Những bông hoa trên chính trường Iran

THANH TÂM

Thứ hai, 14/08/2017 - 09:31 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Bà Mowlaverdi, Ebtekar và Joneydi (trái sang). Ảnh: MSN

Tổng thống Iran Hassan Rouhani vừa bổ nhiệm hai Phó Tổng thống và một trợ lý là phụ nữ sau khi chính thức nhậm chức nhiệm kỳ hai. Sự hiện diện của các nữ chính khách cho thấy Tổng thống H.Rouhani nỗ lực cân bằng và đa dạng thành viên chính phủ theo đường lối cải cách ở quốc gia Hồi giáo.

Ngày 9-8, Văn phòng Tổng thống Iran công bố quyết định bổ nhiệm bà Masumeh Ebtekar làm Phó Tổng thống phụ trách các vấn đề gia đình và phụ nữ, bà Laya Joneydi là Phó Tổng thống phụ trách các vấn đề pháp lý và bà Shahindokht Mowlaverdi làm Trợ lý Tổng thống phụ trách vấn đề quyền công dân.

Trong số ba gương mặt nữ nói trên, bà Masumeh Ebtekar, 58 tuổi, được bổ nhiệm làm Phó Tổng thống lần thứ ba. Nhiệm kỳ đầu tiên diễn ra trong giai đoạn 1997-2005 dưới thời cựu Tổng thống Mohammad Khatami. Ở thời điểm đó, sự hiện diện của bà là bước đột phá bởi chính trường Iran vẫn chịu sự chi phối lớn của các giáo sĩ bảo thủ không chấp nhận phụ nữ tham gia hoạt động chính trị. Từ đó đến nay, công cuộc đấu tranh vì nữ quyền ở Iran đã có nhiều tiến bộ đáng kể.

Ngoài ra, bà Ebtekar từng là Phó Tổng thống phụ trách vấn đề môi trường trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống H.Rouhani. Trên cương vị này, bà đã dẫn đầu phái đoàn đại biểu Iran tham gia các cuộc đàm phán tại Hội nghị cấp cao LHQ về biến đổi khí hậu (COP21) ở Paris (Pháp) tháng 11-2015. Trước đó, bà được trao giải thưởng “Nhà vô địch của Trái đất” của Chương trình Môi trường LHQ (UNEP) vì những cống hiến hết mình bảo vệ môi trường năm 2006.

Nữ TS Laya Joneydi, Phó Tổng thống phụ trách các vấn đề pháp lý, là luật gia có tiếng trong nước và quốc tế. Bà Joneydi hoàn thành bằng TS Luật tại Trường đại học Harvard (Mỹ) năm 2003, thông thạo tiếng Anh, Pháp và Arab. Trước đó, bà là một trong những sinh viên xuất sắc nhất của Trường đại học Tehran. Bà từng là Chủ tịch Hội đồng trọng tài Iran và thành viên tích cực của Hiệp hội nghiên cứu bảo vệ quyền lợi phụ nữ của nước này. Quyết định bổ nhiệm bà Joneydi làm Phó Tổng thống đã thu hút sự quan tâm đặc biệt và nhận được đánh giá cao của các nhà hoạt động xã hội, truyền thông khu vực.

Ngoài ra, Tổng thống H.Rouhani cũng luân chuyển bà Shahindokht Mowlaverdi, cựu Phó Tổng thống về các vấn đề phụ nữ và gia đình trong nhiệm kỳ trước, sang làm Trợ lý Tổng thống về quyền công dân ở nhiệm kỳ này của ông. Bà Mowlaverdi là nhà hoạt động vì nữ quyền nổi tiếng, từng tham gia mạnh mẽ công tác chống bạo lực đối với phụ nữ.

Chính phủ Iran hiện có 12 Phó Tổng thống giúp việc cho ông H.Rouhani, trong đó Phó Tổng thống thứ nhất sẽ chủ trì các cuộc họp chính phủ khi Tổng thống vắng mặt. Khác với các vị trí đứng đầu các bộ, quyết định bổ nhiệm Phó Tổng thống không cần thông qua Quốc hội xem xét. Ít nhất một hoặc hai ghế Phó Tổng thống thường được dành cho nữ chính khách, song hiếm khi một phụ nữ được bổ nhiệm vào vị trí bộ trưởng. Từ trước đến nay, mới chỉ có bà Marzieh Vahid-Dastjerdi là nữ Bộ trưởng Y tế và Giáo dục trong nhiệm kỳ thứ hai của cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad, giai đoạn 2009-2013.

Trước đó, báo chí Iran dự đoán bà Mowlaverdi đã được xem xét đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng Giáo dục song không được phe bảo thủ tán thành. Các nhà cải cách tin rằng việc bổ nhiệm ít nhất một nữ bộ trưởng sẽ thổi làn gió mới vào chính trường Iran, giúp tái khẳng định nỗ lực cải cách và đa dạng hóa thành phần chính phủ của Tổng thống H.Rouhani. Do đó, chính phủ mới công bố bao gồm 17 bộ trưởng toàn nam giới đã gây thất vọng đối với những người ủng hộ đường lối đổi mới ở Tehran.

Ngoài ra, chính phủ mới của ông H.Rouhani cũng thiếu vắng sự góp mặt của đại diện các nhóm sắc tộc, tôn giáo thiểu số ở Iran. Trả lời báo chí về vấn đề này, Phó Tổng thống thứ nhất, ông Eshaq Jahangiri khẳng định Tehran nhất quán bổ nhiệm nhiều thứ trưởng, đại sứ của Iran tại nước ngoài và lãnh đạo các địa phương từ các nhóm thiểu số khác nhau.

Giới quan sát cho rằng, nỗ lực đổi mới thành phần chính phủ của Tổng thống H.Rouhani đã gặp phải không ít khó khăn do chịu áp lực từ phía các giáo sĩ bảo thủ ở Iran, do vậy tiến trình cải cách cũng bị chậm lại đôi chút song vẫn đang đi theo đúng lộ trình do ông H.Rouhani đặt ra.