Xu hướng tất yếu

THANH TÂM

Thứ hai, 23/07/2018 - 04:26 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của SATOSHI KAMBAYASHI

Hiệp định Đối tác kinh tế Liên hiệp châu Âu (EU) - Nhật Bản (EPA), thỏa thuận thương mại tự do song phương lớn nhất trong lịch sử EU vừa được các nhà lãnh đạo hai phía ký kết, được xem là thông điệp chống chủ nghĩa bảo hộ, đồng thời cho thấy hội nhập vẫn là xu hướng tất yếu giữa các nền kinh tế.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk cùng Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã ký kết EPA tại Hội nghị cấp cao Nhật Bản - EU tổ chức ngày 17-7 tại Tokyo. Thỏa thuận sẽ được trình lên Quốc hội Nhật Bản và Nghị viện châu Âu xem xét phê chuẩn và dự kiến có hiệu lực vào năm 2019.

Việc ký kết EPA là một bước đi lớn của cả EU và Nhật Bản nhằm tiến tới mở rộng thị trường cũng như hợp tác chặt chẽ hơn trong tương lai. Song song ký kết EPA, hai bên cũng đang tiến hành đàm phán hiệp định đối tác chiến lược để củng cố mối quan hệ trong cả các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, xã hội… Sau khi có hiệu lực, EPA sẽ hình thành một khu vực tự do thương mại chiếm gần một phần ba GDP thế giới, với dân số hơn 639 triệu người.

Theo đó, thỏa thuận giúp cắt giảm từ 94% và nâng dần lên 99% tiền thuế đối với những mặt hàng mà các công ty EU xuất khẩu sang Nhật Bản, loại bỏ một số rào cản pháp lý đối với hàng hóa, giúp EU thúc đẩy xuất khẩu nhiều loại nông sản quan trọng như bơ, sữa, phô-mai... Đổi lại, EU sẽ miễn thuế nhập khẩu đối với 99% hàng hóa Nhật Bản, bao gồm những mặt hàng chủ lực như ô-tô, tivi trong khung thời gian từ khoảng sáu đến tám năm.

Lễ ký kết chính thức EPA diễn ra sau quá trình đàm phán kéo dài tới bốn năm. Từ khi bắt đầu đặt nền móng thỏa thuận năm 2013, cả Nhật Bản và EU có nhiều lý do để chần chừ đặt bút ký, vừa nhằm tăng thời gian đàm phán có lợi cho mình, vừa để “nghe ngóng” trước những hiệp định đa phương hoặc song phương với đối tác khác. Tuy nhiên, sự kiện Tổng thống Mỹ Donald Trump lên nhậm chức đầu năm 2017 với quan điểm bảo vệ chủ nghĩa bảo hộ thương mại cùng chính sách “nước Mỹ trên hết” đã khiến Nhật Bản và EU đẩy nhanh tiến độ ký kết EPA.

Việc hàng loạt hiệp định thương mại tự do trên thế giới bị “đóng băng” do sự rút lui hoặc xem xét lại của Mỹ lại trở thành lực đẩy để các nền kinh tế nỗ lực tìm kiếm những hướng đi mới. Cuối năm 2017, Nhật Bản và EU đã kết thúc đàm phán và đi đến thống nhất nội dung cuối cùng của EPA. Lễ ký kết đã bị trì hoãn hồi đầu tháng 7 do Thủ tướng Abe phải hủy bỏ chuyến đi tới Brussels (Bỉ) vì thảm họa lũ lụt ở Nhật Bản. Thời điểm hiện tại được cho là thích hợp để cả hai phía đặt bút chính thức tái khẳng định cam kết và hiện thực hóa thỏa thuận, khi cả EU và Tokyo đang phản đối mạnh mẽ kế hoạch tăng thuế của Mỹ đối với ô-tô và trước đó là thép nhập khẩu từ các nền kinh tế này.

Ông Jean-Claude Juncker khẳng định, EPA thể hiện sự tin tưởng của châu Âu và Nhật Bản với các giá trị thương mại tự do, công bằng và dựa trên những nguyên tắc chung. “Thỏa thuận thương mại là một chiến thắng mang lại lợi ích cho cả hai bên”, ông cho biết. Dù không nhắc đến Tổng thống Donald Trump, song những tuyên bố của các nhà lãnh đạo EU và Nhật Bản được xem là thông điệp rõ ràng chống lại chính sách bảo hộ của Mỹ.

Ngoài thỏa thuận EU - Nhật Bản chiếm gần 30% GDP toàn cầu, kinh tế thế giới đã chứng kiến sự hội nhập mạnh mẽ với minh chứng là những thỏa thuận mới như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) thay thế Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà Mỹ đã rút lui, hay Hiệp định Kinh tế và Thương mại toàn diện (CETA) giữa Canada và EU, có hiệu lực tạm thời từ tháng 9-2017... Những thỏa thuận trên cho thấy xu hướng hợp tác rộng mở, hướng tới tự do thương mại vẫn là chủ đạo trước chủ nghĩa bảo hộ và khép cửa.