Nên quản hay cấm?

ĐẶNG THÀNH

Thứ sáu, 09/02/2018 - 06:37 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Đầu tháng 1-2018, sau thời gian dài “chịu đựng” tỷ lệ chiết khấu liên tục tăng, lái xe của các hãng Grab và Uber đã quyết định đình công. Thực tế, tùy thuộc vào thời gian tham gia dài, ngắn, hãng Grab thu chiết khấu từ doanh thu của các xe lần lượt là 23,6% và 28,6%, còn Uber là 24,5% và 29,5% (đã bao gồm thuế giá trị gia tăng).

Tuy nhiên, theo các lái xe, cùng với lệnh cấm xe ô-tô hợp đồng chở khách dưới chín chỗ ngồi đón khách tại một số khu vực nội đô, mức chiết khấu nói trên sẽ khiến họ bị giảm thu nhập, thậm chí thu không đủ bù chi. Giải quyết vấn đề một cách tự phát, các lái xe đã đình công, nhưng động thái của họ đã không nhận được kết quả như mong muốn.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, đây chỉ là một thí dụ của việc phát triển nền kinh tế chia sẻ (KTCS) mà chưa có hành lang pháp lý bảo vệ những đối tượng tham gia. Về phương diện pháp lý, Uber và Grab không vi phạm pháp luật vì họ không phải đơn vị sử dụng lao động mà đơn thuần là cung cấp phần mềm và coi lái xe là đối tác - người hợp tác cùng làm, cùng chia sẻ lợi nhuận kiếm được. Nếu các lái xe không đồng ý, họ hoàn toàn có thể dừng hợp tác.

Thực tế, đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang “đau đầu” trước câu hỏi: nên quản hay cấm?

Theo Phó Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) Nguyễn Thị Tuệ Anh, KTCS đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều nước nhưng phản ứng chính sách của các quốc gia đối với mô hình này rất khác nhau. Đơn cử, với mục tiêu xây dựng Seoul thành thành phố chia sẻ, Hàn Quốc đã ra quy định hỗ trợ các doanh nghiệp với một số tiêu chí nhất định, rà soát sửa đổi luật và quy định hiện hành và thực hiện nhiều biện pháp khác. Tương tự, Singapore cũng là quốc gia khá cởi mở với mô hình kinh tế mới này và xem đây là cơ hội để phát triển bền vững, giảm mua sắm và rác thải. Trong khi đó tại Mỹ, nơi khai sinh ra Uber, hiện vẫn rất lúng túng trong kiểm soát nền tảng công nghệ này… Tại Việt Nam, cùng với sự phát triển của khoa học - công nghệ, sự kêu gọi của Chính phủ gây dựng cộng đồng đổi mới sáng tạo, chắc chắn mô hình KTCS sẽ phát triển mạnh trong tương lai.

Vì vậy, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, các nhà quản lý cần nhìn nhận vấn đề đã thật sự cấp bách, có tác động sâu rộng cho xã hội và phải xây dựng hành lang pháp lý thay vì “không quản được thì tạm cấm”. Bởi giống như tất cả các giao dịch thương mại, dân sự khác, cần có cơ chế quy định lợi ích và rủi ro của các bên tham gia trong mô hình KTCS và Việt Nam cần xây dựng từ đầu khung pháp lý mới thay vì chỉ “cơi nới” chính sách.