Tương lai nào cho thỏa thuận Brexit?

ĐỨC TÙNG

Thứ hai, 22/10/2018 - 05:27 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của MARIAN KAMENSKY

Nhằm phá vỡ thế bế tắc trong các cuộc đàm phán giữa Liên hiệp châu Âu (EU) và Anh về Brexit (Anh rời khỏi EU) liên quan vấn đề đường biên giới giữa vùng lãnh thổ Bắc Ireland thuộc Anh và Ireland, cũng như quan hệ thương mại giữa London và EU, hai bên đã để ngỏ khả năng kéo dài thời kỳ chuyển tiếp. EU thông báo một thỏa thuận về Brexit đã hoàn tất tới 90%, song vẫn không loại trừ khả năng đổ vỡ.

Trưởng đoàn đàm phán Brexit của EU, ông Michel Barnier thông báo một thỏa thuận Brexit với Anh đã gần hoàn tất, mặc dù vẫn tồn tại nguy cơ không đạt được thỏa thuận nào do những vướng mắc hiện nay về biên giới với Ireland, quốc gia thành viên EU. Ông tin rằng cả hai bên đều có thiện chí đạt thỏa thuận, tuy nhiên hiện vẫn không thể nói chắc chắn rằng đàm phán sẽ thành công.

Theo dự kiến, nước Anh sẽ rời EU vào ngày 29-3-2019 và “xứ sở sương mù” kỳ vọng các nhà lãnh đạo EU sẽ đánh giá đàm phán Brexit đã đạt đủ tiến triển để hai bên có thể tổ chức một hội nghị cấp cao đặc biệt vào tháng 11 tới. Qua đó, Anh và EU có thể hoàn tất “thỏa thuận ly hôn” và đưa ra tuyên bố về một mối quan hệ thương mại hậu Brexit. Tuy nhiên, Hội nghị cấp cao EU vừa qua khép lại mà chưa đạt được tiến bộ trong vấn đề này. Các lãnh đạo EU đã cảnh báo Anh, rằng liên minh này sẽ không đưa ra thêm các nhượng bộ để phá vỡ thế bế tắc trong đàm phán. Đồng thời, EU cũng quyết định tạm hoãn kế hoạch chuẩn bị hội nghị cấp cao đặc biệt nói trên, với lý do Thủ tướng Anh Theresa May không đưa ra được giải pháp mới nhằm tháo gỡ bế tắc về vấn đề đường biên giới Ireland.

Tuy nhiên, trong một động thái được đánh giá là vẫn để hé cánh cửa thương lượng, giới chức EU cho biết sẵn sàng triệu tập họp nếu Trưởng đoàn đàm phán EU Michel Barnier tuyên bố đàm phán Brexit giữa EU và Anh “đạt được tiến bộ to lớn”. Về phần mình, Thủ tướng Theresa May cho biết sẵn sàng xem xét đề xuất trước đó của EU về kéo dài thời kỳ chuyển tiếp thêm một năm, coi đây là một phần thỏa hiệp của Anh đối với bất đồng về đường biên giới với Ireland. Trước đó, ông Michel Barnier đã chia sẻ ý tưởng kéo dài quá trình chuyển tiếp Brexit đến năm 2021, thay vì kết thúc vào năm 2020 như kế hoạch. Mục đích của việc kéo dài này là để giới chức hai bên có thêm thời gian thương lượng về thỏa thuận thương mại trong tương lai sau khi London rời khỏi “mái nhà chung”.

Dù hai bên có nhiều nỗ lực, song lãnh đạo nhiều nước EU đánh giá các cuộc đàm phán Brexit hiện chưa đạt được đủ tiến bộ. Thủ tướng Đức Angela Merkel và Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte thậm chí đã đề nghị chuẩn bị cho một kịch bản Brexit không thỏa thuận. Pháp cũng đang sẵn sàng mọi biện pháp cho trường hợp thỏa thuận Brexit đổ vỡ, bao gồm việc kiểm soát an ninh biên giới tại đường hầm xuyên biển Manche.

Trong khi đó, tại Anh, nhiều người ủng hộ EU đã đổ ra các đường phố ở London ngày 20-10 kêu gọi tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân mới về việc Anh rời khỏi EU. Các nhà tổ chức cuộc tuần hành khẳng định đây là cuộc xuống đường quy mô lớn nhất từ trước tới nay nhằm yêu cầu Chính phủ tổ chức trưng cầu ý dân về các điều khoản Brexit. Tuy nhiên, Thủ tướng Theresa May nhiều lần khẳng định sẽ không tổ chức trưng cầu ý dân lần thứ hai, trong khi phe ủng hộ Brexit thì cho rằng một cuộc trưng cầu ý dân lần hai sẽ tạo ra cuộc khủng hoảng Hiến pháp lớn. Cuộc tuần hành diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Anh đang đứng trước những áp lực ngày càng lớn vì chiến lược đàm phán Brexit được cho là “chưa hiệu quả”. Một số nhân vật trong đảng Bảo thủ chống lại kế hoạch Brexit của Thủ tướng Anh đã công khai lên tiếng kêu gọi bà Theresa May hãy “bước sang một bên và để cho người có thể đàm phán được đảm nhận trọng trách này”.

Với những trở ngại như trên, dù một thỏa thuận Brexit giữa Anh và EU đã hoàn tất tới 90%, song các nhà phân tích nhận định vẫn không thể loại trừ khả năng Anh rời EU mà không có “giấy chứng nhận ly hôn” nào.