Triển vọng mong manh

THANH TÂM

Thứ hai, 10/09/2018 - 04:51 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của EMAD HAJJAJ

Vòng đàm phán về hòa bình Yemen tại Geneva (Thụy Sĩ) đã không thể diễn ra đúng hạn định vào ngày 6-9 như dự kiến, do sự vắng mặt của đại diện phiến quân Houthi, lực lượng kiểm soát hầu hết khu vực miền bắc quốc gia Trung Đông này. Quá nhiều mâu thuẫn và khác biệt giữa Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận với phiến quân Houthi, cũng như sự can dự của các lực lượng nước ngoài khiến cho triển vọng hòa bình Yemen trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Theo Gulf News, ngày 6-9, Đặc phái viên LHQ về Yemen, ông Martin Griffiths đã gặp đoàn đại biểu Chính phủ Yemen do Bộ trưởng Ngoại giao Khalid Al Yamani dẫn đầu, để thảo luận về sự vắng mặt của đại diện phiến quân Houthi và cho biết, các cuộc đàm phán sẽ không thể bắt đầu cho đến khi phái đoàn của Houthi đến Geneva. Đoàn đại diện Chính phủ Yemen cho biết đặt ưu tiên hàng đầu là lợi ích của người dân Yemen và lợi ích quốc gia, song từ chối chờ đợi Houthi “vô thời hạn”. Ngày 8-9, phái đoàn Chính phủ Yemen đã rời Geneva về nước.

Trước đó, ngày 5-9, phái đoàn lực lượng Houthi tố cáo liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu, vốn đang kiểm soát phần lớn không phận Yemen, đã ngăn cản phái đoàn bay tới Geneva để tham dự hòa đàm. Trong khi đó, chính quyền Yemen lại khẳng định sự vắng mặt của đoàn đại diện Houthi cho thấy lực lượng này không nghiêm túc và muốn đưa ra yêu sách cản trở đàm phán tại Geneva.

Đây là vòng hòa đàm thứ tư về tình hình Yemen do LHQ tổ chức kể từ khi cuộc nội chiến tại quốc gia Tây Á nổ ra năm 2014. Để khởi động lại tiến trình đàm phán hòa bình bị đứt quãng, đặc phái viên LHQ Martin Griffiths đã nỗ lực đàm phán riêng rẽ với chính quyền Yemen và phiến quân Houthi. Tháng 7 vừa qua, ông Griffiths đã gặp các quan chức Yemen tại Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, sau đó công du tới Thủ đô Sana’a (Yemen) thuộc sự kiểm soát của phiến quân Houthi để thương lượng. Bởi vậy, cuộc hòa đàm được kỳ vọng sẽ xây dựng lòng tin giữa các bên trước khi có thể chấm dứt cuộc chiến dai dẳng suốt bốn năm qua.

Song, trước ngày diễn ra vòng đàm phán mới, giữa các bên lại xảy ra nhiều đợt giao tranh khốc liệt. Trong đó có chiến dịch quân sự quy mô của quân đội Chính phủ Yemen với sự hỗ trợ của liên quân Arab hồi cuối tháng 7 vừa qua, nhằm đáp trả việc Houthi tiến công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia và giành lại thành phố cảng Hodeidah do Houthi kiểm soát. Liên quân đã tiến hành các cuộc không kích dữ dội để giải phóng Hodeidah, cảng biển quan trọng là nơi trung chuyển hơn 70% lượng hàng hóa nhập khẩu vào Yemen.

Bên cạnh chiến dịch tranh giành cảng Hodeidah, liên quân Arab còn tiến hành hàng loạt cuộc không khích nhằm vào các căn cứ của Houthi ở sân bay quốc tế Sana’a. Đáp lại, lực lượng Houthi đáp trả bằng những đợt tiến công tên lửa liên tiếp vào các thành phố biên giới của Saudi Arabia. Giao tranh qua lại không chỉ khiến bạo lực leo thang, mà còn đẩy sự thù địch lên cao. Thậm chí, giới chức Riyadh nhấn mạnh sẽ đáp trả mạnh mẽ các vụ tiến công tên lửa của Houthi nhằm lập lại trật tự trong khu vực.

Hiện, chính quyền Tổng thống Mansur Hadi được quốc tế công nhận và các đồng minh trong liên quân Arab yêu cầu lực lượng Houthi rút khỏi Hodeidah và lấy đây làm điều kiện nối lại các cuộc đàm phán hòa bình. Nếu phái đoàn Houthi có mặt tại Geneva, cuộc hòa đàm dự kiến tập trung vào thỏa thuận trao đổi tù nhân và tiếp tục giải quyết quyền kiểm soát Hodeidah. Ngoài ra, các vấn đề nhân đạo và mở hành lang an toàn để giao hàng viện trợ cũng nằm trong các ưu tiên của LHQ.

Tuy nhiên, giới quan sát không mong đợi bước đột phá trong cuộc hòa đàm tới đây, do các vòng đàm phán được tổ chức ở Thụy Sĩ và Kuwait trước đây đều đã thất bại. Giao tranh ở Yemen được ví như “cuộc chiến ủy thác” giữa một bên là Chính phủ của Tổng thống Mansur Hadi được sự hậu thuẫn của liên minh khu vực do Saudi Arabia dẫn đầu, với phiến quân Houthi do Iran ủng hộ. Cuộc xung đột đó không chỉ là tranh giành lợi ích trong nước, mà còn nhằm cân bằng lực lượng giữa các phe phái trong khu vực, do đó càng trở nên phức tạp và khó hòa giải, đòi hỏi không chỉ thiện chí mà còn là nỗ lực chấm dứt xung đột của mỗi bên liên quan.