Phá giá phái sinh

DIỄM HƯƠNG

Thứ tư, 08/08/2018 - 01:24 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khi thị trường phái sinh (PS) mới đi vào vận hành cách đây một năm, phí giao dịch cho một hợp đồng tương lai (HĐTL) là 20.000 đồng nhưng hiện giờ con số này đã giảm xuống chỉ còn… 3.000-4.000 đồng/HĐTL.

So với phí giao dịch chứng khoán cơ sở (CKCS) vào khoảng 0,25% thì phí giao dịch phái sinh vốn dĩ đã rất rẻ. Đơn cử, nếu giao dịch 100 triệu đồng cổ phiếu (CP), phí 0,25% thì tương ứng số tiền nhà đầu tư (NĐT) phải trả là 250.000 đồng. Giá trị HĐTL thường được tham chiếu theo chỉ số VN30, giả định đang rơi vào tầm 950 điểm, tương đương HĐTL có giá 95 triệu đồng, nếu trả 20.000 đồng cho một lần giao dịch nghĩa là phí tương ứng chỉ là… 0,2% tức là bằng chưa đến 1/10 phí giao dịch CP.

Trường hợp phí giao dịch PS hiện nay chỉ bằng 1/5 hay 1/6 so lúc mới ra nghĩa là giá đã giảm đến mức… không còn gì để giảm. Dân “lướt sóng” chứng khoán thích phái sinh là bởi có khi mua qua bán lại lên đến hàng chục lần thì phí giao dịch mới chỉ tương đương một lần giao dịch CP. Từ những công ty chứng khoán (CTCK) lớn nhất ban đầu triển khai phái sinh với phí giao dịch tạm gọi là “cao” (20.000 đồng/HĐTL) cho đến các CTCK kế tiếp giảm dần theo kiểu… phá giá thoạt nhìn có vẻ cạnh tranh, khuyến khích NĐT sử dụng sản phẩm mới. Nhưng nhìn xa hơn thì điều này chưa hẳn đã tốt cho chính CTCK và cho thị trường (TT).

Hồi đầu năm nay, tại đại hội cổ đông của một CTCK trong tốp đầu TT, vị Tổng giám đốc CTCK này đã nói với cổ đông rằng trong khoảng vài năm đầu triển khai phái sinh thì không trông mong gì chuyện có lãi vì chi phí đầu tư công nghệ cũng như nghiệp vụ phái sinh là rất phức tạp trong khi nguồn thu lại hạn hẹp. Bối cảnh đã có sự thay đổi khi mà giá trị giao dịch của phái sinh thời gian qua đã có lúc vượt ngưỡng 10.000 tỷ đồng/phiên. Nhưng vấn đề đã nói ở trên, phí giao dịch của phái sinh nếu xét trên giá trị giao dịch là quá thấp, chưa kể CTCK liên tục hạ giá phí, vì vậy thu nhập thực tế có lẽ không thật sự dồi dào. Thu nhập thấp, liệu CTCK có đủ tiền để trang trải cho hệ thống và tái đầu tư khi cần hay không?

Thoạt nghĩ, số tiền có thể lấy từ các nguồn khác, chẳng hạn như từ CKCS, nhưng cũng cần lưu ý rằng, nếu dòng tiền từ CKCS đổ dồn về phái sinh quá nhiều thì phí giao dịch từ TT CKCS của CTCK cũng bị ảnh hưởng, CTCK sẽ thiệt hại cả đôi đường. Vả lại, việc dòng tiền dịch chuyển thiếu sự ổn định giữa hai TT sẽ ảnh hưởng đến cả những nguồn thu khác của CTCK, chẳng hạn như tự doanh sẽ khó hơn. Minh chứng là một loạt CTCK hoặc đã mất lãi, hoặc thua lỗ trong quý II-2018 cũng vì tự doanh.

Cuộc chiến về phí phái sinh nếu tiếp diễn thì những CTCK xếp dưới trong tốp đầu có thể bị ảnh hưởng trước tiên. Những CTCK xếp dưới trong tốp đầu thật ra thị phần vẫn cách khá xa các CTCK trong tốp ba, trong khi lại rất dễ bị các CTCK trong tốp từ 11-20 đuổi kịp. Trong nhóm theo sát này, chắc chắn thời gian tới sẽ có đơn vị tăng vốn, rồi triển khai phái sinh, ban đầu khi mới gia nhập cũng sẽ sử dụng giá thấp để cạnh tranh. Cuộc chiến về phí giao dịch sẽ khiến những CTCK không đủ lực nhưng vẫn ráng đua theo có khả năng rơi vào tình trạng kiệt sức nếu không chuẩn bị phương án phù hợp.