Nông sản Sơn La ra thị trường quốc tế

BÀI & ẢNH: ĐỨC TUẤN

Thứ sáu, 31/08/2018 - 07:58 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

HTX Đoàn Kết xã Mường Bú dán tem xoài xuất khẩu.

Sơn La là tỉnh miền núi nằm trong vùng địa lý được thiên nhiên ưu đãi, có khí hậu trong lành, đất đai màu mỡ, các sản phẩm nông nghiệp đặc sắc như: Chè, cà-phê, bò sữa, mía đường, rau, hoa… Năm 2018, nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh đã xuất khẩu (XK) vào thị trường (TT): Australia, Mỹ, Trung Đông, Trung Quốc… Kết quả đó làm ngỡ ngàng nhiều người, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong sản xuất nông nghiệp (SXNN).

Tạo bước đột phá

Từ trước đến nay chỉ có mặt hàng cà-phê arabica Sơn La với chất lượng đặc sắc đã được các doanh nghiệp (DN) thuộc Hiệp hội Cà-phê Việt Nam thu mua, chế biến, XK. Năm 2017, lần đầu tỉnh Sơn La trực tiếp XK 3,5 tấn xoài tượng da xanh vào TT Australia.

Bước mở đầu ấy tạo đà để năm 2018, Sơn La XK 11 loại sản phẩm nông sản khác, với trị giá vượt con số 100 triệu USD. Đây là một trong ba chỉ tiêu hoàn thành trước thời hạn mục tiêu Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 14, nhiệm kỳ 2015 - 2020 đã đề ra.

Chia sẻ kết quả này, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Chất cho biết, nhiều năm nay Sơn La vẫn loay hoay làm nông nghiệp kiểu cũ, nông sản chưa có sự khác biệt, sản xuất mà quên mất TT. Chỉ đến khi lãnh đạo và người dân có cùng một suy nghĩ, sản xuất phải gắn với TT, đặc biệt quan tâm đầu ra, vấn đề tiêu thụ thì Sơn La mới xác định rõ được hướng đi. Trong chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, Sơn La đã đề ra giải pháp ứng dụng khoa học - công nghệ cao, tạo bước đột phá mới trong SXNN. Ba năm qua, Sơn La đã có nhiều chính sách hỗ trợ, giúp người ghép giống mới, cải tạo vườn tạp, chuyển hướng từ cây nông nghiệp đơn thuần giá trị thấp sang các loại cây ăn quả giá trị kinh tế cao. HĐND tỉnh Sơn La đã ban hành Nghị quyết số 37/NQ-HĐND về thực hiện đề án phát triển cây ăn quả trên đất dốc. Chủ trương đó giúp tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp, hàng chục nghìn ha lúa nương, ngô năng suất thấp đang được bà con nông dân chuyển đổi sang trồng cây ăn quả trên đất dốc, phù hợp vùng địa lý quy hoạch của tỉnh.

Tính toán bài toán SXNN “sạch”, phát triển bền vững, có sức cạnh tranh trên TT, ba năm qua Sơn La đã tổ chức nhiều đoàn công tác đi học hỏi kinh nghiệm các tỉnh Lâm Đồng, Quảng Ninh, Thanh Hóa. Thực hiện ký kết hợp tác với thành phố Hà Nội và nhiều tập đoàn kinh tế lớn nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực SXNN. Riêng năm 2017, tại Hội nghị thu hút đầu tư tổ chức tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đã trao giấy phép đầu tư cho 17 dự án lớn, với tổng kinh phí hơn 14.900 tỷ đồng. Tiến hành xây dựng sáu nhà máy chế biến hoa quả, nước uống giải khát công nghệ cao, chế biến rau quả XK, trong đó, một nhà máy có mức đầu tư 1.200 tỷ đồng. Tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã biểu dương Sơn La có bước đi, cách làm mới đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đặc biệt, sự chuyển mình đáng ghi nhận trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, tạo được làn sóng hấp dẫn đầu tư vào nông nghiệp. Nhiều nhà đầu tư bước đầu đã thành công tại Sơn La, như: Tập đoàn VinGroup, Tập đoàn TH, Tập đoàn IC Food…

Để có những “cú huých” mang tính đột phá trong SXNN, Sơn La đã triển khai một chương trình quảng bá hình ảnh, giới thiệu sản phẩm khá rầm rộ. Năm 2017, tỉnh đã chi 11 tỷ đồng cho công tác quảng bá xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại. Hiện đã có chín sản phẩm mang địa danh của tỉnh được cấp bằng bảo hộ, như: Chè shan tuyết Mộc Châu, xoài tròn Yên Châu, cà-phê Sơn La, cam Phù Yên; cấp nhãn hiệu tập thể cho hai sản phẩm: Mật ong Sơn La và chè Tà Xùa; cấp nhãn hiệu chứng nhận cho ba sản phẩm: Chè ô long Mộc Châu, rau an toàn Mộc Châu và nhãn Sông Mã. Trong năm 2018, sẽ có tám sản phẩm nông sản tiếp tục xây dựng thương hiệu, chứng nhận chỉ dẫn địa lý. Đặc biệt, tổ chức chín chuỗi sự kiện quảng bá, xúc tiến thương mại, tiêu thụ XK các nông sản gắn với văn hóa, du lịch. Đáng chú ý, với hoạt động xúc tiến thương mại tại Bằng Tường, Quảng Tây (Trung Quốc), Sơn La đã ký kết bán được 1.400 tấn nhãn, 2.100 tấn xoài. Sự kiện cuối cùng là Hội nghị xúc tiến XK và Hội chợ nông sản an toàn và XK tỉnh Sơn La năm 2018 sẽ được tổ chức trong Tuần văn hóa tại Mộc Châu, nhân dịp Quốc khánh 2-9 năm nay.

