Lợi thế mong manh

ĐẶNG THÀNH

Thứ tư, 29/08/2018 - 10:39 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Là quốc gia có thế mạnh về nông sản, nhưng hiện xuất khẩu (XK) trái cây của Việt Nam chiếm chưa đến 1% thị phần thế giới. Trong khi giá trị thị trường (TT) nhập rau, quả toàn thế giới đã vượt mức 200 tỷ USD/năm từ năm 2011. Dù nỗ lực mở cửa TTXK, nhưng Việt Nam chủ yếu XK dưới dạng trái cây tươi nên giá trị gia tăng thấp và lợi thế ấy rất mong manh trước tác động bởi các rào cản kỹ thuật như: bảo quản, kiểm dịch, xử lý chiếu xạ…

Minh chứng, theo số liệu của Tổng cục Hải quan, niên vụ năm 2018, các doanh nghiệp (DN) Việt Nam đã XK hơn 92.000 tấn vải với trị giá đạt hơn 40,8 triệu USD, trong đó, lượng vải XK sang Trung Quốc chiếm tới 90,7%. Mặc dù quả vải Việt Nam đã được cấp phép sang các TT khó tính nhưng lượng XK còn rất khiêm tốn. Cụ thể, tại TT Mỹ, hiện Việt Nam đã được phép XK sáu loại trái cây tươi trong đó có vải thiều, nhưng Việt Nam mới XK được khoảng 3% trong tổng lượng trái cây mà nước này phải NK.

Hay với trái thanh long, tháng 7-2018, Cục Chế biến và Phát triển TT nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) nhận định, việc Trung Quốc mở rộng diện tích thanh long khiến lượng XK của Việt Nam sang TT này dự báo sẽ chững lại. Sự phụ thuộc của thanh long, vải vào TT Trung Quốc là do chưa tận dụng được cơ hội từ những TT khó tính.

Thực tế, năm 2017, Trung Quốc đã nhập trái cây của Việt Nam với giá trị khoảng 700 triệu USD. Việt Nam hiện là nguồn cung lớn nhất của Trung Quốc về dưa hấu, vải, thanh long… Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, TT dễ tính đi kèm với nhiều bất ổn, chỉ cần một động thái TT rất nhỏ sẽ tác động lớn đến đầu ra của nông sản Việt Nam nói chung và trái cây Việt Nam nói riêng.

Theo Phó Chủ tịch điều hành cấp cao CenTral Group (Thái-lan) Trần Thanh Hải, kết quả khảo sát của CenTral Group cho thấy, khoảng 90% người tiêu dùng được hỏi cho rằng, vải thiều Việt Nam ngon hơn vải Thái-lan. Việt Nam được đánh giá cao về khả năng cung ứng nhưng hiện trái cây của Việt Nam mới chủ yếu là xuất thô. Không xây dựng được thương hiệu, chưa tạo sự khác biệt về sản phẩm, trái cây Việt Nam sẽ mất dần lợi thế. Muốn mở rộng thị phần XK cần tập trung vào các sản phẩm chế biến.

Cục Chế biến và Phát triển TT nông sản nhận định, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khiến Trung Quốc sẽ tăng cường tìm kiếm TTXK nông sản mới và đẩy mạnh tiêu dùng nội địa. Điều này có thể ảnh hưởng XK rau, quả của Việt Nam. Vì thế, các DN cần tăng cường các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi bảo đảm chất lượng phục vụ XK, đồng thời chú trọng đầu tư khâu chế biến.