Đồng minh mới

SƠN NINH

Thứ hai, 25/03/2019 - 01:31 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của CLEO

Khác thông lệ các lãnh đạo tiền nhiệm chọn quốc gia láng giềng là điểm đến trong chuyến thăm nước ngoài đầu tiên, Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro đã tới Mỹ, chỉ hơn hai tháng sau khi nhậm chức. Chuyến thăm mang tính biểu tượng cao, chính thức khởi động quan hệ “đồng minh mới” giữa Brazil và Mỹ, cũng như giữa hai nhà lãnh đạo cùng theo đường lối dân túy và có quan điểm chung trong nhiều vấn đề.

Không ngạc nhiên khi đích đến của chuyến thăm chính thức nước ngoài lần đầu của Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro là Mỹ. Trong các tuyên bố kể từ khi đắc cử, rồi chính thức nhậm chức ngày 1-1-2019, ông Bolsonaro luôn công khai thể hiện tán đồng quan điểm và chính sách của Nhà trắng, thậm chí còn khẳng định sẽ đưa “đất nước Brazil mới” đi theo định hướng của Mỹ hiện nay. Tôn vinh Tổng thống Mỹ Donald Trump như một “tấm gương” để noi theo, ông Bolsonaro không giấu sự ủng hộ chủ trương “nước Mỹ trước tiên” cùng các quyết định của người đồng cấp rút Mỹ khỏi các tổ chức, hiệp ước đa phương và lập trường đối với cuộc khủng hoảng ở Venezuela hiện nay.

Phía Mỹ cũng sớm có động thái “đón đầu” mối quan hệ đồng minh với Brazil. Tổng thống Trump gọi điện chúc mừng ngay khi ông Bolsonaro đắc cử, Bộ trưởng Ngoại giao Mike Pompeo dự lễ nhậm chức của lãnh đạo mới của Brazil và mới nhất, Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách vấn đề Tây bán cầu là Kimberly Breier tới Thủ đô Brasilia gặp giới chức và đại diện các tổ chức xã hội của Brazil. Bộ trưởng Ngoại giao Ernesto Araujo, Bộ trưởng Mỏ & Năng lượng Bento Albuquerque cũng đã công du Mỹ.

Với tiền đề là những tuyên bố và động thái tích cực của cả hai bên, chuyến thăm Mỹ của nguyên thủ Brazil chính thức khởi động mối quan hệ đồng minh thân cận mà cả hai nước tuyên bố là nhằm “xây dựng một Tây bán cầu thịnh vượng, an toàn và dân chủ hơn”, dựa trên hợp tác song phương về thương mại, quân sự và thúc đẩy dân chủ ở khu vực.

Mỹ là bạn hàng lớn thứ hai của Brazil, các khoản đầu tư từ đối tác hàng đầu này rất cần thiết với Brazil, trong bối cảnh nền kinh tế lớn nhất khu vực Mỹ latin đang chật vật đối phó khủng hoảng, dù đã xuất hiện một vài tín hiệu khả quan. Thúc đẩy thương mại với Mỹ cũng không nằm ngoài chủ trương của chính quyền Tổng thống Bolsonaro ưu tiên các mối quan hệ song phương hơn là những không gian đa phương mà Brazil hiện tham gia, như khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) và cả Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS). Chính sách mới đã giúp chính quyền Brasilia có bước tiến lớn đầu tiên trong quan hệ với Nhà trắng, khi thúc đẩy ký thỏa thuận trị giá hơn 4,7 tỷ USD về thành lập công ty liên doanh giữa hai tập đoàn sản xuất máy bay là Embraer của Brazil và Boeing của Mỹ.

Hợp tác về năng lượng và quốc phòng là những lĩnh vực hai bên đặt nhiều kỳ vọng. Với chính sách mở cửa khu vực năng lượng của Tổng thống Bolsonaro, cơ hội của các doanh nghiệp Mỹ là rất lớn. Còn với nền công nghiệp quốc phòng Mỹ, Brazil là đối tác lớn thứ hai tại Mỹ latin, chính quyền Brasilia cũng đang tìm mua máy bay không người lái và tìm kiếm sự hỗ trợ về công nghệ phục vụ nỗ lực triệt phá tội phạm, ma túy ở quốc gia Nam Mỹ. Thỏa thuận khung trong lĩnh vực không gian, cho phép Brazil và Mỹ cùng sử dụng căn cứ phóng vệ tinh tại bang Maranhao của quốc gia Nam Mỹ cũng được thúc đẩy mạnh mẽ.

Trong nhiều vấn đề chung ở khu vực, Brazil và Mỹ đang tìm kiếm quan điểm tương đồng, trong đó có cuộc khủng hoảng ở Venezuela. Nằm sát phía bắc Venezuela, Brazil có lý do để lo ngại về làn sóng người di cư sau khủng hoảng từ nước láng giềng. Tuy nhiên, Brasilia cũng hứng chịu chỉ trích nếu phối hợp Mỹ tiếp tục gây sức ép lên Tổng thống Venezuela N.Maduro bằng chiến dịch đưa “hàng viện trợ nhân đạo” qua biên giới vào nước láng giềng.

Những hướng hợp tác theo khuôn khổ quan hệ đồng minh mới với Mỹ phần nào được phác thảo trong hoạt động ngoại giao quan trọng của Tổng thống Bolsonaro. Song, áp lực từ trong nước đối với việc cân bằng các mối quan hệ quốc tế là không nhỏ, nhất là khi chính quyền theo đường lối dân túy mới lên nắm quyền tại Brazil.