Hướng đến xuất khẩu

Chưa bao giờ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp ở Sơn La lại sôi động như hiện nay. Theo thời vụ, lần lượt các sản phẩm hoa quả phong phú về chủng loại, cho thu hoạch từ tháng 4 đến tháng 12 được bố trí, sắp xếp tham gia chương trình XK của tỉnh. Cho đến nay sau tám tháng, Sơn La đã có 11 sản phẩm XK sang các TT: Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc… đạt giá trị 83 triệu USD.

Đây là năm Sơn La tổ chức thu mua XK xoài với khối lượng lớn. Diện tích xoài của Sơn La hiện đạt hơn 9.000 ha, sản lượng đạt 25.000 tấn, tăng 14.000 tấn so năm 2017. Đáng chú ý, giống xoài Đài Loan GL3, GL4, xoài Thái được tỉnh hỗ trợ mắt ghép phát triển nhanh ở xã Chiềng Hắc, Sập Vạt, Tú Nang (Yên Châu), Mường Bú, Tạ Bú (Mường La). Xoài ghép quả to, thơm, ngon, đều nặng từ 1,2 đến 1,5 kg/quả. Kết thúc vụ xoài năm 2018, Sơn La đã XK vào thị trường Australia 9,8 tấn, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) 33 tấn, Nhật Bản 50 tấn, Trung Quốc 2.100 tấn. Sản phẩm xoài của Sơn La năm nay đạt cả ba yêu cầu: Được mùa, năng suất cao, giá cả ổn định, thu nhập của người dân nâng cao rõ rệt. Bình quân 1 ha thu nhập đạt 150 đến 300 triệu đồng. Nhiều gia đình nông dân trước kia trồng ngô chỉ thu 10 - 12 triệu đồng/ha thì nay với cây xoài đã cho thu nhập gấp 10 lần.

Khi XK xoài chưa kết thúc thì mùa nhãn lại đến. Với diện tích cây nhãn toàn tỉnh đạt 11.700 ha, sản lượng khoảng 62.000 tấn, Sơn La đang dẫn đầu cả nước về diện tích, sản lượng nhãn. Trong đó, Sông Mã là nơi có diện tích tập trung hơn 6.000 ha, với 34.000 hộ dân trồng nhãn, 34 hợp tác xã (HTX) trồng nhãn theo tiêu chuẩn VietGAP. Năm 2017, sản phẩm nhãn Sông Mã đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận thương hiệu: “Nhãn Sông Mã”. Vừa qua, huyện Sông Mã tổ chức thành công Ngày hội nhãn Sông Mã. Tại đây nhiều hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kết nối sản xuất và tiêu thụ đã diễn ra rất sôi động, từ Hà Nội, các tỉnh đồng bằng đến TP Hồ Chí Minh. Đồng thời, thu mua đóng gói xuất sang Trung Quốc, UAE với con số đạt khoảng 6.500 tấn, trị giá 7,3 triệu USD. Cùng với hai sản phẩm xoài và nhãn, Sơn La còn tham gia XK các sản phẩm nông sản khác sang TT các nước: Trung Quốc, Nhật Bản, EU, gồm: 27.500 tấn cà-phê, 500 tấn chanh leo, 2.200 tấn chuối, 25.000 tấn tinh bột sắn, 50 tấn thanh long ruột đỏ, 700 tấn rau quả…

Tại cuộc gặp mặt các doanh nghiệp tham gia XK của tỉnh Sơn La, đại diện Công ty CP thực phẩm xuất khẩu Đồng Dao và Công ty CP thương mại và XK GreenPath đánh giá rất cao chất lượng các sản phẩm nông sản Sơn La. Các đơn vị này cam kết với tỉnh Sơn La xây dựng vùng nguyên liệu, hướng dẫn nông dân quy trình sản xuất, sớm xây dựng nhà máy bảo quản, chế biến. Để giữ thương hiệu nông sản Sơn La, ngoài yếu tố thực hiện nghiêm các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP thì kỹ thuật thu hái, bảo quản cũng rất quan trọng. Tỉnh Sơn La đã tạo được môi trường giúp DN đồng hành cùng nông dân, cùng chia sẻ lợi ích. Mối quan hệ Nhà nước, DN, người sản xuất đang định hình trong câu chuyện sản xuất, tiêu thụ nông sản ở Sơn La.

Với nỗ lực trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kết quả chuyển đổi SXNN ở Sơn La đang mang lại những hiệu quả kinh tế rõ rệt. Câu chuyện xuất khẩu, còn gọi là mang hàng ra chợ quốc tế của Sơn La không những mang lại nguồn lợi cho người nông dân, mà còn giúp chính họ thay đổi suy nghĩ về sản xuất hàng hóa trong cơ chế thị trường hiện nay.