Dự án giám sát khủng bố mới của LHQ

TRẦN ANH (BIÊN DỊCH)

Thứ tư, 15/05/2019 - 09:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhân viên an ninh tại một sân bay của Australia. Ảnh: THE NATIONAL

Mới đây, LHQ đã thông báo về một phần mềm hiện đại có tên là “GoTravel”. Dự án mới này nhằm phát hiện, ngăn chặn những phần tử khủng bố nước ngoài và các đối tượng tội phạm khác qua đường du lịch, đồng thời chia sẻ dữ liệu đi lại của những kẻ tình nghi giữa các quốc gia. Đây được xem là nỗ lực của thế giới trong cuộc chiến chống khủng bố và cực đoan.

Kiểm soát nguy cơ

Theo CNN, ngày 8-5 vừa qua, Tổng Thư ký (TTK) LHQ Antonio Guterres đã thông báo về một dự án mới nhằm theo dõi, phát hiện và ngăn chặn những phần tử khủng bố nước ngoài, các đối tượng tội phạm qua đường du lịch bằng cách sử dụng phần mềm có tên là “GoTravel”. Cụ thể, dự án này sẽ giúp các nước thành viên thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu đi lại với cơ quan chức năng các quốc gia và tổ chức quốc tế khác.

Dự án được đưa ra sau khi Liên minh quốc tế chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu thông báo đã đánh bại tổ chức khủng bố tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq và Syria. Trong bối cảnh không còn chỗ ẩn nấp, ước tính có khoảng 40.000 phần tử khủng bố từng chiến đấu ở các quốc gia trên đang tìm cách về nước, tìm đến nơi trú ẩn an toàn hoặc đến những khu vực đang xảy ra xung đột. Đây chính là mối đe dọa lớn đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Nhận thức được mối nguy nghiêm trọng từ tình hình trên, các cơ quan chống khủng bố của LHQ cùng Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) sẽ phối hợp chặt chẽ để thực hiện dự án mới, cung cấp cho các quốc gia quyền truy cập miễn phí vào các chức năng nâng cao của phần mềm “GoTravel”. Các chức năng này sẽ giúp các cơ quan chức năng phân tích dữ liệu du lịch, đi lại, để thông qua việc giám sát sớm phát hiện và ngăn chặn các ý định tiến công khủng bố tiềm tàng. Theo TTK LHQ, việc “phát hiện những kẻ khủng bố và phá vỡ những âm mưu tiến công là ưu tiên hàng đầu của cộng đồng quốc tế”.

Phát biểu ý kiến trước Đại hội đồng LHQ, ông Guterres một lần nữa nhắc lại những hậu quả nặng nề từ các vụ tiến công khủng bố ở Kenya, New Zealand và Sri Lanka mới đây. TTK LHQ cho rằng, các vụ việc vừa qua chính là lời cảnh báo về mối đe dọa toàn cầu của khủng bố. Trong dự án “GoTravel”, LHQ còn hỗ trợ cơ quan chức năng các nước trong việc xây dựng luật pháp và chuyên môn nghiệp vụ, thông qua đào tạo và cấp chứng nhận để vận hành phần mềm một cách hợp pháp, hiệu quả. Hiện dự án do Ấn Độ, Nhật Bản, Hà Lan, Qatar và Saudi Arabia tài trợ.

GoTravel giúp quản lý và chia sẻ dữ liệu đi lại của những kẻ tình nghi. Ảnh: GETTYIMAGES

Nỗ lực không ngừng nghỉ

Theo The Washington Post, từ sau cuộc tiến công nhắm vào tòa tháp đôi của nước Mỹ ngày 11-9-2001, khủng bố đã trở thành một thách thức an ninh trên toàn thế giới và của từng quốc gia. Ngay sau đó, các cuộc chiến chống khủng bố đã huy động sự tham gia, tùy mức độ khác nhau, của mọi quốc gia và vùng lãnh thổ. Trải qua gần 20 năm, với tổn thất to lớn cả về sinh mạng và vật chất, cộng đồng quốc tế mới cơ bản triệt phá được những “hang ổ” lớn của hai tổ chức khủng bố khét tiếng toàn cầu là al-Qaeda và IS.

Tuy “đã bị đánh bại ở Iraq và Syria”, song IS nhanh chóng biến đổi và thích nghi thực tế mới. Thay vì tập trung phát triển bộ máy quản lý và cai trị cái gọi là “Vương quốc Hồi giáo”, sau khi mất các vùng lãnh thổ, IS dốc toàn lực củng cố tài chính phục vụ cho hoạt động khủng bố ở khắp nơi trên thế giới. Một quan chức cấp cao của Bộ Tài chính Mỹ cho biết, IS ngày càng hoạt động “trong vòng bí mật” giống al-Qaeda ở Iraq, không còn tốn nguồn lực cho các hoạt động cai trị lãnh thổ công khai như trước kia.

