Gió đảo chiều

THANH TÂM

Thứ hai, 20/08/2018 - 05:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của SHAHID ATIQULLAH

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ leo thang qua các động thái trả đũa thương mại, Ankara buộc phải tìm đến đối tác khác nhằm củng cố tiềm lực. Quan hệ nồng ấm giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ gần đây là minh chứng rõ nét cho điều đó.

Ngày 14-8 vừa qua, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov cho biết, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đang xúc tiến các biện pháp nhằm thúc đẩy mối quan hệ đối tác chiến lược. Ông Lavrov và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu cũng nhất trí phản đối các biện pháp trừng phạt thương mại của Mỹ nhằm vào các quốc gia khác. Hiện cả Moscow và Ankara đều đang nằm trong danh sách trừng phạt của Washington với các lý do khác nhau.

Do ảnh hưởng lệnh trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ lên Thổ Nhĩ Kỳ, kể từ đầu tháng 8, tỷ giá đồng nội tệ lira của nước này đã rơi xuống mức thấp kỷ lục trong nhiều năm qua. Đáp lại động thái trên, Tổng thống Tayyip Erdogan kêu gọi tẩy chay các sản phẩm của hãng công nghệ Apple và các hàng hóa điện tử khác của Mỹ. Ankara cũng sẽ tăng thuế lên gấp đôi hoặc hơn với một loạt hàng hóa của Mỹ, bao gồm rượu, ô-tô, thuốc lá, mỹ phẩm, gạo và than. Sau đó, Washington công bố tiếp tục áp mức thuế mới đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn diện giữa hai nước.

Trong khi đó, Nga cũng đang là mục tiêu của lệnh trừng phạt từ Mỹ. Đồng rúp rơi vào tình cảnh tương tự đồng lira khi tỷ giá xuống thấp đến mức kỷ lục. Trong cuộc họp với ông Sergei Lavrov ở Ankara vừa qua, Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu bày tỏ phản đối các biện pháp trừng phạt của phương Tây nhằm vào Nga, khẳng định mong muốn hai nước tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực. Lý giải cho sự hợp tác chặt chẽ hơn với Thổ Nhĩ Kỳ, ông Lavrov cho biết, hai nước có thể tránh sử dụng đồng USD trong thương mại song phương, qua đó giảm lệ thuộc vào Mỹ.

Đối mặt với chính sách kinh tế cứng rắn của Washington, cả Ankara và Moscow đều ủng hộ việc xích lại gần nhau để chống đỡ khủng hoảng. Cả hai phía đều mong muốn vực dậy nền kinh tế trong bối cảnh giới chức Mỹ không còn “mặn mà” giữ chân các đối tác, dù là đối tác chiến lược như Thổ Nhĩ Kỳ.

Ankara một mặt “quay lưng” với Washington và có động thái tiến gần với Nga, song vẫn luôn dè dặt trước các bước đi có thể leo thang căng thẳng với Mỹ. Trước những tuyên bố trừng phạt của Washington, Tổng thống Erdogan vẫn thường tránh các phát ngôn trực tiếp nhằm vào người đồng cấp Mỹ Donald Trump. Kể từ sau khi bị Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt, tuyên bố “nóng giận” nhất mà ông Erdogan đưa ra cũng chỉ bóng gió rằng Washington “bắn vào chân đối tác chiến lược của mình”. Trong mâu thuẫn liên quan việc Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ mục sư người Mỹ Andrew Brunson, Ankara cũng vẫn để ngỏ khả năng thỏa hiệp chứ không có ý định đưa vụ việc vượt tầm kiểm soát.

Dù mối quan hệ với Nga đang nồng ấm dần, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn là thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và bị ràng buộc bởi các quy định và lợi ích an ninh trong khối. NATO vốn xem Nga là đối trọng, nên hai nước khó có thể xích lại gần nhau hơn nữa. Ngoài lĩnh vực kinh tế, các nhà quan sát đánh giá triển vọng hợp tác giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có thể chỉ dừng lại ở các vấn đề liên quan cuộc chiến ở Syria. Đầu năm nay, Moscow và Damas đạt được nhất trí để quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tham gia đẩy lùi các chiến binh người Kurd, vốn bị Ankara coi là mối đe dọa khủng bố, ở một thị trấn phía tây bắc Syria. Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang tận dụng mối quan hệ với Nga để tìm kiếm những giải pháp có lợi đối với vấn đề người Kurd ở nước láng giềng Syria.

Cách đây ba năm, vụ máy bay chiến đấu Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Su-24 của Nga tại Syria khiến hai nước từng rơi vào thời kỳ căng thẳng. Thế nhưng, kể từ sau lời xin lỗi chính thức của ông Erdogan tháng 6-2016, Ankara đã đạt được những lợi ích nhất định khi dần chuyển sang “liên minh” với Moscow. Trên thực tế, theo giới quan sát, việc Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện chính sách “gió đảo chiều” trong mối quan hệ với Nga được coi là biện pháp hữu hiệu giúp chống đỡ những áp lực từ Mỹ hiện nay, đồng thời mang lại sự ổn định cho khu vực.