Dự án Trung tâm điện lực (TTĐL) Long An

Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế

BÀI & ẢNH: THANH PHONG

Thứ sáu, 31/08/2018 - 07:58 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Những đầm tôm tại ấp Long Ninh, xã Long Hựu Đông sẽ dần biến mất nếu Long An đầu tư nhiệt điện than.

Là một trong những địa phương được Chính phủ lựa chọn quy hoạch phát triển thành Trung tâm điện lực (TTĐL) với hai nhà máy nhiệt điện (NMNĐ) than, song giờ đây chính quyền và người dân tỉnh Long An lại có khá nhiều băn khoăn trước nguy cơ ô nhiễm môi trường (ONMT). Và tăng trưởng kinh tế (TTKT) hay vì sức khỏe của cộng đồng đang là câu hỏi cần lời đáp rõ ràng.

Nhiều băn khoăn lo lắng

Theo quy hoạch, địa điểm sẽ xây dựng NMNĐ Long An I có công suất 2x600 MW, vận hành vào năm 2024 - 2025; NMNĐ Long An II có công suất 2x800 MW, vận hành vào năm 2027 - 2028 tại khu vực ấp Long Ninh (xã Long Hựu Đông, huyện Cần Đước, Long An). Tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp và mặt nước để xây dựng TTĐL Long An là hơn 360 ha, với tổng vốn đầu tư hơn năm tỷ USD theo hình thức xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT). Dự án (DA) đi vào hoạt động sẽ sản xuất khoảng 17 tỷ kWh/năm, vừa cấp điện cho địa phương, các tỉnh phía nam và hệ thống điện quốc gia; góp phần tăng thu ngân sách địa phương (NSĐP) khoảng một phần ba trong tổng thu NSĐP hằng năm; góp phần ổn định an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại Long An.

Báo cáo của Bộ Công thương về giá thành sản xuất điện than bình quân chung cho toàn quốc là 1.600 đồng/kWh. Nhiệt điện khí (NĐK) theo tính toán sơ bộ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), giá khí trung bình của NĐK Ô Môn 3 và Ô Môn 4 đang ở mức từ 2.766 đồng đến 2.840 đồng/kWh. Nhiệt điện than (NĐT) là nguồn sản xuất điện lớn nhất, có hiệu quả kinh tế cao nhất sau thủy điện. Tuy nhiên, NĐT tiêu thụ một khối lượng lớn than, phát thải nhiều chất ô nhiễm, nếu không được xử lý trước khi phát thải thì sẽ gây ONMT.

Hiệu quả điện than đã rõ, TTNĐ Long An nếu xây dựng thì sử dụng công nghệ tiên tiến, giảm phát thải, bảo đảm nồng độ phát thải khí, lỏng, rắn theo quy định hiện hành nhưng người dân và chính quyền địa phương vẫn lo âu. Với công suất thiết kế thì mỗi năm hai NMNĐ Long An cần khoảng 7,6 triệu tấn than để vận hành, lượng tro xỉ là 450.000 tấn/năm; lượng nước làm mát cho hai nhà máy 130 m³ trên giây… thì sẽ khó tránh được vấn nạn ONMT trong tương lai.

Nông dân Võ Văn Nam, xã Long Hựu Đông (huyện Cần Đước, Long An) cho biết: Tôi được tham dự Hội thảo quy hoạch TTĐL do Bộ Công thương tổ chức. Tôi cũng như hàng nghìn bà con rất mừng là không còn lo cảnh thiếu điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Tuy nhiên, khi nghe Bộ Công thương và các chuyên gia báo cáo đều nghiêng hẳn phương án xây dựng hai NMNĐ sử dụng nguyên liệu than, tôi cùng hàng nghìn bà con rất lo lắng và bất an. Nếu Trung ương quyết định phương án NĐT thì công nghệ có tiên tiến đến đâu cũng gây tác hại đến môi trường sinh thái quanh vùng DA. Tôi đã tận mắt thấy tình trạng khói, bụi bám trên lá cây, rơi xuống ao tôm, trên nhà dân… ở quanh khu vực NMNĐ Duyên Hải (huyện Duyên Hải, Trà Vinh) là rất đáng sợ. Người dân quanh vùng DA đều sinh kế bằng nghề nuôi trồng thủy sản, trồng lúa và đánh bắt thủy sản. Khi nhà máy vận hành, nước thải xả ra khu vực giao nhau của ba con sông là: Vàm Cỏ Đông, Xoài Rạp và Rạch Cát chắc chắn làm cho vi sinh vật trong nước biến đổi không chỉ hủy hoại nguồn lợi thủy sản quanh khu vực nhà máy mà còn làm ảnh hưởng đến khu vực huyện Cần Giờ của TP Hồ Chí Minh và khu vực biển Gò Công Đông của tỉnh Tiền Giang. Chính vì vậy, Trung ương xem xét phương án xây dựng NMNĐ khí như Nhà máy khí điện đạm Cà Mau, Vũng Tàu hay NĐK Ô Môn (TP Cần Thơ).