Trong bối cảnh thất bại trên chiến trường, hàng chục nghìn tay súng tại Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á,… tìm cách trở về nước và ngấm ngầm thực hiện các âm mưu tiến công khủng bố riêng lẻ theo lời kêu gọi của các thủ lĩnh tổ chức. Thực tế cho thấy, nhiều vụ khủng bố theo hướng trên đã xảy ra và gây tổn thất nặng nề cho nhiều quốc gia.

Đáng lo ngại nhất là hiểm họa khủng bố trỗi dậy từ những căn nguyên đói nghèo, bất bình đẳng xã hội, mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo. Những vụ khủng bố đẫm máu mới nhất tại New Zealand và Sri Lanka là sự báo động, cảnh tỉnh không chỉ ở các quốc gia nạn nhân mà là trên toàn thế giới về hiểm họa khôn lường của khủng bố ngày nay.

Reuters cho biết, điều đáng nói, sau vụ tiến công đẫm máu khiến hơn 250 người thiệt mạng và hơn 500 người khác bị thương tại Sri Lanka, mới đây nhánh truyền thông của IS là al-Furqan đã đăng tải trên trang web của chúng một đoạn video, trong đó một người đàn ông được tin là Abu Bakr al-Baghdadi, thủ lĩnh tối cao của IS mặc đồ mầu xám đang ngồi trên nền nhà, cạnh một khẩu súng trường và thảo luận với các thuộc hạ của y. Trong đoạn video, người được cho là al-Baghdadi còn lên tiếng ca ngợi các vụ đánh bom dịp Lễ Phục sinh vừa qua ở Sri Lanka và gọi đó là “cuộc trả thù” cho những thất bại ở Syria.

Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2014, thủ lĩnh của IS xuất hiện một cách công khai. 5 năm trước, y chỉ xuất hiện duy nhất một lần trong đoạn video tại đền thờ Hồi giáo al-Nuri ở Mosul (Iraq) khi y tuyên bố thành lập IS. Đã có nhiều thông tin đồn đoán liên quan việc thủ lĩnh IS bị bắt giữ hoặc đã bị tiêu diệt trong các cuộc không kích của Mỹ và Nga. Tuy nhiên, đoạn video vừa qua đã làm dấy lên những câu hỏi về cái chết của y.

Theo các chuyên gia khủng bố, dù chưa xác định được đoạn video trên có phải thật hay không, song cũng gây ra những nguy cơ tiềm ẩn. Nhiều tay súng và các chiến binh thánh chiến sẽ coi đây là động lực để quyết trung thành với IS, thực hiện các cuộc tiến công khủng bố theo lời kêu gọi của thủ lĩnh tối cao. Do đó, dự án mới của LHQ được cho là đưa ra đúng thời điểm, nằm trong nỗ lực không ngừng nghỉ của cộng đồng quốc tế trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu.

Sau khi “GoTravel” được đề xuất, nhiều quốc gia như Mỹ, Australia, Hà Lan, Morocco,… đã hưởng ứng dự án này. Chính phủ Morocco cho biết, “GoTravel” sẽ giúp các cơ quan chức năng tại quốc gia này tăng cường khả năng chống khủng bố. Trong những năm gần đây Morocco là nạn nhân của nhiều âm mưu khủng bố, song với những nỗ lực không ngừng, nước này đã ngăn chặn được hàng trăm cuộc tiến công. “GoTravel” sẽ là trợ thủ đắc lực cho cuộc chiến chống khủng bố, giúp nhận diện những tội phạm nhập cảnh vào nước này.

Tuy nhiên, phần mềm này cũng đặt ra những câu hỏi về độ bảo mật thông tin, lo ngại về quyền riêng tư cá nhân và các quyền tự do cơ bản khác của công dân toàn cầu. Dù vậy, LHQ khẳng định, “GoTravel” vẫn bảo đảm sự tôn trọng thông tin cá nhân. Vì thế, giới phân tích cho rằng đây là bước tiến trong cuộc chiến chống khủng bố và kỳ vọng dự án sẽ đem lại những tín hiệu tích cực khi được áp dụng chính thức, giúp cộng đồng quốc tế ngăn chặn các nguy cơ khủng bố tiềm tàng qua con đường du lịch.