Hạn chế tiêu cực trong đấu thầu bảo trì đường bộ

BẢO NGÂN

Thứ sáu, 31/08/2018 - 07:58 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Sang năm 2019, 100% các gói thầu bảo trì đường bộ sẽ lựa chọn nhà thầu qua mạng. Ảnh: NAM ANH

Nhằm tăng cường tính minh bạch trong việc lựa chọn nhà thầu bảo trì đường bộ (BTĐB), từ đầu năm 2018, Tổng cục Đường bộ Việt Nam (ĐBVN) đã yêu cầu các đơn vị phải đẩy mạnh lộ trình để tiến đến năm 2019, 100% công tác này sẽ thực hiện đấu thầu qua mạng.

Xóa “quây” thầu, “thông” thầu

Trong năm 2017, Quỹ BTĐB địa phương của các tỉnh, thành phố trên cả nước đã thực hiện 1.237 gói thầu/công trình sửa chữa đường bộ địa phương với tổng nguồn kinh phí thực hiện là 4.020.085 triệu đồng. Các ban quản lý dự án của Bộ Giao thông vận tải (GTVT), các cục quản lý đường bộ của Tổng cục ĐBVN, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) và sở GTVT địa phương đã triển khai thực hiện quản lý, bảo trì, sửa chữa 1.634 công trình quốc lộ.

Theo thống kê của Quỹ BTĐB T.Ư, trong quý I-2018, thu phí sử dụng đường bộ đạt hơn 1.869 tỷ đồng, bằng 121,7% so cùng kỳ năm 2017. Dự kiến, năm nay Quỹ BTĐB T.Ư thu được 6.800 tỷ đồng, số tiền này sẽ chuyển hết về Bộ Tài chính, Quỹ chỉ đứng ra lập danh sách, còn việc phân bổ sau khi nhà thầu trúng thầu sẽ do Bộ Tài chính cấp. Dự kiến, khoảng 65% nguồn vốn trên sẽ chuyển về Tổng cục ĐBVN để phân bổ cho các nhà thầu (nhưng trong tổng số 65% nguồn vốn này (khoảng 5.300 tỷ đồng) có tới 55% chi trả về các Sở GTVT địa phương tự đấu thầu và duy tu sửa chữa các tuyến đường địa phương). Tổng cục ĐBVN có trách nhiệm triển khai kế hoạch đấu thầu, giám sát, kiểm tra.

Với nguồn vốn và số lượng lớn các công trình cần BTĐB như trên, việc minh bạch để lựa chọn được nhà thầu tốt, chi phí hợp lý là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, theo chia sẻ của giám đốc một công ty xây dựng, lâu nay, tình trạng gian lận, “quây” thầu, “thông” thầu trong đấu thầu các công trình giao thông không phải là chuyện hiếm.

Vị giám đốc này cho biết, nhiều lúc biết thông tin nhưng để mua được hồ sơ mời thầu thì thời điểm đóng thầu cũng cận kề, thời gian để khảo sát thực tế tuyến đường, chuẩn bị hồ sơ dự thầu còn quá ít nên không nộp kịp. Trong khi đó, nhiều nhà thầu “ma mãnh” có quan hệ liên kết nhau để thuê, mượn hồ sơ tham gia đấu thầu, kìm giá đấu thầu công trình. Người trúng thầu sau đó sẽ trích một khoản hoa hồng cho những người cho thuê, mượn hồ sơ đấu thầu.

Trước thực tế trên, nhằm tăng cường tính minh bạch trong lựa chọn nhà thầu, từ đầu năm 2018, Tổng cục ĐBVN đã yêu cầu các đơn vị phải thực hiện lộ trình, đẩy mạnh việc đấu thầu qua mạng đối với công tác BTĐB. Cụ thể, năm 2018, Tổng cục ĐBVN yêu cầu các cục quản lý đường bộ, sở GTVT, ban quản lý dự án liên quan phải thực hiện đấu thầu qua mạng ít nhất 40% số lượng gói thầu gồm tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, xây lắp, gồm cả sửa chữa công trình, mua sắm hàng hóa... Phạm vi áp dụng là các gói thầu được đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh trong nước theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ hoặc một giai đoạn hai túi hồ sơ.

