“Lăn chốt”

THÙY LINH

Thứ hai, 22/04/2019 - 08:34 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Có cổ phiếu (CP) tăng giá trở lại sau khi giá tham chiếu bị điều chỉnh giảm vào ngày giao dịch không hưởng quyền nhận cổ tức (CT), nhưng có CP tiếp tục đi xuống. Mua CP sau ngày giao dịch không hưởng quyền nhận CT được giới đầu tư gọi là “lăn chốt”. Họ kỳ vọng, sau khi chia CT, giá CP sẽ quay trở lại mức trước khi chia. Thực tế, điều này chưa hẳn đã có cơ sở vững chắc.

Thường một khoản đầu tư sẽ có thu nhập từ hai nguồn: thứ nhất là lãi vốn sinh ra khi quy mô, lợi nhuận của doanh nghiệp (DN) tăng trưởng, thứ hai là CT.

CT là một cách để các DN chia sẻ lợi nhuận có được từ hoạt động kinh doanh trong một khoảng thời gian. DN chỉ được phép chia CT khi đang có lợi nhuận, chi trả thường là hằng năm hoặc một năm hai lần, một số DN có thể chia hằng quý. CT được chia dưới hai hình thức là bằng CP và tiền mặt.

CT bằng CP không tạo ra giá trị cho cổ đông (CĐ), ngoài việc tăng tính thanh khoản. Thực chất, đó là việc phát hành CP để tăng vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu hoặc chia tách CP, chỉ là cách hạch toán lại các khoản mục trong nguồn vốn chủ sở hữu và giá tham chiếu của CP trên thị trường (TT) bị điều chỉnh theo tỷ lệ tương ứng. Đối với các DN thông thường, cách này tạo cảm giác quy mô DN có vẻ tăng lên theo vốn điều lệ. Trong đó, đối với ngành ngân hàng, khoản mục vốn điều lệ trở nên quan trọng hơn trong các tính toán về các chỉ tiêu an toàn vốn và là tấm đệm trong trường hợp rủi ro xảy ra.

Trường hợp chia CT bằng tiền mặt, giá tham chiếu của CP trên TT cũng sẽ bị điều chỉnh với một tỷ lệ phần trăm tương ứng tỷ lệ trả CT vào ngày giao dịch không hưởng quyền. Khi phân phối lợi nhuận bằng tiền, tức là đã có một lượng tiền đi ra khỏi DN, chảy vào túi CĐ, khiến cho giá trị của DN bị giảm tương ứng. Những nhà đầu tư mua vào ngày không hưởng quyền sẽ không có quyền nhận được CT, nhưng được mua với mức giá thấp hơn TT. Còn nếu không chia CT bằng tiền mặt, lợi nhuận giữ lại được tái đầu tư, với kỳ vọng mang lại hiệu quả cao. Thật khó để khen ngợi một ban lãnh đạo quản lý một DN có giá trị 10 đồng, mỗi năm tạo ra 1 đồng lợi nhuận và làm “quy mô” DN tăng gấp đôi sau 10 năm nhờ… không chia CT.

Ngoài ra, cũng có trường hợp vay tiền để trả CT chủ yếu là do lợi nhuận phần lớn nằm ở các khoản phải thu, hoặc DN phát hành CP cho CĐ hiện hữu nhưng không triển khai được dự án, nên đem tiền đó đi gửi ngân hàng và năm sau lấy phần lãi này chia cho CĐ.

Quay trở lại vấn đề CT, những tính toán về tỷ lệ chia CT tiền mặt là phức tạp, chứ không đơn giản, nếu đứng trên góc nhìn của việc gia tăng giá trị. CT bằng tiền mặt vẫn là một trong các yếu tố quan trọng khi xem xét một khoản đầu tư, nhưng nhà đầu tư không nên quá tự tin về việc nhận được CT tiền mặt một cách đều đặn mà không xem xét thêm nguồn gốc và các rủi ro tiềm ẩn từ bảng cân đối kế toán.