Mở lối phát triển thương mại điện tử

BÌNH QUỐC

Thứ sáu, 09/02/2018 - 06:55 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Bán lẻ vẫn chiếm số lượng lớn trong thương mại điện tử. Ảnh: LAM ANH

Tại buổi làm việc với Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ về thực trạng hoạt động và khung chính sách liên quan thương mại trong nước và thương mại điện tử (TMĐT) trong bối cảnh hội nhập và cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0), Thứ trưởng Công thương Đỗ Thắng Hải cho rằng, thực tế hoạt động bán lẻ và TMĐT cần có sự vào cuộc của nhiều bộ, ngành.

Theo Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công thương), về thị trường (TT) trong nước, vấn đề đáng quan tâm là TT khu vực nông thôn ở nhiều nơi còn bị bỏ ngỏ. Cùng đó là chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp (DN) phân phối trong nước còn chưa phát huy được nhiều tác dụng bởi một số DN khi đã ít nhiều có thương hiệu đều tìm cách bán cho đối tác nước ngoài.

Liên quan TMĐT, theo dự báo của Hiệp hội TMĐT Việt Nam, tiềm năng TMĐT của Việt Nam rất lớn, năm 2016 đạt doanh số bốn tỷ USD và có thể tăng lên 10 tỷ USD trong 5 năm tới. Ngay cả tỷ phú Jack Ma khi đến Việt Nam tham dự APEC cũng coi TMĐT Việt Nam là “mỏ vàng”, cơ hội lớn cho một xã hội không tiền mặt! Tuy nhiên, nhận định này có cơ sở thực tế không khi những DN TMĐT nằm trong Top dẫn đầu vẫn thua lỗ, tỷ lệ lựa chọn thanh toán bằng tiền mặt của người Việt là gần 65%, gấp tám lần so với thế giới.

Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công thương) thẳng thắn nhận định, TMĐT của nước ta trong thời gian qua tuy có mức tăng trưởng nhanh nhưng trên thực tế chiếm thị phần không đáng kể trong tổng mức lưu chuyển hàng hóa. Thị trường TMĐT trong nước năm 2014 mới là 2,97 tỷ USD và dự kiến đến năm 2020 đạt giá trị 10 tỷ USD nhưng cũng mới chỉ chiếm 5% tổng mức lưu chuyển hàng hóa. Những bất cập của thị trường TMĐT là hạ tầng còn chưa đồng bộ, việc thực hiện thao tác thương mại trên môi trường điện tử trên thực tế mới chỉ ở mức độ rất thấp. Việt Nam mới chỉ có một thị trường TMĐT mang tính bán sơ khai chứ chưa chuyên nghiệp. Tập quán thương mại vẫn là dùng tiền mặt, mua sắm nhỏ lẻ.

Theo chuyên gia TMĐT Lê Thiết Bảo, bán lẻ vẫn chiếm số lượng lớn, từ cục gôm đến chiếc xe hơi. Thực tế, người ta mua không phải vì hàng hóa, mà vì thương hiệu. Vấn đề TMĐT là phải tin mới mua. Ngành TMĐT đang phát triển không bền vững. Để phát triển TMĐT phải nghiêm trị người bán hàng giả, hàng kém chất lượng. Còn về pháp lý thì chưa ràng buộc chặt chẽ giữa bên mua và bên bán, chưa bảo đảm được quyền lợi người dân.

Phát biểu ý kiến tại buổi làm việc, Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ Vũ Viết Ngoạn nêu rõ, có ba vấn đề đáng lo liên quan thực trạng hoạt động và khung chính sách liên quan thương mại trong nước và TMĐT. Thứ nhất, DN thương mại Việt Nam kỹ năng quản trị còn yếu trong lúc không kết nối được các DN. Thứ hai, hệ thống tích hợp như thanh toán, logistics còn nhiều bất cập. Thứ ba, năng lực tài chính tuy có được cải thiện song trên thực tế vẫn yếu. Nếu để DN nước ngoài chiếm lĩnh TT bán lẻ có thể dẫn đến việc làm tăng nhập khẩu và gia tăng việc chuyển giá. Nên chăng, cần tập trung xây dựng một vài DN thương mại mạnh, có đủ sức cạnh tranh. Về công tác quản lý nhà nước, cần sớm thành lập một Ban chỉ đạo hoặc có thể là Ban điều phối các hoạt động bán lẻ và TMĐT do một lãnh đạo Chính phủ đứng đầu. Bởi thực tế, vấn đề này cũng đã được đặt ra trong Nghị quyết 01/NQ-CP của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2018.

Trong khi đó, thành viên của Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, TS Trần Du Lịch chia sẻ, cần đánh giá đúng thực trạng thị trường thương mại trong nước, liệu có việc bị “mất” vào tay DN nước ngoài như dư luận nói hay không? Có hai vấn đề rất đáng quan tâm của TT trong nước là quy hoạch và quản lý nhà nước về TMĐT cần phải xác định quản lý cái gì để có thị trường TMĐT đúng nghĩa. Về TMĐT thì riêng Bộ Công thương không thể “ôm” hết được mà cần có sự vào cuộc của các bộ khác.

TS Vũ Thành Tự Anh, thành viên của Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, cho rằng, cốt lõi của vấn đề chính sách, trong đó có cả chính sách về thương mại trong nước và TMĐT, là quan điểm về chính sách phải rất rõ ràng. Đặc biệt cần quan tâm đến yếu tố phúc lợi của chính sách. Xu thế dài hạn của chính sách luôn là điều cần được ưu tiên.

Phát biểu ý kiến kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Công thương Đỗ Thắng Hải cho rằng, các ý kiến phát biểu của các thành viên trong Tổ tư vấn đã góp phần làm rõ thêm nhiều nội dung mà Bộ Công thương đang điều hành trong vai trò quản lý nhà nước. Theo đó, cần đánh giá đúng mức vấn đề TT bán lẻ có bị mất vào tay DN nước ngoài hay không, bởi khi có mặt của các DN này thì rõ ràng người tiêu dùng trong nước được hưởng lợi bởi có thêm sự lựa chọn. Trên thực tế, các DN thương mại nước ngoài không có ý định trở thành kênh dẫn hàng hóa của một quốc gia nào đó vào thị trường trong nước. Mối quan tâm của các thành viên Tổ tư vấn là chính sách về thương mại cần bảo vệ người tiêu dùng và khuyến khích sản xuất trong nước. Trên thực tế thực thi các chính sách này thì vai trò của địa phương mang yếu tố quyết định. Bên cạnh đó, thực tế của hoạt động bán lẻ và TMĐT cho thấy cần sự vào cuộc của nhiều bộ, ngành.

Theo Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải, cần thành lập một Ban chỉ đạo hoặc có thể là Ban điều phối các hoạt động bán lẻ và TMĐT do một lãnh đạo Chính phủ đứng đầu để các hoạt động này thật sự hiệu quả.