Theo đó, khi công bố gói thầu, Tổng cục ĐBVN sẽ cập nhật toàn bộ hồ sơ, bản vẽ, dữ liệu, khối lượng, đơn giá… vào bản dữ liệu trên mạng, từ đó tính luôn mức giá duy tu bảo dưỡng để nhà thầu tự bỏ giá. Quy trình đấu thầu được thực hiện 24/24, các nhà thầu hoàn toàn không biết được nhau. Dựa trên kết quả công khai, Tổng cục ĐBVN sẽ gọi nhà thầu thấp nhất đến để đối chiếu các yêu cầu kỹ thuật, nếu đủ điều kiện sẽ cho thi công. Còn nếu nhà thầu thấp thứ nhất không đạt yêu cầu sẽ mời nhà thầu thấp thứ hai lên kiểm tra… cho đến khi tìm được nhà thầu đạt yêu cầu. Mọi quá trình và kết quả đấu thầu cũng được lưu trong dữ liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Tăng tiện lợi, giảm chi phí

Tổng cục trưởng ĐBVN Nguyễn Văn Huyện cho biết, đây là hình thức đấu thầu hạn chế tối đa sự can thiệp của con người để bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh, tiết kiệm chi phí. Việc giảm sự tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp (DN) với cơ quan quản lý nhà nước cũng làm hạn chế tình trạng nhũng nhiễu, nảy sinh tiêu cực. Theo tính toán sơ bộ, việc đấu thầu qua mạng có thể tiết kiệm khoảng 10% chi phí, đồng thời giúp bên mời thầu giảm thiểu giấy tờ lưu trữ vì các văn bản được lưu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và có thể dễ dàng trích xuất lại trong quá trình kiểm tra, thanh tra.

Ở góc độ chuyên gia công nghệ thông tin, ông Ngô Anh Tuấn, Giám đốc Khối ngành phát triển phần mềm Công ty Hệ thống thông tin FPT (đơn vị vận hành hệ thống đấu thầu qua mạng của Cục Quản lý Đấu thầu) cho biết, với một máy tính nối mạng, tất cả công việc tham gia dự thầu của DN có thể thực hiện mọi nơi, mọi lúc, từ việc mua hồ sơ, kê khai cho đến hoàn thiện giấy tờ. Đặc biệt, công nghệ sẽ giải quyết tốt bài toán bảo mật thông tin và chống được thông thầu. Nhà thầu tham gia đều phải dùng chữ ký số để mã hóa thông tin. Khi chưa mở thầu, tất cả các bên, kể cả bên mời thầu, người quản trị hệ thống sẽ không biết được bất cứ thông tin gì trong hồ sơ dự thầu của nhà thầu.

Ông Nguyễn Văn Huyện cho biết thêm, bước sang năm 2019, 100% các gói thầu BTĐB sẽ lựa chọn nhà thầu qua mạng. Đối với các gói thầu tư vấn kiểm toán, một số gói thầu khác tuy nằm trong hạn mức được Chính phủ cho phép chỉ định thầu, nhưng nếu không cấp bách sẽ tổ chức đấu thầu hoặc chào hàng cạnh tranh và phải áp dụng đấu thầu qua mạng. Việc thu hút được nhà thầu tham dự sẽ tăng khả năng cạnh tranh trong đấu thầu, tạo cơ hội thu hút và chọn được nhà thầu có năng lực tài chính, khoa học - công nghệ mạnh hơn, thậm chí là nhà thầu quốc tế. Qua đó, có thể nâng cao chất lượng BTĐB.