Bài viết gây “bão” trên chính trường Mỹ

THANH LINH

Thứ hai, 10/09/2018 - 04:51 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (phải) kêu gọi áp dụng Tu chính án 25. Ảnh: SLATE

Mới đây, tờ The New York Times đã đăng bài xã luận của “một quan chức giấu tên trong Nhà trắng”, trong đó cho biết người này đang cùng những quan chức khác ngăn cản sự bốc đồng và “những khuynh hướng tồi tệ nhất” của Tổng thống Donald Trump.

The New York Times đăng tải bài viết ngày 5-9 vừa qua. Tác giả bài xã luận này cho biết các cố vấn của Trump đã có những “lời xì xào” về việc “hạ bệ” ông Trump bằng Tu chính án 25 trong Hiến pháp Mỹ, vốn quy định về tiến trình tuyên bố Tổng thống không đủ năng lực đảm đương nhiệm vụ.

Tu chính án 25 được Quốc hội Mỹ phê chuẩn năm 1967, cho phép chuyển giao quyền lực tạm thời nếu Tổng thống Mỹ gặp vấn đề và không thể làm việc, như trường hợp cựu Tổng thống George W. Bush trải qua cuộc nội soi ruột năm 2002, khi đó quyền lực được tạm thời chuyển giao cho Phó Tổng thống Dick Cheney.

Điều 4 trong Tu chính án 25 cho phép Phó Tổng thống Mỹ và quan chức Chính phủ gửi đề xuất tới Quốc hội khi họ tin rằng Tổng thống không còn khả năng hoàn thành công việc. Nếu được thông qua với ít nhất hai phần ba số phiếu của các nghị sĩ Thượng viện và Hạ viện, Phó Tổng thống sẽ lên nắm quyền và trở thành quyền Tổng thống Mỹ.

Ngay sau khi bài xã luận được đăng tải, CNN dẫn lời Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, Phó Chủ tịch Nhóm thượng nghị sĩ đảng Dân chủ tại quốc hội Mỹ nêu rõ: “Nếu các quan chức cấp cao trong chính quyền tin rằng Tổng thống Mỹ không thể hoàn thành nhiệm vụ, họ nên viện dẫn Tu chính án 25 trong Hiến pháp Mỹ”, ám chỉ việc phế truất ông Trump. Bà Warren là Thượng nghị sĩ đại diện bang Massachusetts, được coi là ứng cử viên tiềm năng trong cuộc tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2020.

Các chuyên gia cho rằng đề xuất của bà Warren là bất khả thi trong điều kiện thực tế hiện nay của nền chính trị Mỹ. Thậm chí, việc này chưa bao giờ được áp dụng trong thực tế và quá trình này cũng đặc biệt căng thẳng. Trong trường hợp muốn loại bỏ Tổng thống Trump bằng Tu chính án 25, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence là người duy nhất có thể đứng đơn nộp lên Quốc hội Mỹ để xem xét về năng lực của Tổng thống.

Ngay cả khi ông Pence nộp đơn lên Quốc hội tuyên bố Tổng thống Trump không đủ năng lực lãnh đạo theo điều 4 Tu chính án 25, một cuộc khủng hoảng Hiến pháp phức tạp và kéo dài có thể nổ ra do những quy định không rõ ràng trong điều khoản này. Theo đó, kể cả khi Tu chính án 25 được áp dụng, ông Pence cũng chỉ là Tổng thống tạm quyền. Tu chính án này sau khi được áp dụng cũng không có điều khoản nào bắt buộc Tổng thống Trump phải rời khỏi Nhà trắng, nên ông vẫn có thể tiếp tục làm việc ở đây. Ngoài ra, điều 4 Tu chính án 25 không giới hạn số lần Tổng thống nộp đơn khiếu nại lên Quốc hội, nên về lý thuyết, ông Trump vẫn có thể liên tục nộp đơn để tuyên bố mình có đủ năng lực lãnh đạo, và điều này có thể diễn ra tới hết nhiệm kỳ của ông...

Với tính chất phức tạp của vụ việc, bài viết trên The New York Times ngay lập tức gây “bão” trên chính trường “xứ cờ hoa”. Theo AP, một loạt quan chức cấp cao của Mỹ đã công khai phủ nhận liên quan bài xã luận. Nhân vật bị “nghi ngờ” nhiều nhất là Phó Tổng thống Pence đã được Giám đốc truyền thông của mình thông báo trên mạng xã hội Twitter, rằng “The New York Times cũng như người đã viết bài xã luận sai sự thật, bất hợp lý và hèn nhát kia nên cảm thấy xấu hổ. Phó Tổng thống luôn để tên thật của mình trong bất cứ bài xã luận nào mà ông viết”.

Trong khi đó, đang trong chuyến công du tới Ấn Độ, Bộ trưởng Ngoại giao Pompeo tuyên bố ông “không phải người viết”, đồng thời cáo buộc giới truyền thông đang cố tìm cách làm suy yếu chính quyền Tổng thống Trump. Về phần mình, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan kêu gọi tổ chức một cuộc họp báo về tác giả bài xã luận…

Dù việc tước quyền Tổng thống của ông Donald Trump gần như là điều không thể, song vụ việc cho thấy nội bộ chính trường nước Mỹ ngày càng phân hóa sâu sắc liên quan những quyết định và hành động gây nhiều bất ngờ của “ông chủ” Nhà trắng kể từ khi nhậm chức. Điều này sẽ ảnh hưởng mạnh tới kết quả cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ, dự kiến diễn ra vào tháng 11 tới.