Đầu tư không thể nghiệp dư

DIỄM HƯƠNG

Thứ tư, 15/08/2018 - 08:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hơn chục năm qua đã xảy ra không ít những vụ tranh cãi, đổ bể giữa quỹ đầu tư và doanh nghiệp (DN) với nhiều lý do khác nhau. Đó có thể là sự o ép từ phía quỹ, DN trở mặt bất hợp tác, hoặc do kỳ vọng của đôi bên không gặp nhau… nhưng tất cả đều có điểm chung là sự thiếu chuyên nghiệp của cả hai phía.

Thời gian sẽ trả lời

Khi xung đột nổ ra thường sẽ có một bên giữ vai trò nạn nhân và một bên đóng “vai ác” nhưng sẽ là vội vã nếu nghiêng về một bên nào đó rồi bênh vực hay chỉ trích. Trước nhất, các thỏa thuận đầu tư, đặc biệt theo hình thức đầu tư vốn tư nhân (private equity-PE) có tính bảo mật rất cao. Khi thông tin có “lỡ” lọt ra bên ngoài thường sẽ có nhiều cách xử lý, người chọn im lặng, bên chọn cãi vã, cũng có không ít ý định xử lý theo kiểu có lợi cho mình tùy vào tình huống. Có những vụ tranh chấp, quỹ đầu tư được dân chứng khoán bênh vực, nhưng ngược lại cũng có quỹ bị chỉ trích bởi sự bất nhất trong hoạt động.

Nhưng có một điều chắc chắn rằng, chuyện đúng - sai sẽ được thời gian trả lời rất rõ. Thực tế cho thấy, những quỹ thường xuyên tỏ thái độ trịch thượng, o ép DN cũng như ban lãnh đạo sẽ dần dần bị đào thải khỏi ngành vì đơn giản, chẳng ai muốn nhận tiền từ những “ông kễnh” này. Ngược lại, có những DN tìm cách huy động vốn từ quỹ lúc ban đầu nhưng lại “coi mặt” cổ đông (CĐ), xếp quỹ đầu tư dưới cơ so những CĐ sáng lập, CĐ thiểu số cũng sẽ dần bị đào thải. Đã từng có vụ tranh chấp nổ ra giữa một DN chưa lên sàn và một quỹ lớn, khi đó hình ảnh DN giống như nạn nhân bị quỹ đầu tư o ép. Nhưng đến khi DN này lên sàn và cho đến giờ không còn nhiều quỹ dòm ngó, vì vậy mà thanh khoản của cổ phiếu (CP) này luôn ở mức thấp, khả năng tăng giá cũng bị triệt tiêu.

Rủi ro đầu tư

Không phải bây giờ mới xuất hiện những xung đột giữa DN và quỹ mà nó đã diễn ra từ hơn chục năm nay. Về lý mà nói, các DN hay quỹ phải rút kinh nghiệm và tránh những tình huống xấu nhất, nghĩa là những xung đột ngày càng giảm. Nhưng trong thực tế, số lượng xung đột vẫn như vậy và những câu chuyện cũng lại có những nét tương tự nhau. Vì sao lại có “nghịch lý” này?

Cần phải xem các thương vụ có xung đột hoặc thù địch đơn thuần cũng chỉ là rủi ro trong đầu tư (đối với quỹ) và kinh doanh (đối với DN). Thị trường chứng khoán những năm gần đây phát triển mạnh cả về chất lẫn lượng nên rủi ro dù có thể ít xét theo tỷ lệ (tức số tương đối) nhưng vẫn nhiều xét về số lượng (số tuyệt đối).

Vậy nên, khi đã xem là rủi ro thì cũng phải rạch ròi, chấp nhận và xử lý thay vì kêu ca. Cũng giống như việc đầu tư chứng khoán, khi thắng thì nhiều người xem là do mình tài giỏi nhưng khi thua đổ tại thị trường xấu. Việc quỹ đầu tư vì bất kỳ lý do nào mà để xảy ra xung đột, kể cả rủi ro khách quan thì phần thua lỗ, thiệt hại mình phải gánh chịu, đổ thừa là sự thiếu chuyên nghiệp. Ngược lại, đối với DN, nếu không biết “chọn bạn mà chơi” thì cũng nên xem lại mình có những thiếu sót nào, chẳng hạn về pháp lý, về tư duy kinh doanh, hay cách thức quản trị tài chính có vấn đề…

Thực tế, chuyên nghiệp chưa chắc đã đầu tư thành công, nhưng đầu tư nghiệp dư thì chắc chắn sẽ thất bại!