Cuộc chiến chưa lối thoát

THANH TÂM

Thứ năm, 07/12/2017 - 09:40 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của LI MIN

Cơ hội đàm phán hòa bình tại Yemen trở nên mong manh hơn sau khi phiến quân Houthi sát hại cựu Tổng thống Ali Abdullah Saleh ngày 4-12 vừa qua, ít lâu sau khi ông tuyên bố sẵn sàng đàm phán với liên minh quân sự Arab do Saudi Arabia dẫn đầu. Diễn biến trên có nguy cơ đẩy Yemen lún sâu vào vòng xoáy xung đột.

Ngày 4-12, phiến quân Houthi bất ngờ tuyên bố đã sát hại cựu Tổng thống Saleh, cùng một số thành viên gia đình và một thành viên cấp cao trong đảng Đại hội Nhân dân toàn quốc (GPC) của ông Saleh. Theo tuyên bố của GPC, ông Saleh bị sát hại khi đang tìm cách chạy tới tỉnh Marib do quân chính phủ của Tổng thống Mansour Hadi kiểm soát. Vụ việc xảy ra một ngày sau khi ông Saleh tuyên bố chấm dứt liên minh với phiến quân Houthi.

Từ nhiều tháng qua, liên minh giữa lực lượng ủng hộ cựu Tổng thống Saleh và phiến quân Houthi đã có dấu hiệu rạn nứt và tranh giành quyền lực, dù đã đạt được một thỏa thuận chia sẻ quyền lực và nhất trí thành lập chính phủ bảo vệ quốc gia tại Thủ đô Sana’a. Tuy nhiên, ông Saleh nhiều lần tố cáo phiến quân Houthi chiếm quyền định đoạt của ông và các lực lượng trung thành trong các quyết sách về chính trị và quân sự, cũng như gạt ông khỏi vòng đàm phán hòa bình do LHQ bảo trợ nhằm chấm dứt cuộc nội chiến ở Yemen.

Không chỉ tranh giành quyền lực, khác biệt lớn trong liên minh này xuất phát từ quan điểm của ông Saleh chấp nhận đàm phán để giảm xung đột. Trái lại, lực lượng Houthi tố cáo ông Saleh có liên hệ với Saudi Arabia, xem đây là hành động “đâm sau lưng” và làm suy yếu liên minh, bởi các tay súng của nhóm này đang chiến đấu chống lại liên quân Arab do Saudi Arabia đứng đầu. Căng thẳng bùng phát khi một nhóm các tay súng Houthi gây rối ngay trước ngày diễn ra lễ kỷ niệm 35 năm thành lập đảng GPC của ông Saleh trong tháng 8, gây đụng độ giữa hai lực lượng.

Đỉnh điểm căng thẳng là từ cuối tháng 11 vừa qua, các bên không thể nhất trí được thỏa thuận hòa giải chính trị khiến bạo lực kéo dài nhiều ngày. Vụ sát hại cựu Tổng thống Saleh đã đặt dấu chấm hết cho liên minh với Houthi, đồng thời đẩy nỗ lực hòa giải của cộng đồng quốc tế vào thế bế tắc, bởi ông Saleh là nhân tố có quan điểm ôn hòa trong vấn đề hòa giải thông qua đối thoại. Bất chấp những nỗ lực kêu gọi giảm căng thẳng của LHQ, lực lượng Houthi đã nhiều lần từ chối ngồi vào bàn đàm phán với liên quân Arab.

Cơ hội lập lại hòa bình càng mờ nhạt khi con trai ông Saleh tuyên bố sẽ có động thái trả đũa phiến quân Houthi, khiến nhiều ý kiến lo ngại xung đột sẽ càng trở nên trầm trọng. Trong khi đó, chính phủ được quốc tế công nhận của Tổng thống Mansour Hadi vẫn giữ quan điểm rằng chỉ có giải pháp quân sự mới có thể buộc phiến quân Houthi hạ vũ khí. Sau khi xảy ra vụ sát hại ông Saleh, Tổng thống Hadi đã lập tức kêu gọi người dân nước này nổi dậy chống lại nhóm phiến quân. Ông này gọi đây là “mở đầu một giai đoạn mới trong cuộc chiến chống phiến quân Houthi”.

Kể từ khi liên minh Arab do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp quân sự để hỗ trợ chính phủ của Tổng thống Hadi hồi tháng 3-2015, tình hình tại Yemen càng thêm bất ổn do sự can dự của các lực lượng bên ngoài. Cuộc xung đột tại quốc gia Tây Á này còn được gọi là “cuộc chiến ủy thác”, giữa một bên là liên quân của Saudi Arabia hậu thuẫn quân đội chính phủ của Tổng thống Hadi, với bên kia là phiến quân Houthi nhận được sự hỗ trợ của Iran.

Chiến tranh và bạo lực kéo dài đã gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ tại quốc gia nghèo nhất tại nam bán đảo Arab. Dịch tả bùng phát tại đây suốt nhiều tháng qua càng đẩy người dân vào tình cảnh cùng cực. Dù cộng đồng quốc tế không ngừng kêu gọi các phe đối địch ở Yemen hòa giải để mở các hành lang cứu trợ nhân đạo, song toan tính của các bên khiến cánh cửa đàm phán hòa bình ngày càng hẹp lại. Giới quan sát cho rằng, cuộc xung đột tại Yemen sẽ chưa có lối thoát nếu như các bên vẫn gặp khó khăn trong việc tìm được tiếng nói chung .