Bẫy “êm ái” của phái sinh

DIỄM HƯƠNG

Chủ nhật, 12/08/2018 - 11:06 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khoảng hai tuần qua, VN Index chỉ dao động quanh vùng 950-960 điểm dù luôn phát ra những tín hiệu có vẻ sẽ bứt phá mạnh. Điều này khiến cho không ít nhà đầu tư (NĐT) tham gia thị trường chứng khoán (TTCK) phái sinh (PS) đứng ngồi không yên.

Từ bẫy thời điểm…

Có thể nói diễn biến của TT đang tạo ra một cái bẫy “êm ái” cho cả bên mua (long) và bán (short) PS. Theo quy luật thì khi TTCK tăng, NĐT tiến hành “long” PS sẽ có lãi, còn khi TT xuống thì “short” rồi mua lại (cover) để hưởng chênh lệch giá, nhưng thực tế ở đây còn cần đến thời điểm. Nghĩa là nếu VN30 (chỉ số để tham chiếu trên TTCK PS) tăng nhưng NĐT lại “long” ngay đỉnh ngắn hạn thì sau đó cầm chắc lỗ. Ngược lại, nếu VN30 giảm chạm đáy, lúc này NĐT mới “short” thì không cẩn thận sẽ cháy tài khoản. Tính toàn thời điểm để giao dịch sao cho chuẩn cũng là một trong những thách thức lớn nhất của những NĐT giao dịch PS khi tiêu tốn rất nhiều sức lực, sự căng thẳng dẫn đến những hệ quả khôn lường, thậm chí quyết định sai lầm. Vậy đâu là điều khiến nhiều NĐT rơi vào bẫy của PS và gặp khó khăn trong những ngày qua?

Việc một số ý kiến lạc quan cũng như thanh khoản “khủng” khi có những phiên vượt 10.000 tỷ đồng tạo cho nhiều người cảm giác dễ ăn và chuyển tiền từ TTCK cơ sở sang để “đánh” PS. Vì mới chuyển qua, nên khi bắt đầu có những thách thức, cũng không dễ gì NĐT chuyển về ngay mà bắt đầu tìm những cách gỡ, mà ở đây đôi khi càng gỡ càng rối. Trước đây, sở dĩ nhiều người “ăn” đậm PS bởi một lẽ là biến động trên TT này rất mạnh cộng với tỷ suất đòn bẩy cao khiến cho lợi nhuận lớn. Thí dụ, khi VN30 1.000 điểm, giá trị một hợp đồng tương lai (HĐTL) tham chiếu ra 100 triệu đồng, giả sử VN30 giảm về 980 điểm, thì lúc này HĐTL cũng sẽ trượt về vùng giá 98 triệu đồng tương ứng. Nếu ai “short” HĐLT 100 triệu đến vùng 98 triệu đồng cover lại coi như lãi hai triệu đồng, tương ứng với 2%, nhưng nếu sử dụng đòn bẩy tài chính gấp năm lần, thì tỷ suất sinh lãi sẽ thành 10%.

… Đến bẫy lợi nhuận

Trên TTCK nói chung, lãi “tạm được” thường rơi vào tầm 5% trở lên và với PS thì cũng tương tự. Vấn đề là trong quý II nhiều người đã lãi PS tính bằng hàng chục % nên khi bắt đầu giảm xuống dưới 10% thì nhiều người cảm thấy nản, dẫn đến nóng vội và giao dịch sai lầm. Thông thường, khi TT đi ngang, mức lãi 5-10% được xem là lý tưởng, và trên TTPS thường sử dụng đòn bẩy với tỷ lệ trên dưới 5 lần so vốn thì ít nhất các chỉ số phải biến động từ 0,5-1% mới đáp ứng được kỳ vọng sinh lãi của NĐT. Hiện tại, VN30 đang ở tầm 940 điểm, nghĩa là để tạo ra biến động có thể sinh lãi, chỉ số này mỗi phiên phải biến động trong vùng 5-10 điểm. Nhưng đó mới chỉ là điều kiện cần.

Điều kiện đủ ở đây nghĩa là NĐT phải mua đáy và bán đỉnh, hoặc bán ngay đỉnh trước rồi mua lại. Thực tế có rất ít người có thể làm như vậy. NĐT thường chỉ có thể giao dịch với biên độ hẹp hơn, mà càng hẹp thì lợi nhuận càng giảm. Điểm số phải biến động đến 10 điểm, thì chênh lệch giá tạo ra mới có thể đạt khoảng một triệu đồng, nghĩa là nếu điểm số chỉ 4-5 điểm thì lợi nhuận nếu có cũng chỉ 400-500 nghìn đồng cho mỗi HĐTL. Rõ ràng, TT đang biến động liên tục, lại trong phạm vi hẹp, thoạt nhìn có vẻ tạo cơ hội cho NĐT PS, nhưng rõ ràng, suất sinh lời càng lúc càng bị “bóp” lại, trong khi những biến động lại rất khó nắm bắt khiến cho các NĐT “mệt nhoài” với PS.