Chuyển hướng sang khí hóa lỏng

Bí thư Đảng ủy xã Long Hựu Đông (huyện Cần Đước) Huỳnh Văn Phát cho biết, được Nhà nước đầu tư TTĐL trên địa bàn xã thì địa phương mừng, người dân cũng rất vui vì sẽ có cơ hội việc làm. Tuy nhiên, nếu đầu tư NMNĐ than thì địa phương rất lo ONMT… sẽ làm ảnh hưởng sinh kế của người dân trong quá trình trồng lúa, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản trên sông. Đặc biệt là nguy cơ ô nhiễm nguồn nước trên ba con sông chính của tỉnh Long An: Xoài Rạp, Vàm Cỏ và Rạch Cát. Khu vực xây dựng hai nhà máy là nơi hợp lưu của ba con sông trên, nước thải ra sẽ luẩn quẩn quanh khu vực này làm ảnh hưởng nuôi trồng thủy sản và sự phát triển rừng phòng hộ của địa phương và các vùng lân cận như Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh) và vùng biển Gò Công (Tiền Giang). Chính vì vậy, xin kiến nghị Trung ương quan tâm hệ lụy ONMT của NMNĐ than, nếu được thì nên đầu tư NMNĐ khí hóa lỏng.

GS, TS Nguyễn Ngọc Trân, nguyên Chủ nhiệm chương trình khoa học Nhà nước, cho biết: Theo quy hoạch chiến lược phát triển ngành điện Việt Nam đến năm 2030, đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) sẽ trở thành trung tâm NĐT lớn nhất cả nước với tổng công suất là 18.270 MW, ước sử dụng hàng chục triệu tấn than/năm. Đây là một quyết định cần cân nhắc vì hậu quả tai hại đối với môi trường và sức khỏe của người dân. Chủ trương “không đánh đổi môi trường lấy TTKT” cũng phải được áp dụng cho ĐBSCL. Thực tế, khi nói đến NĐT, hầu như chỉ xem xét mặt kinh tế và cũng chưa phải đầy đủ, toàn diện. Sinh kế và sức khỏe của người dân dường như chưa được quan tâm đúng mức. Chi phí cho sức khỏe của người dân bị tác động bởi NMNĐ than cũng như chi phí bảo vệ môi trường hiện nay chưa được hạch toán vào chi phí của nhà máy. Đã đến lúc cần phải khẳng định rằng: “Không đánh đổi môi trường lấy TTKT” và cũng “không thể vì nghèo mà hy sinh môi trường và sức khỏe của người dân”. Tôi ủng hộ sự lựa chọn của lãnh đạo tỉnh Long An, lựa chọn TTĐL Long An sử dụng khí hóa lỏng là khả thi, vì những khó khăn có thể khắc phục nếu EVN và Bộ Công thương chấp thuận. Kiến nghị Bộ Công thương và ENV triển khai TTĐL Long An theo hướng lựa chọn của tỉnh Long An vì lợi ích của địa phương và của tiểu vùng có liên quan đến Tiền Giang và TP Hồ Chí Minh. Quyết định này cần đặt theo hướng phát triển ngành điện “sạch” tại ĐBSCL đến năm 2030.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Long An Trần Văn Cần, TTĐL Long An là DA rất lớn tại địa phương, với nguồn vốn đầu tư hơn năm tỷ USD. DA hoàn thành sẽ mang về lợi ích rất lớn cho địa phương là làm tăng thu NSĐP, giải quyết việc làm cho người lao động, nhưng bên cạnh đó nguy cơ ONMT rất cao nếu như quyết định đầu tư NMNĐ sử dụng nguyên liệu than. Thời gian qua, lãnh đạo tỉnh rất trăn trở về DA này và đã có rất nhiều cuộc họp, nhiều văn bản kiến nghị Bộ Công thương và đã một lần báo cáo trực tiếp Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng. UBND tỉnh rất đồng ý với ý kiến của GS, TS Nguyễn Ngọc Trân là “không đánh đổi môi trường để lấy TTKT”. Ý kiến của các chuyên gia đã cảnh báo về nguy cơ ONMT rất cao khi triển khai thực hiện NMNĐ sử dụng nguyên liệu than. Chúng ta cũng không thể lường hết các khó khăn, phức tạp khi xử lý những hậu quả do NĐT để lại sau này, nhất là khu vực xã Long Hựu Đông và vùng phụ cận có mật độ dân cư rất cao. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Long An đã nêu quan điểm rất rõ ràng là: “Ưu tiên tiếp nhận đầu tư TTĐL Long An sử dụng nguyên liệu khí hóa lỏng để nhằm hạn chế tối đa việc ONMT”. Ngày 18-8, UBND tỉnh đã gửi văn bản kiến nghị Bộ Công thương xin giữ nguyên quy hoạch TTĐL Long An và sử dụng nhiên liệu khí hóa lỏng để hạn chế ảnh hưởng đến môi trường. Hiện nay đã có một số nhà đầu tư liên hệ với UBND tỉnh đăng ký đầu tư NMNĐ sử dụng nhiên liệu khí hóa lỏng. UBND tỉnh báo cáo với Bộ xem xét, có ý kiến chỉ đạo hỗ trợ tỉnh Long An.