Nỗ lực vượt qua khủng hoảng

ĐỨC TÙNG

Thứ năm, 07/03/2019 - 04:42 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của TOM JANSSEN

Tây Ban Nha đang nỗ lực vượt qua tình trạng khủng hoảng sau khi Thủ tướng nước này, ông Pedro Sanchez ký sắc lệnh giải tán cả hai viện của Quốc hội để tổ chức cuộc tổng tuyển cử sớm vào ngày 28-4 tới. Trong khi đó, quan hệ giữa Tây Ban Nha và Anh cũng trong tình trạng căng thẳng liên quan quy chế của vùng lãnh thổ Gibraltar.

Trước đó, Hạ viện Tây Ban Nha đã bác bỏ dự thảo ngân sách năm 2019 do Thủ tướng Pedro Sanchez đệ trình. Tại cuộc bỏ phiếu trên, các nghị sĩ ủng hộ ly khai của vùng Catalunya, các nghị sĩ trung hữu và đảng bảo thủ đối lập đã bỏ phiếu chống lại kế hoạch ngân sách của Thủ tướng. Các nghị sĩ vùng Catalunya đề nghị chính phủ của Thủ tướng Sanchez để ngỏ cánh cửa cho đối thoại về vấn đề quyền tự trị của vùng phía đông bắc Tây Ban Nha này. Chính phủ khẳng định, Hiến pháp Tây Ban Nha không cho phép điều đó. Động thái này khiến Thủ tướng Sanchez phải ký lệnh giải tán Quốc hội và kêu gọi tiến hành cuộc bầu cử sớm vào ngày 28-4.

Ông Sanchez lên nắm quyền tại Tây Ban Nha hồi tháng 6-2018, sau một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm tại Quốc hội khiến chính phủ bảo thủ của cựu Thủ tướng Mariano Rajoy phải ra đi. Ban đầu, ông Sanchez ủng hộ việc giảm căng thẳng với chính quyền đòi ly khai ở Catalunya. Tuy nhiên sau đó, quan điểm của ông đã dần trở nên cứng rắn. Ngày 10-12-2018, chính phủ của Thủ tướng Sanchez dọa tước quyền tự quyết của Catalunya, sau khi một nhóm ủng hộ ly khai cực đoan chặn một tuyến đường cao tốc trong suốt 15 giờ mà cảnh sát khu vực này không có hành động can thiệp.

Trong bối cảnh nội bộ Chính phủ Tây Ban Nha chia rẽ dẫn đến nguy cơ bầu cử trước hạn, thì quan hệ giữa nước này với Anh cũng rơi vào tình trạng căng thẳng chung quanh quy chế cho vùng lãnh thổ Gibraltar và Scotland của Anh. Giới chức Tây Ban Nha nhiều lần kêu gọi London không có bất kỳ thỏa thuận nào trong tương lai giữa Anh và Liên hiệp châu Âu (EU) áp dụng cho Gibraltar được ký, nếu chưa được thương lượng trước với Tây Ban Nha trên cơ sở song phương.

Đối với Madrid, việc Gibraltar cùng Anh rời khỏi EU phải được diễn ra một cách trật tự và gắn với những quyền lợi của Tây Ban Nha trong cuộc chiến chống lừa đảo và trốn thuế của nước này. Tây Ban Nha từ lâu chỉ trích hệ thống đánh thuế thấp của Gibraltar đã ảnh hưởng tiêu cực đến ngân khố của Tây Ban Nha. Theo Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha, hiệp ước ký giữa Anh và nước này quy định các cá nhân và thực thể tại vùng lãnh thổ Gibraltar phải đăng ký thuế cư trú tại Tây Ban Nha, nếu đó là nơi chiếm phần lớn doanh thu hoặc tài sản của họ, hoặc là nơi phần lớn những người chủ hay quản lý sinh sống.

Gibraltar là vùng lãnh thổ hải ngoại thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh & Bắc Ireland, rộng khoảng 6,8 km2 và có khoảng 30.000 dân sinh sống, nằm gần cực nam bán đảo Iberia, bên trên eo biển Gibraltar, giáp Tây Ban Nha ở phía bắc. Gibraltar và Madrid có mối liên kết rất chặt chẽ khi hàng nghìn người dân ở miền nam Tây Ban Nha vẫn sang Gibraltar làm việc mỗi ngày. Madrid nhiều lần yêu cầu London trả lại vùng đất mà nước này đã từ bỏ vào năm 1713 theo Hiệp ước Utrecht. Tuy nhiên, Anh bác bỏ yêu cầu này. Dự kiến, Gibraltar sẽ cùng với Anh rời khỏi EU, cho dù trong cuộc trưng cầu ý dân năm 2016 về Anh rời khỏi EU (Brexit), có tới 96% dân số vùng lãnh thổ này đã bỏ phiếu ủng hộ ở lại EU.

Bất đồng giữa Tây Ban Nha và Anh còn liên quan quy chế cho Scotland. Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha Josep Borrell tuyên bố, một Scotland độc lập có thể tái gia nhập EU hậu Brexit, đồng thời cảnh báo về khả năng tính thống nhất của Anh sẽ bị suy yếu. Trước đó, Tây Ban Nha được xem là không ủng hộ Scotland trong việc gia nhập châu Âu, trong bối cảnh nước này đối mặt với những đòi hỏi ly khai của vùng Catalunya. Tuy nhiên, với việc Anh dự kiến rời khỏi EU vào ngày 29-3 tới, ông Borrell cho biết nếu Scotland đi theo một con đường hợp pháp rời khỏi Anh thì nước này có thể trở lại khối.

Việc chính trường Tây Ban Nha rơi vào tình trạng rối ren những ngày qua cho thấy các chính đảng nước này bất đồng không chỉ về vấn đề ly khai của Catalunya. Bất luận chính phủ mới nào được thành lập ở Tây Ban Nha sau cuộc tổng tuyển cử thì việc ổn định tình hình trong nước cũng như duy trì quan hệ với Anh hậu Brexit cũng là những ưu tiên hàng đầu.