đang gây tranh cãi gay gắt trong dư luận tại Mỹ cũng như trên thế giới. Một số người cho rằng, việc trì hoãn của tòa án là có lý do vì phía nguyên đơn đã trình bày “không có bằng chứng rõ ràng và chưa đủ thuyết phục”. Công ty mẹ của Monsanto là Tập đoàn Dược phẩm & Hóa chất Đức là Bayer, cũng đưa ra hàng loạt báo cáo và phân tích của Cục Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) cho thấy, hợp chất glyphosate không gây nguy cơ ung thư như cáo buộc của ông Johnson.

Trong khi đó, nhiều người cũng nhận định, việc cân nhắc giảm mức phạt cho Tập đoàn Monsanto của Tòa án cấp cao San Francisco là minh chứng cho việc “công lý đứng về phía kẻ mạnh”. Trong vụ kiện này, ông Dewayne Johnson chỉ là một người làm vườn và không hề có tiếng nói trong xã hội. Trước đó, trên mạng xã hội cũng xuất hiện nhiều tài liệu cho thấy, Monsanto “bắt tay” chặt chẽ với các quan chức EPA nhằm che đậy bằng chứng về tác hại của những sản phẩm liên quan. Dư luận tại Mỹ cũng bày tỏ nghi ngờ quyết định của tòa án. Vì trong suốt hơn một thế kỷ qua, Tập đoàn Monsanto đã liên tục vướng phải bê bối.

The Guardian cho biết, Monsanto thành lập từ năm 1901 tại bang Missouri (Mỹ). Ban đầu, tập đoàn này chỉ chuyên sản xuất đường hóa học và từ năm 1940 bắt đầu sản xuất các hóa chất phục vụ nông nghiệp. Năm 1949, Monsanto gây rúng động dư luận sau khi một vụ nổ lớn đã xảy ra ở nhà máy sản xuất “dioxin” (một loại thuốc diệt cỏ và làm rụng lá cây, có thể gây ung thư và nhiều chứng bệnh khác) của tập đoàn này tại thị trấn Nitro, bang Tây Virginia. Theo đó, một van áp đã nổ tung khi công nhân đang sản xuất một mẻ thuốc diệt cỏ khiến luồng hơi và khói thoát ra ngoài. Vài ngày sau khi xảy ra sự cố, các công nhân làm việc tại nhà máy của Monsanto đều có biểu hiện bị rộp da nặng.

Đến năm 1981, một số cựu công nhân ở nhà máy tại Nitro đệ đơn kiện Monsanto lên tòa án liên bang. Trong đơn kiện, các nguyên đơn cáo buộc Monsanto đã cố ý để họ tiếp xúc với hóa chất gây ra các vấn đề sức khỏe lâu dài, trong đó có căn bệnh ung thư và bệnh tim. Đêm trước phiên tòa diễn ra, Monsanto đồng ý giải quyết hầu hết các trường hợp ở nhà máy tại Nitro bằng cách thực hiện một khoản bồi thường 1,5 triệu USD.

Không dừng lại ở đó, năm 2012, chính quyền thị trấn Nitro cũng cáo buộc nhà máy dioxin của Monsanto hoạt động từ năm 1949 đến năm 1971 đã phát tán nhiều hóa chất độc hại tại địa phương này. Sau đó Monsanto đã phải chấp nhận khoản đền bù lên tới 93 triệu USD nhằm dàn xếp vụ kiện. Cũng trong năm 2012, một tòa án Pháp phán quyết tập đoàn Monsanto phải chịu trách nhiệm trong vụ một nông dân bị ảnh hưởng hệ thần kinh do thường xuyên hít phải thuốc diệt cỏ Lasso, một sản phẩm được Monsanto bảo đảm về chất lượng an toàn khi sử dụng.

Giới phân tích cho rằng, dù chưa thể có kết luận trong vụ kiện của ông Dewayne Johnson đối với Tập đoàn Monsanto, song vụ kiện này đã thu hút được sự chú ý đặc biệt của dư luận Mỹ và thế giới, dự báo sẽ “mở đường” cho hàng nghìn đơn kiện khác chống lại công ty này vì những bê bối trong suốt hơn một thế kỷ. Vụ việc cũng được cho là sẽ tạo áp lực nhất định đối với các cơ quan Chính phủ Mỹ trong việc quản lý và kiểm soát hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp nhằm đưa ra các sản phẩm bảo đảm an toàn đối với người sử dụng.