Băn khoăn chuyện tự doanh

DIỄM HƯƠNG

Thứ ba, 06/03/2018 - 10:02 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Các công ty chứng khoán (CTCK) đã có một năm 2017 “ăn nên làm ra” nhưng thành quả không chỉ đến từ những hoạt động chủ đạo như: phí môi giới, lãi vay margin… mà còn có cả tự doanh.

Đúng một thập kỷ trước, gần như CTCK nào cũng lỗ nặng vì tự doanh đã dẫn đến việc phải hạn chế, bỏ hẳn hoặc chuyển đổi sang hình thức khác như Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn (SSI).

Cho đến năm 2013, hầu như CTCK nào cũng khẳng định sẽ chỉ tập trung vào dịch vụ và không còn nghĩ đến tự doanh. Vì vậy, việc CTCK quay trở lại tự doanh sau nhiều năm bỏ quên (hoặc kìm nén) có thể tạo ra nhiều suy nghĩ trái chiều.

Năm 2017, doanh thu của CTCK HSC đạt gần 1.550 tỷ đồng, trong đó doanh thu từ mảng tự doanh đã tăng hơn 330% so năm trước đó, lên gần 430 tỷ đồng, tức là chiếm gần một phần ba tổng doanh thu. Đây là một trong những nguyên nhân chủ đạo giúp cho HSC lãi sau thuế gần 555 tỷ đồng trong năm 2017, và đây là mức lãi cao nhất trong lịch sử của CTCK này.

Trong báo cáo tài chính quý IV-2017 mới đây của CTCK VN Direct, nhà đầu tư (NĐT) có thể dễ dàng nhận thấy các khoản đầu tư lớn của CTCK này như 17,5 triệu CP của một ngân hàng với giá dưới 10.000 đồng/CP, rồi 1,6 triệu CP của một công ty nông nghiệp và nửa triệu CP của một công ty may.

Mô hình CTCK trên thế giới hiện nay chủ yếu là làm dịch vụ, còn mảng tự doanh sẽ được tách bạch như trường hợp của SSI lập ra công ty quản lý quỹ SSIAM.

Nhìn lại vài năm trước vẫn có nhiều lãnh đạo CTCK nói như đinh đóng cột rằng dịch vụ mới là cốt lõi, tự doanh vô cùng rủi ro, nhưng nhìn vào diễn biến của TTCK năm 2017 có lẽ nhiều đơn vị đã “cầm lòng không đặng” mà xuống tiền đầu tư để tạo ra lợi nhuận. Quan điểm cho rằng, CTCK làm sao miễn có lãi và phù hợp bối cảnh TT không sai, nhưng các khoản lãi bởi tự doanh dù có ích trong thời điểm hiện nay nhưng về lâu dài sẽ như thế nào?

Trước tiên cần phải biết rằng, diễn biến như năm 2017 không phải lúc nào cũng xuất hiện trên TTCK mà đôi khi phải tính bằng hàng thập kỷ (gần nhất là năm 2007). Nói như vậy không có nghĩa là năm 2018 TT khó khăn, nhưng sự thay đổi, phân hóa của TT sẽ khiến cho việc tìm kiếm lợi nhuận gặp nhiều thách thức.

Điều này dẫn đến hai ngã rẽ quan trọng cho CTCK: Thứ nhất, trên thực tế, năm 2017 quá thành công cũng đồng thời tạo ra áp lực lớn cho các CTCK mà cụ thể ở đây là CTCK sẽ phải xây dựng một kế hoạch kinh doanh có mức độ tăng trưởng khả quan. Trong trường hợp nếu CTCK chỉ xem tự doanh như “thâm canh, tăng vụ” trong giai đoạn 2017 và tiết chế trở lại trong năm 2018 thì sẽ phải tìm cách làm sao để thuyết phục cho được cổ đông (CĐ). Còn nếu vẫn muốn duy trì tăng trưởng thì không còn cách nào khác sẽ phải dấn thân trở lại lĩnh vực này, nhưng như vậy, cũng có thể mâu thuẫn với chiến lược mình mới đề ra cách đây vài năm trước. Thứ hai, nếu CTCK muốn quay trở lại tự doanh sẽ phải đầu tư một cách nghiêm túc hơn nữa. Điều này một mặt đòi hỏi chi phí, công sức, nhưng mặt khác cũng sẽ tạo ra cả áp lực, rủi ro bên cạnh cơ hội. Đứng ở góc độ CĐ, chắc chắn sẽ có nhiều chất vấn dành cho CTCK khi quay trở lại tự doanh và trong thực tế, một số CĐ khi có lãi thì thích, nhưng thấy rủi ro lại e ngại. Liệu CTCK có đủ dũng khí để chấp nhận rủi ro song song những cơ hội hiện hữu?