Tìm kiếm động lực tăng trưởng mới

QUỐC BÌNH

Thứ tư, 12/09/2018 - 09:38 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Cần tạo điều kiện phát triển bằng cách tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động tốt, các dự án tiềm năng. Ảnh: LAM ANH

Đề xuất giải pháp để duy trì tăng trưởng kinh tế giai đoạn tới, tại hội thảo tham vấn “Đánh giá giữa kỳ kết quả cơ cấu lại (CCL) nền kinh tế giai đoạn 2016 – 2020” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) phối hợp Dự án (DA) Hỗ trợ tái cơ cấu (TCC) kinh tế nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam (RCV) tổ chức, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM cho rằng, cần phát triển doanh nghiệp (DN) tư nhân theo hướng chọn “người thắng cuộc” để hỗ trợ. Cụ thể, tập trung hỗ trợ các DN hoạt động tốt, các DA tiềm năng...

Nghị quyết (NQ) số 27/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện NQ số 05-NQ/TW về chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế và NQ số 24/2016/QH14 về Kế hoạch CCL nền kinh tế giai đoạn 2016-2020, gồm có 16 định hướng, chính sách lớn và 120 nhóm nhiệm vụ thực hiện ở cấp bộ, ngành.

Theo khảo sát của CIEM, đến nay có 25,8% nhiệm vụ đã triển khai và có kết quả rõ ràng, có 57,5% nhiệm vụ đang triển khai nhưng chưa có kết quả rõ ràng. 16,7% nhiệm vụ đã triển khai nhưng chưa có kết quả. Đánh giá chung về kết quả những nhiệm vụ này cho thấy, có 24% mục tiêu CCL dự kiến hoàn thành, 32% có khả năng hoàn thành và 41% khó hoàn thành.

Trình bày sơ bộ về kết quả TCC kinh tế giai đoạn 2016 - 2018, TS Nguyễn Đình Cung cho biết, trong giai đoạn này, tăng trưởng kinh tế ở mức tương đối cao. Tuy nhiên, năm 2018, đáng chú ý có xu hướng mức tăng trưởng quý sau thấp hơn quý trước. Cũng trong giai đoạn này, những xu hướng đáng chú ý là đóng góp của khai khoáng vào tăng trưởng kinh tế giảm đáng kể so trước đây. Tăng trưởng GDP cũng không còn dựa vào gia tăng tín dụng với quy mô như trước đây. Đây có thể coi là những tín hiệu tích cực trong cách thức tăng trưởng. Tuy nhiên, cơ cấu tín dụng chưa có thay đổi đáng kể trong vài năm gần đây. Tỷ lệ nợ xấu giảm đáng kể từ năm 2013 đến năm 2017, nhưng lại nhích tăng trở lại trong những tháng đầu năm 2018.

Về đầu tư, theo TS Nguyễn Đình Cung, tỷ trọng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư trong nước gia tăng nhưng hiệu quả đầu tư gần đây có dấu hiệu giảm (hệ số ICOR cao hơn). Chất lượng thể chế đầu tư công (ĐTC) chậm được cải thiện, rất nhiều chỉ số như thẩm định đầu tư, lựa chọn DA, giám sát DA, chiến lược ngành, tính toàn diện, minh bạch… ở mức kém theo khung đánh giá của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và ở mức khá thấp so nhiều quốc gia đang phát triển khác. Nhìn chung, mặc dù chất lượng tăng trưởng, cách thức tăng trưởng được cải thiện, nhưng vấn đề quan trọng là cách thức phân bổ nguồn lực chưa thay đổi. Nguồn lực về cơ bản chưa được phân bổ theo hướng nâng cao hiệu quả. Các dòng chuyển dịch lớn như chuyển dịch nông nghiệp sang công nghiệp dịch vụ, nông thôn sang thành thị, Nhà nước sang tư nhân, phi chính thức sang chính thức… còn chậm, mà đây mới chính là những dòng chuyển động tạo ra cơ cấu mới và động lực của tăng trưởng. Vì vậy, các động lực tăng trưởng hiện nay đã tới hạn và suy giảm năng lực. Do đó, thời gian tới, việc duy trì mức tăng trưởng cao hiện tại sẽ là thách thức lớn nếu không có thay đổi khác biệt về tư duy, thể chế, chỉ đạo điều hành, phân bố, sử dụng nguồn lực và tạo ra cực tăng trưởng mới.

