Đẩy nhanh thoái vốn & cổ phần hóa

THU THỦY

Thứ sáu, 09/02/2018 - 07:05 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Công ty TNHH MTV Lọc - Hóa Dầu Bình Sơn lên sàn vào quý I-2018.

Năm 2018 là năm cao điểm về cổ phần hóa (CPH), sắp xếp, thoái vốn nhà nước (TVNN) và tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Từ quý I-2018 đã và sẽ diễn ra hàng loạt cuộc IPO của các DNNN quy mô rất lớn, thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà đầu tư (NĐT). Trong giai đoạn cao điểm này, trách nhiệm của các bộ, ngành là “không được buông tay” trong quá trình chuyển giao, sắp xếp DNNN.

Năm 2017 - thành công nhờ công khai, minh bạch

Theo Phó Trưởng ban chuyên trách Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển DN Nguyễn Hồng Long, năm 2017, cả nước đã phê duyệt phương án CPH 69 DNNN, trong khi con số này năm 2016 là 55. Các DNNN đã CPH năm 2017 đều có quy mô vốn hơn 1.000 tỷ đồng, trong đó có những tập đoàn (TĐ) có quy mô vốn rất lớn, lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng. Chỉ tính riêng năm 2017, giá trị vốn nhà nước tại các DNNN được xác định lại là 160.083 tỷ đồng, bằng 11,4% tổng số vốn nhà nước đang đầu tư tại các DNNN cuối năm 2016, bằng 81,5% tổng giá trị vốn nhà nước ở các DN đã CPH cả giai đoạn 2011-2015, gấp 6,34 lần so tổng giá trị phần vốn nhà nước CPH năm 2016 (25.215,9 tỷ đồng).

Đặc biệt, trong thoái vốn năm 2017, cả nước đã thoái được 8.915 tỷ đồng theo giá trị sổ sách, thu về 139.385 tỷ đồng, gấp tới 15,52 lần giá trị sổ sách, một kết quả chưa từng có. Trong đó Tổng công ty Bia - Rượu - nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) thoái 53,59% vốn, thu về gần 110.000 tỷ đồng. Công ty CP sữa Vinamilk thoái 3,3% thu về 8.990 tỷ đồng. Tổng thu từ CPH, thoái vốn phải thu nộp về ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2017 đạt 144.577,44 tỷ đồng, gấp 2,41 lần so chỉ tiêu 60.000 tỷ đồng Quốc hội giao, trong đó thu từ CPH 5.192,44 tỷ đồng, thu từ thoái vốn 139.385 tỷ đồng…

Chủ trì Hội nghị giao ban Ban Chỉ đạo về tình hình sắp xếp, CPH, TVNN, tái cơ cấu DNNN và phát triển DN năm 2017, ghi nhận sự quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương trong thực thi nhiệm vụ này, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển DN, đánh giá năm 2017 là năm cao trào của CPH và TVNN.

Phó Thủ tướng khẳng định, tất cả tiền bán vốn đều đưa vào NSNN, phục vụ đầu tư phát triển, Chính phủ không được dùng riêng một đồng nào ngoài nhiệm vụ này. Năm 2016, Sabeco chỉ được định giá chưa đến ba tỷ USD. Nhưng chỉ sau một năm lên sàn, bán 53,59% mà đã được gần năm tỷ USD. Trước đây, một số DN bán đi bán lại không được là vì CPH mà không chịu niêm yết. Việc CPH phải gắn với niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK) và việc niêm yết phải công khai, minh bạch, để thị trường sẽ định giá cổ phiếu. Nhiều DN không chịụ niêm yết trên sàn dù đã đủ điều kiện do ngại bị “soi”, yêu cầu Bộ Tài chính phải báo cáo và công bố công khai rõ các DN CPH mà chưa niêm yết, ở lĩnh vực, trách nhiệm thuộc bộ, ngành nào.

Cùng quan điểm này, theo Bí thư Đảng ủy khối Doanh nghiệp T.Ư (DNT.Ư) Phạm Viết Thanh, niêm yết công khai, minh bạch là một giải pháp, tuy không phải là tất cả, nhưng có phần quan trọng trong việc bảo đảm tiến trình CPH, TVNN tại DNNN thành công.

Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV POWER) có quy mô vốn 23.418 tỷ đồng.

Khó khăn, bất cập còn nhiều

Tuy nhiên, hàng loạt bất cập trong tiến trình thực hiện CPH, TVNN đã được nêu lên tại hội nghị này. Đơn cử như việc khuyết lãnh đạo ở một số tổng công ty (TCT) nhà nước khiến việc triển khai hoạt động của các DN bị ảnh hưởng, chưa kể không có người đại diện pháp luật nên nguy cơ rủi ro cao. Kết quả đạt được về TVNN, CPH DNNN không đồng đều do một số bộ, ngành triển khai chậm, chưa thật sự quyết liệt vì sợ sai, sợ giải trình. Điều này ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của DNNN.

Bí thư Đảng ủy khối DN T.Ư Phạm Viết Thanh chỉ rõ, một số DN trong khối có tình trạng khuyết chức danh lãnh đạo. Có tới 9/33 TCT khuyết cán bộ chủ chốt. Hơn thế, khi tiến hành CPH không nên kéo dài cán bộ đến tuổi về hưu, cán bộ không đủ năng lực… mà cứ chờ CPH xong mới về hưu thì không phù hợp vì CPH cần người có năng lực. Bán vốn nhà nước cần phải có quảng cáo, chứ không phải đối phó với báo chí giải quyết tồn đọng, tiêu cực. Vì vậy, cần bổ nhiệm cán bộ đủ năng lực, dài hạn, có trách nhiệm để bán vốn tốt hơn.

