Boeing vướng bê bối mới

THANH TÂM (BIÊN DỊCH)

Thứ tư, 21/11/2018 - 02:55 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Lực lượng cứu hộ thu thập mảnh vỡ của chiếc máy bay xấu số. Ảnh: CNBC

Hãng sản xuất máy bay lớn nhất thế giới Boeing đang đối mặt bê bối mới sau vụ máy bay 737 Max có số hiệu JT 610 của hãng hàng không Indonesia Lion Air bị rơi vào ngày 29-10 vừa qua, làm toàn bộ 189 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng. Sau khi đại diện hãng Lion Air cáo buộc Boeing không cảnh báo về việc đưa vào sử dụng một chức năng an toàn mới trên máy bay 737 Max 8, một gia đình nạn nhân đã đâm đơn kiện Boeing.

Tính năng an toàn gây mất an toàn?

Hôm 15-11 vừa qua, gia đình của một hành khách bị thiệt mạng trong thảm kịch máy bay 737 Max của hãng Lion Air rơi xuống biển đã đâm đơn kiện Boeing, với lý do lỗi thiết kế của máy bay này là một trong những nguyên nhân dẫn đến tai nạn. Theo CNN, một công ty luật ở Florida (Mỹ) thay mặt cha mẹ của nạn nhân Rio Nanda Pratama thiệt mạng trong chuyến bay xấu số, đứng ra kiện hãng hàng không lớn nhất thế giới của Mỹ.

Vụ kiện tập trung cáo buộc nhà sản xuất máy bay Mỹ đã không thông báo cho phi công và hãng hàng không về chức năng an toàn mới thuộc hệ thống điều khiển bay tự động của 737 Max, mà nguy hiểm tiềm tàng là ở chỗ tính năng này có thể tự động hạ độ cao bằng cách “đẩy mũi máy bay bất ngờ chúc xuống” và ngoài sự kiểm soát của phi công.

Ông Zwingli Silalahi, Giám đốc vận hành của Lion Air cho biết, hướng dẫn sử dụng của mẫu máy bay Boeing 737 Max đã không có cảnh báo nào về tính năng quan trọng này để hãng có thể chuẩn bị những buổi huấn luyện đặc biệt cho phi công. Theo đó, trong một số tình huống nhất định, hệ thống an toàn mới của máy bay 737 Max có thể tự động kích hoạt phản ứng hạ thấp mũi máy bay để ngăn chặn tình trạng máy bay bị ngừng đột ngột. Thế nhưng, các phi công trên chuyến bay mang số hiệu JT 610 xấu số vừa qua đã không được cảnh báo trước về chức năng quan trọng này.

Truyền thông địa phương dẫn thông tin từ cơ quan điều tra Indonesia cho biết, máy bay xấu số đã bất ngờ chúc mũi xuống một góc 45 độ và có thể đã lao xuống với tốc độ lên tới 1.000 km/giờ vào những giây cuối cùng. Đây là trạng thái chúc mũi quá dốc đối với một máy bay thương mại thông thường.

Một tuần sau khi xảy ra thảm kịch, hãng Boeing mới phát hành một bản “hướng dẫn sử dụng bổ sung”, trong đó cảnh báo toàn bộ các hãng hàng không về hệ thống an toàn mới trên 737 Max 8 và 737 Max 9. Bản hướng dẫn vận hành này cũng nhắc các phi công cân nhắc trường hợp thông tin từ các cảm biến bị sai, có nghĩa là máy bay có thể tự động bật chế độ an toàn mới ngoài ý muốn ngay cả khi phi công đang thao tác bằng tay. Theo các nhà điều tra Indonesia và đại diện Lion Air, kịch bản này đã không được trình bày trong sách hướng dẫn bay của 737 Max, cũng không có tài liệu nào giải thích sự xuất hiện của chức năng mới.

Theo Bloomberg, Nick Cunningham - nhà phân tích hàng không người Mỹ, cho biết việc bổ sung các bản hướng dẫn vận hành như Boeing đưa ra không phải là bất thường. Đây là một trong những thủ tục mà các nhà sản xuất máy bay thường gửi cho các hãng hàng không, nêu rõ các biện pháp an toàn và bảo trì nên thực hiện. Tuy nhiên nếu không được chuẩn bị từ trước và huấn luyện thích hợp, phi hành đoàn trên máy bay sẽ không nắm được biện pháp phục hồi máy bay trong những tình huống bất ngờ và ảnh hưởng quyết định của phi công khi đưa ra giải pháp xử lý.