Đề xuất các giải pháp nhằm tìm kiếm động lực tăng trưởng mới mạnh mẽ hơn cho giai đoạn trước mắt, đại diện nhóm nghiên cứu, TS Nguyễn Đình Cung cho rằng, phải kiên quyết thực thi sự cạnh tranh thị trường công bằng, bình đẳng, bên cạnh việc tiếp tục triển khai các giải pháp hiện có như: NQ 19, NQ 35, xử lý nợ xấu… Theo nguyên tắc đó, cần hỗ trợ “người thắng cuộc” để phát triển DN. Cụ thể là tập trung hỗ trợ các DN hoạt động tốt, các DA tiềm năng... Hỗ trợ ở đây không phải bằng nguồn lực mà bằng cách tháo bỏ nhanh những rào cản, chính sách bất hợp lý, giải quyết ngay các vướng mắc để DN hoàn thành DA càng nhanh càng tốt, tối đa hiệu quả đầu tư. Cùng với đó là xóa bỏ độc quyền của các DN nhà nước (DNNN), thí dụ như xoá bỏ độc quyền của Tổng công ty Hàng không…

Về tái cơ cấu DNNN, TS Nguyễn Đình Cung cho rằng, thay vì nỗ lực TCC các DN, DA thua lỗ thì nên tập trung hỗ trợ những DN tốt, tiềm năng lớn. Đồng thời tháo bỏ can thiệp hành chính vào DN, để họ tự chủ và chỉ quản lý theo kết quả. “Phải giao cho DNNN, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước những nhiệm vụ đủ cao để người tài mới hoàn thành được, không phải là giao nhiệm vụ đủ thấp để bất cứ ai cũng hoàn thành được. Nếu không sẽ lặp lại những vấn đề trong bổ nhiệm cán bộ như lâu nay”, TS Nguyễn Đình Cung thẳng thắn nêu rõ.

Đối với TCC ĐTC, giải pháp được đề xuất là trong hai năm còn lại nên ưu tiên ĐTC cho ba “cực” của tăng trưởng là: khu vực TP Hồ Chí Minh và miền đông, Hà Nội và một số tỉnh lân cận, Đà Nẵng và Trung Trung Bộ. Bởi lẽ, nếu Hà Nội, TP Hồ ChíMinh tăng GDP 1% thì cả nước tăng GDP 0,5%, vì hai khu vực này chiếm tới 50% tăng trưởng GDP cả nước.

Đánh giá riêng về những thách thức trong khu vực tài chính công, PGS, TS Vũ Sỹ Cường cho rằng, mặc dù có những tín hiệu tích cực nhưng khoảng cách giữa thu và chi vẫn còn lớn. Trong khi đó, chi thường xuyên vẫn ở mức cao, chi đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là về hiệu quả. Chúng ta muốn cải cách bộ máy, tinh giản biên chế, nhưng đồng thời cũng có đề án cải cách tiền lương. Thực tế số cán bộ, công chức của Việt Nam không nhiều so các nước, nhưng chúng ta luôn có cảm giác chi lương rất nhiều là do có quá nhiều đối tượng hưởng phụ cấp từ ngân sách, ngoài lương. Do đó, vấn đề ở đây không hẳn chỉ là chuyện sắp xếp bộ máy. Đơn cử, hệ thống chính sách ưu đãi thuế quá nhiều đã tác động không nhỏ tới thu ngân sách. Chúng ta ưu đãi nhiều cho khu vực FDI nhưng tỷ lệ thu ngân sách ở khu vực này lại thấp nhất so các khu vực còn lại. Đây là bài toán nan giải!