Nước cờ mạo hiểm

AN LINH

Thứ năm, 25/10/2018 - 05:26 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của HASSAN BLEIBEL

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin ngày 21-10 cảnh báo, các nước phải giảm đáng kể lượng dầu nhập khẩu từ Iran để tránh bị trừng phạt liên quan lệnh cấm vận dầu mỏ từ Iran của Mỹ. Giới phân tích cho rằng, các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào xuất khẩu dầu mỏ của Iran có thể tác động tiêu cực tới thị trường dầu mỏ thế giới, làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Iran cũng như các đồng minh phương Tây.

Reuters dẫn lời ông Mnuchin cho biết, để được miễn trừ khỏi lệnh trừng phạt của Mỹ, các nước sẽ phải giảm khoảng 20% lượng dầu nhập khẩu từ Iran so giai đoạn 2013-2015. Tuyên bố của Bộ trưởng Tài chính Mỹ được đưa ra gần hai tuần trước thời điểm lệnh trừng phạt của Washington nhằm vào lĩnh vực dầu mỏ và tài chính của Iran chính thức có hiệu lực từ ngày 4-11 tới. Ông Mnuchin cho biết, lượng dầu xuất khẩu của Iran dự kiến sẽ giảm khoảng hai phần ba do tác động của lệnh trừng phạt mới này.

Người đứng đầu Bộ Tài chính Mỹ nhận định, Iran sẽ phải đối mặt sức ép khủng khiếp về kinh tế trong vòng hai năm tới. Bên cạnh đó, ông Mnuchin cho biết Bộ Tài chính Mỹ đang yêu cầu Dịch vụ viễn thông liên ngân hàng và tài chính quốc tế (SWIFT) loại Iran khỏi hệ thống này. SWIFT được thành lập năm 1973, kết nối với hơn 11.000 thể chế tài chính của hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Quan hệ giữa Mỹ và Iran “nóng” trở lại sau khi vào tháng 5 vừa qua, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử, còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) mà Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Đức) ký với Iran năm 2015. Đến tháng 8, Washington áp đặt trở lại các biện pháp trừng phạt nước này. Mỹ yêu cầu các nước ngừng mua dầu của Iran, nếu không sẽ phải đối mặt hậu quả về tài chính. Tuy nhiên, các bên còn lại trong Nhóm P5+1 cùng với Iran vẫn cố gắng cứu vãn thỏa thuận và ngày 24-9 vừa qua, các bên đã nhất trí thúc đẩy thành lập một cơ chế đặc biệt để duy trì thương mại với Iran, trong đó có lĩnh vực dầu mỏ nhằm tránh các trừng phạt của Mỹ.

Đã có nhiều cảnh báo về tác động xấu của việc Mỹ áp đặt trở lại các biện pháp trừng phạt Iran, song dường như chính quyền Mỹ vẫn không mấy lưu tâm. Ngay từ khi Washington triển khai tái trừng phạt Iran, đã có không ít ý kiến lo ngại chính sách cứng rắn này sẽ đẩy Iran trở lại với đường lối ngoại giao kháng cự và độc lập, một kịch bản mà chưa từng có giới cầm quyền nào trước đó của Mỹ mong muốn.

Ngoài ra, chính sách này có thể sẽ góp phần gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh phương Tây, bởi những nước này muốn bảo vệ giới doanh nghiệp của mình trong việc làm ăn với Iran. Ngay cả khi Mỹ muốn loại bỏ Iran khỏi SWIFT, các nước châu Âu cho biết sẽ tìm cách bảo đảm rằng ít nhất một ngân hàng của Iran liên kết với thế giới sau khi Mỹ áp đặt các trừng phạt mới chống lại quốc gia vùng Vịnh này. Bên cạnh đó, Mỹ cũng sẽ khó có thể áp đặt các chính sách của mình với Trung Quốc và Ấn Độ, hai nước có quan hệ thương mại lớn với Iran.

Chưa hết, biện pháp trừng phạt gắt gao nhất của Mỹ với Iran sẽ tác động tiêu cực đối với nguồn cung dầu cũng như giá dầu thế giới. Từ cuối tháng 9 vừa qua, giới phân tích đã đánh giá rằng các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào xuất khẩu dầu mỏ của Iran có thể gây ra sự thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.

Trước tình hình đó, Tổng thống Trump đã kêu gọi OPEC tăng cường xuất khẩu dầu để bù lại sản lượng thiếu hụt từ Iran khi nước này bị trừng phạt, từ đó ngăn chặn dầu tăng giá. Tuy nhiên, do luôn muốn giá dầu được duy trì ở mức cao nhằm thu nhiều lợi nhuận nên OPEC khó có khả năng đáp ứng yêu cầu của Washington. Việc OPEC không sẵn sàng tăng sản lượng xuất khẩu nhằm bù vào lượng dầu thiếu hụt từ Iran được dự báo sẽ đẩy giá dầu tăng lên tới 100 USD/thùng đến cuối năm nay.

Các lệnh trừng phạt mạnh tay đối với Iran, dù nằm trong bất kỳ toan tính nào của Mỹ, cũng được xem là nước cờ mạo hiểm. Trong bối cảnh mối liên kết của Mỹ với hàng loạt quốc gia cũng như tổ chức lớn trên thế giới đang lung lay bởi chính sách “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Trump, việc gây thêm căng thẳng trong quan hệ quốc tế được đánh giá là sẽ càng đẩy Washington vào thế bị cô lập.