Điều tra cũng cho thấy, chiếc máy bay 737 Max rơi xuống biển Java cũng đã gặp vấn đề về chỉ số tốc độ trong cả bốn chuyến bay gần nhất. Các nhà điều tra Indonesia trước đó cho biết, kỹ thuật viên của Lion Air đã phải thay thế một cảm biến của máy bay này trong hai chuyến bay ngày 28-10, song phi công vẫn báo cáo có trục trặc. Hành khách trong chuyến bay trước ngày tai nạn xảy ra cũng xác nhận máy bay 737 Max đã gặp vấn đề về độ cao, khiến họ cảm giác bị rơi đột ngột trong một thời gian ngắn. Mặc dù vậy, một ngày sau đó, máy bay vẫn được cho cất cánh và chuyến bay định mệnh từ Jakarta đến Pangkal Pinang, đã không thoát khỏi lưỡi hái tử thần.

Áp lực với Boeing

Ngày 29-10, chuyến bay của Lion Air mang số hiệu JT 610 chở 189 hành khách và phi hành đoàn đã lao xuống biển Java chỉ 13 phút sau khi cất cánh từ Jakarta. Máy bay rơi được xác định đã lao mạnh xuống biển trong điều kiện thời tiết đẹp, phi hành đoàn gồm những người giàu kinh nghiệm và hoàn toàn loại trừ khả năng vấn đề tâm lý của cơ trưởng và cơ phó, vì trước khi rơi họ đã yêu cầu cho máy bay trở về sân bay ở Jakarta. Bản ghi radar cho thấy chiếc máy bay đã gặp khó khăn trong việc duy trì độ cao và tốc độ sau khi cất cánh.

Thảm kịch đã khiến hãng hàng không Lion Air, một trong những hãng hàng không giá rẻ lớn nhất trong khu vực, đối mặt hàng loạt chỉ trích vì vẫn cho máy bay liên tục vận hành dù phi công đã báo cáo có trục trặc. Gia đình các nạn nhân đồng thời công kích việc Lion Air đã khai thác các chuyến bay khi phi công còn chưa làm quen với phương tiện mới. Song những diễn biến mới cho thấy áp lực đang dồn lên Boeing nếu hãng này không đưa ra những biện pháp xử lý khủng hoảng kịp thời.

Tai nạn xảy ra với chiếc máy bay dòng 737 Max 8 vừa được chế tạo và xuất kho trong năm nay. Đây là phiên bản mới nhất của dòng máy bay hai động cơ bán chạy nhất của Boeing. Theo Financial Times, hãng sản xuất máy bay Mỹ đã ký hợp đồng cung cấp 219 chiếc máy bay Max với một công ty con của Lion Air kể từ khi mẫu máy bay này ra mắt vào năm ngoái. Chiếc máy bay 737 Max 8 xấu số cũng mới chỉ vừa được Boeing chuyển giao cho hãng này hồi giữa tháng 8.

Liên quan vụ tai nạn của Lion Air, ngày 13-11, Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) đưa ra cảnh báo rằng Boeing đang giấu giếm thông tin về những nguy hiểm tiềng tàng của mẫu máy bay mới này. Các nhà điều tra đã làm việc với Boeing để xem xét các vấn đề kỹ thuật mới được báo cáo. Tuy nhiên đến nay, đại diện hãng này vẫn khẳng định “tin tưởng vào sự an toàn của máy bay 737 Max”. Cấu tạo của máy bay hiện đại là vô cùng phức tạp đòi hỏi những tính toán cơ học kết hợp đầu óc phán đoán của phi công để xử trí trong các tình huống gặp nạn. Tai nạn máy bay Max 737 đã chỉ ra thêm một trường hợp hy hữu có thể dẫn đến thảm kịch hàng không, đó là khi phi công thiếu thông tin dẫn đến không nắm rõ phương tiện họ đang điều khiển.

Hiện giới chức Indonesia điều tra theo hướng liệu có phải cảm ứng bên ngoài máy bay đã truyền dữ liệu sai làm kích hoạt tính năng an toàn mới trên máy bay 737 Max. Các bên liên quan gồm cả Lion Air và Boeing đều đứng trước khả năng phải chịu trách nhiệm gây ra vụ tai nạn. Trong đó, vụ kiện của gia đình nạn nhân và cáo buộc của hãng Lion Air đang tiếp tục gây rắc rối, gây áp lực đối với hãng Boeing. Mặc dù hiện nay, các công ty vẫn khai thác dòng máy bay này như bình thường nhưng cổ phiếu của Boeing đã giảm sâu sau tin tức về vụ tai nạn. Những cáo buộc về việc Boeing che giấu thông tin có thể đẩy các chỉ số kinh doanh của hãng này tồi tệ hơn.