Cơ hội đẩy mạnh tăng trưởng xuất nhập khẩu

THU THỦY

Thứ năm, 07/12/2017 - 07:56 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thực thi các FTA, hàng nghìn dòng thuế về 0% sẽ tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ảnh: SONG SONG

Thực thi 10 hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, Việt Nam đã tận dụng được lợi thế từ các cam kết này. Trong giai đoạn 2018 - 2022, lộ trình thuế quan cắt giảm sâu hơn và tiến tới về 0% đối với nhiều mặt hàng, sẽ tạo cơ hội mới để nâng cao kim ngạch (KN) xuất, nhập khẩu (XNK), thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Kỳ vọng FTA & những kỷ lục

Bộ Tài chính đang dự thảo 10 Nghị định (NĐ) biểu thuế nhập khẩu (NK) ưu đãi đặc biệt (ƯĐĐB) của Việt Nam để thực hiện các FTA giữa: ASEAN, ASEAN - Nhật Bản, ASEAN - Ấn Độ, ASEAN - Australia - New Zealand, ASEAN - Hàn Quốc, ASEAN - Trung Quốc, Việt Nam - Hàn Quốc, Việt Nam - Nhật Bản, Việt Nam - Chile, Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu.

Việc dự thảo các NĐ mới này là để thực hiện cam kết trong nội khối ASEAN, bởi cuối năm 2016, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 109/2016/NQ-CP phê duyệt Danh mục Biểu thuế hài hòa ASEAN phiên bản 2017 (Danh mục AHTN 2017), nên cần chuyển đổi mức thuế NK ƯĐĐB cho phù hợp. Do đó, các dự thảo NĐ sẽ không tác động đến việc thực thi các cam kết trong khuôn khổ những FTA đã ký kết, đồng thời bảo đảm tính ổn định của các biểu thuế ƯĐĐB. Ngoài ra, do biểu thuế được xây dựng trên cơ sở bám sát cam kết tại các FTA, nên về cơ bản thuế suất không thay đổi so lộ trình cam kết.

Từ năm 2015, hàng loạt mặt hàng NK vào Việt Nam đã được giảm thuế theo cam kết của các FTA. Nhiều mặt hàng theo lộ trình giảm thuế nhanh hơn và thấp hơn so cam kết WTO và Biểu thuế NK ƯĐĐB. Giai đoạn 2018 - 2022, theo cam kết, lộ trình thuế quan sẽ cắt giảm sâu hơn. Từ năm 2018 thuế NK nhiều mặt hàng sẽ về 0%, những mặt hàng giữ thuế cũng sẽ giảm dần và xóa bỏ thuế quan vào năm 2022. Theo lộ trình, mức thuế bình quân dự kiến cắt giảm cho từng năm trong giai đoạn 2018 - 2022 đối với 10 FTA đã được Bộ Tài chính tính toán cụ thể.

Giảm thuế NK vào thị trường các nước theo cam kết FTA giúp Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu (XK), góp phần tăng trưởng KNXK. Minh chứng là theo Tổng cục Hải quan, ước tính 11 tháng năm 2017, tổng trị giá XNK đạt 384,74 tỷ USD, tăng 21,1% so cùng kỳ năm 2016; trong đó tổng trị giá XK ước đạt 193,75 tỷ USD, tăng 21,1% và tổng trị giá NK ước đạt 190,99 tỷ USD, tăng 21%. Cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam trong tháng 11-2017 ước tính thặng dư 200 triệu USD. Đáng chú ý, kết quả XNK trong 11 tháng qua vượt cả năm 2016 tới 33,36 tỷ USD (năm 2016 đạt 351,38 tỷ USD). Như vậy, KNXK 11 tháng đã vượt mục tiêu khoảng 5,8 tỷ USD.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, đây cũng là cơ hội để đa dạng hóa thị trường NK, bởi vì, một trong những nội dung quan trọng của FTA là cam kết mở cửa thị trường hàng hóa, loại bỏ phần lớn thuế NK. Chính vì thế, thời gian gần đây, cán cân trên “bản đồ” nhập siêu của Việt Nam từ một số thị trường đã thay đổi. Thí dụ như, nhập siêu từ thị trường Trung Quốc đang chững lại, giảm dần, thay vào đó nhập siêu tăng mạnh từ Hàn Quốc và các nước ASEAN.

Những con số nêu trên cho thấy, “bức tranh” XK trở nên sáng hơn bao giờ hết, với KNXK tăng cao. Bộ Công thương dự báo, nếu tốc độ tăng XK tiếp tục được giữ vững thì tổng KNXK cả năm 2017 có thể đạt khoảng 210 tỷ USD, cao hơn mục tiêu đặt ra từ đầu năm là 188 tỷ USD. Nếu đạt được con số trên, đây sẽ là năm Việt Nam đạt mức XK lớn nhất từ trước đến nay, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2017 đạt 6,7%.

Nông sản Việt Nam sẽ có nhiều lợi thế XK từ những ưu đãi về thuế quan. Ảnh: ANH NAM

Thách thức còn nhiều

Theo ông Phạm Tất Thắng, Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương), một trong những đòn bẩy cho tăng trưởng XK thời gian tới là các FTA. Việt Nam đã ký kết FTA với những thị trường nhiều tiềm năng như Nhật Bản, Liên minh kinh tế Á - Âu... Có điều, DN ít chú ý, ít được trang bị kiến thức cần thiết để tận dụng cơ hội này. Đây là thách thức không nhỏ, các DN phải quan tâm hơn nữa đến vấn đề này.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), thì cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng, bằng việc ký kết nhiều FTA thế hệ mới với đối tác quan trọng như: Mỹ, EU… Việt Nam phải chuyển nhập siêu sang các quốc gia có nền kinh tế phát triển, có công nghệ cao để “thay máu” nền kinh tế. Bởi nếu không, Việt Nam sẽ mãi là nước đi sau, nhất là trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0.

Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, tình trạng nhập siêu từ một số thị trường khi thực hiện các cam kết FTA không hẳn đáng ngại. Thí dụ, thực hiện cam kết với Hàn Quốc giúp Việt Nam tăng trưởng KNXNK. Hàn Quốc lần đầu vượt qua ba thị trường: Mỹ, EU, ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ sau Trung Quốc. NK từ thị trường này tăng cao nhưng chủ yếu do NK máy móc phục vụ đầu tư và sản xuất XK, nên không đáng lo ngại, vì về lâu dài sẽ có tác động tích cực tới tăng trưởng kinh tế. Nhập siêu từ thị trường Hàn Quốc là một “xu thế bất khả kháng”, bởi FTA Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA) được ký kết, hàng hóa từ thị trường này tràn vào Việt Nam. Điều đáng lưu ý là chúng ta phải tranh thủ được lợi thế từ VKFTA, DN cần nâng cao năng lực, phát huy liên doanh liên kết, tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu.

Chủ động tận dụng các lợi thế

Về việc áp dụng các biểu thuế NK mới trong giai đoạn 2018 - 2022, theo ông Vũ Nhữ Thăng, Vụ trưởng Hợp tác quốc tế, Bộ Tài chính (cơ quan được Bộ Tài chính giao soạn thảo các Dự thảo NĐ để trình Chính phủ), sẽ không phát sinh tác động đến việc thực thi các cam kết trong khuôn khổ các FTA đã ký kết, đồng thời bảo đảm tính ổn định của các biểu thuế ƯĐĐB. Do biểu thuế được xây dựng trên cơ sở bám sát cam kết tại các FTA, nên về cơ bản thuế suất không thay đổi so lộ trình cam kết. Thực hiện các cam kết FTA, đồng nghĩa doanh nghiệp (DN) trong nước cũng sẽ được lợi từ những ưu đãi về thuế quan. Do đó, đầu vào nền kinh tế sẽ giảm, hiệu quả sản xuất, kinh doanh tăng, dẫn tới tăng thu từ thuế nội địa, bù đắp cho giảm thu từ thuế NK.

Về phía DN, lãnh đạo một số DN XNK các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam là nông-lâm-thủy sản cho biết, hội nhập chính là sân chơi lâu dài và bình đẳng cho DN. Sự cạnh tranh là đương nhiên và việc xóa bỏ thuế NK mang lại nhiều lợi ích cho bản thân DN. Chuẩn bị cho đợt cắt giảm sâu thuế NK trong thời gian tới, một số DN đã lên phương án nâng cao chất lượng sản phẩm để mở rộng thị trường XK, đồng thời có chiến lược phát triển ở thị trường bán lẻ hấp dẫn trong nước với số dân hơn 95 triệu người.

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và XK thủy sản Việt Nam (VASEP) Nguyễn Hoài Nam cho biết, trong quá trình đàm phán các FTA, Bộ Tài chính đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và VASEP, đặc biệt khi bàn về mức thuế đối với các nhóm hàng Việt Nam không có nguồn hàng, hay sản lượng ít. VASEP rất đồng tình với cách điều chỉnh thuế để trong quá trình giảm thuế có lợi cho các DN sản xuất trong nước. Với cấu trúc NK của ngành thủy sản, hơn 80% sản lượng NK về để sản xuất XK, số còn lại nhập về để gia công và tiêu thụ nội địa. Nhập về để sản xuất XK là thế mạnh của nước ta, do vậy, VASEP đã kiến nghị Bộ Tài chính và Chính phủ đẩy nhanh lộ trình giảm thuế NK về 0% đối với một số mặt hàng Việt Nam có thế mạnh về chế biến XK. Trong đó, tôm và cá ngừ là hai mặt hàng có giá trị KNXK lớn. Nếu lộ trình sớm hơn thì có lợi cho DN nhiều hơn.

Dưới góc độ của người làm chính sách, ông Vũ Nhữ Thăng khuyến cáo, các DN phải chủ động tăng cường năng lực quản trị, đổi mới chất lượng nguồn nhân lực, gắn kết chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo năng lực cạnh tranh để tận dụng mọi cơ hội do các cam kết mang lại. Bởi vì, tham gia hội nhập, về lâu dài DN phải có chiến lược phát triển, xây dựng thương hiệu và thiết lập hệ thống phân phối đến tay người tiêu dùng để tiến nhanh, tiến chắc, không chỉ thắng trên sân nhà mà còn vươn ra thị trường quốc tế. Cùng với những thách thức, tác động tích cực của việc thực hiện các FTA trong giai đoạn tới đến nền kinh tế là khá rõ. Hàng nghìn dòng thuế về 0%, DN sẽ có nguồn nguyên liệu tốt, rẻ, nghĩa là đầu vào giảm, góp phần tăng hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tăng sức cạnh tranh cho DN. Để các DN Việt Nam nâng cao được vị thế trong quá trình hội nhập, các cơ quan quản lý cũng cần đổi mới tư duy trong hoạch định chính sách, cải cách thủ tục hành chính, chủ động tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho môi trường sản xuất, kinh doanh, tăng sức cạnh tranh cho DN. Đối với các bộ, ngành, cần hoàn thiện các hàng rào phi thuế quan nói chung và hàng rào kỹ thuật nói riêng phù hợp quy định của WTO.