Cụ thể, TCT Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) là một DN đang khuyết chức danh Tổng Giám đốc, đồng thời là người đại diện pháp luật. Theo Chủ tịch SCIC Nguyễn Đức Chi, người đại diện pháp luật đang có sự “chắp vá”, chưa chính thức nên việc triển khai hoạt động của TCT rất khó khăn. Do chưa có người đại diện theo pháp luật nên rủi ro rất cao. SCIC đã báo cáo lên cấp có thẩm quyền và mong được giải quyết sớm.

Liên quan câu chuyện “khuyết” cán bộ lãnh đạo của DNNN, Thứ trưởng Giao thông vận tải Nguyễn Văn Công cũng cho biết, hiện đang phải kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐTV TCT Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (SBIC). Tại SBIC không có Tổng Giám đốc, HĐTV chỉ có ba người, Phó Tổng Giám đốc chỉ có hai người. Hiện, ở SBIC không có ai đủ tiêu chuẩn bổ nhiệm. Nếu có bổ nhiệm chỉ lấy từ… chuyên viên lên!

Về tiến độ CPH, thoái vốn của DNNN, ông Nguyễn Hồng Long cho biết, một số bộ, ngành, địa phương vẫn chưa hoàn thiện việc TVNN và CPH DNNN theo kế hoạch đã phê duyệt, việc ban hành văn bản còn chậm, nhiều vấn đề trong quá trình CPH, TVNN phải xin ý kiến mất đến từ 25 đến 30 ngày. Việc chuyển giao DN sau CPH về SCIC và đăng ký giao dịch trên TTCK chưa nghiêm. Nguyên nhân là do chưa quyết liệt triển khai, chưa chủ động tham mưu, tháo gỡ vướng mắc, còn tâm lý thận trọng, chờ đợi văn bản ban hành mới triển khai. Việc xác định giá trị DN, kiểm toán nhiều DN gặp khó khăn, thời gian kéo dài do quy mô lớn…

Theo Thứ trưởng Công thương Cao Quốc Hưng, hiện còn vướng mắc xác định giá trị DN có quy mô tài sản lớn, địa bàn rộng, dự án (DA) dở dang, đặc biệt là xử lý DA kém hiệu quả… Về bán đấu giá tài sản, quy định pháp luật chưa rõ, đặc biệt là tài sản thanh lý, hao mòn. Các bộ, ngành họp đi, họp lại nhưng chưa biết xử lý thế nào. Bán với tư cách hàng tồn kho thì phương pháp xác định giá trị tài sản rất khó. Không bán được phải giảm giá nhưng nếu không phải tài sản thanh lý thì khó bán.

Các bộ, ngành “không được buông tay”

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo, năm 2018 là năm đặc biệt quan trọng trong kế hoạch giai đoạn 2017 – 2020, với số lượng DN sắp xếp, CPH, TVNN lớn, nhiều DN có quy mô lớn, phạm vi hoạt động rộng, việc xử lý tài chính, xác định giá trị DN phức tạp, mất nhiều thời gian. Vì vậy, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, TCT nhà nước khẩn trương, quyết liệt triển khai các quyết nghị của Chính phủ, các nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao, phấn đấu hoàn thành và vượt kế hoạch sắp xếp, CPH và TVNN tại DNNN năm 2018 đã đề ra.

Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nêu rõ, kết quả đạt được về TVNN, CPH DNNN trong năm qua không đồng đều, một số bộ, ngành còn chậm. Danh mục TVNN chưa thật sự quyết liệt và tâm lý một số nơi quá thận trọng, sợ sai, sợ phải giải trình. Năm 2018 là năm cao điểm về CPH, sắp xếp, tái cơ cấu DNNN. Ngay từ quý I đã và sẽ diễn ra hàng loạt cuộc IPO của các DNNN quy mô rất lớn, thu hút sự quan tâm của đông đảo NĐT trong và ngoài nước. Năm 2018 cũng là năm thành lập và đưa vào hoạt động Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước (UBQLVNN). Dự kiến trong phiên họp Chính phủ đầu tháng 2 sẽ trình Chính phủ Nghị quyết về thành lập Ủy ban. Trong giai đoạn cao điểm này, trách nhiệm của các bộ, ngành là “không được buông tay” trong quá trình chuyển giao, sắp xếp DNNN. Đặc biệt, kiểm soát chặt đất đai, giá trị DN và công khai, minh bạch hoạt động qua niêm yết trên TTCK là ba bài học lớn của CPH, bán vốn năm 2017. Theo đó, tất cả DN trước khi CPH đều phải rà soát đến từng mét vuông đất. Đất đai phải kiểm soát chặt chẽ, công khai, minh bạch. Đồng thời, những DN có quy mô vốn Nhà nước từ 1.800 tỷ đồng trở lên bắt buộc phải kiểm toán trước khi tiến hành CPH. Những DN có quy mô nhỏ hơn, nếu thấy cần thiết, Chính phủ vẫn tiến hành kiểm toán thẩm định giá.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nêu rõ, nhiệm vụ đặt ra cấp thiết là cần hoàn thiện khuôn khổ thể chế, qua đó sắp xếp, đẩy nhanh TVNN và CPH DNNN theo kế hoạch của Nhà nước, tháo gỡ vướng mắc và bất cập phát sinh.

Bốn “anh cả” lên sàn trong quý I-2018 là: Tập đoàn Cao-su Việt Nam (VRG) với quy mô vốn là 47.290 tỷ đồng; TCT Dầu Việt Nam (PV Oil) là 10.342 tỷ đồng; TCT Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV POWER) là 23.418 tỷ đồng; Công ty TNHH MTV Lọc - Hóa Dầu Bình Sơn (BSR) là 31.044 tỷ đồng.