Thông điệp cứng rắn

LONG QUÂN

Thứ bảy, 13/04/2019 - 06:36 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của PODVITSKI

Mức độ tin cậy trong quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Nga được nâng lên một bậc sau chuyến thăm Nga hồi đầu tuần của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, với cam kết của hai bên khai thác triệt để các lĩnh vực hợp tác nhằm phục vụ lợi ích quốc gia. Hợp đồng mua bán vũ khí giữa hai nước được nhất trí, gửi đi thông điệp cứng rắn trước sức ép của Mỹ và các đồng minh phương Tây.

Chuyến công du Moscow lần này của nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ được dư luận đặc biệt chú ý, bởi được tiến hành trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ chung quanh bản hợp đồng Ankara mua hệ thống phòng không S-400 của Nga. Ngay trước thềm chuyến thăm của ông Erdogan, sức ép lên đỉnh điểm khi Washington đình chỉ hợp đồng chuyển giao thiết bị máy bay F-35, theo kế hoạch Ankara tiếp nhận trong năm nay. Mỹ còn dọa “tước bỏ” tư cách thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Thổ Nhĩ Kỳ. Các biện pháp gây sức ép của Mỹ nhằm ngăn chặn Thổ Nhĩ Kỳ tiếp cận các tên lửa hiện đại của Nga, với lập luận rằng hệ thống phòng không của Nga nếu được triển khai tại Thổ Nhĩ Kỳ sẽ phá vỡ cấu trúc phòng thủ ở khu vực.

Tuy nhiên, những tuyên bố trong chuyến thăm Nga của lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ liên quan hợp đồng mua bán vũ khí giữa hai nước đã chuyển tới Mỹ và các đồng minh NATO thông điệp rõ ràng về chủ quyền quốc gia. Tổng thống Erdogan khẳng định, quyết định mua hệ thống S-400 là “quyền chủ quyền” của Thổ Nhĩ Kỳ và không ai có thể can thiệp. Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng nhắc lại rằng, hợp đồng chuyển giao hệ thống phòng không hiện đại này là một ưu tiên của Moscow.

Bản hợp đồng quân sự đã đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở thành khách hàng nước ngoài đầu tiên sở hữu hệ thống phòng không di động chiến lược tầm cao với những tính năng vượt trội của Nga. Chỉ gần bốn năm trước, quan hệ hai nước gần như “rơi xuống đáy” sau vụ máy bay Nga bị Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ ở khu vực biên giới của Syria. Tuy nhiên, các lợi ích kinh tế và chiến lược không thể chối bỏ đã thúc đẩy hai bên nhanh chóng cải thiện quan hệ, với tần suất các chuyến thăm, tiếp xúc và điện đàm cấp cao ngày càng dày đặc, nhất là trong một năm gần đây, với chín hoạt động cấp cao và 20 cuộc điện đàm giữa các nhà lãnh đạo hai nước.

Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Mỹ và các đồng minh NATO vẫn chưa thoát khỏi tình trạng nguội lạnh, trong khi tiến trình Ankara gia nhập Liên hiệp châu Âu (EU) gần như bị đình trệ. Rạn nứt giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ ngày càng lớn, xuất phát từ bất đồng liên quan một loạt vấn đề, như phong trào chống Ankara của giáo sĩ Hồi giáo sống lưu vong tại Mỹ, hay cái chết của nhà báo Thổ Nhĩ Kỳ Jamal Khashoggi tại Lãnh sự quán Saudi Arabia. Mâu thuẫn lớn nhất vẫn là lập trường hai bên về lực lượng người Kurd ở Syria được Washington hậu thuẫn, trong khi Ankara lại coi một nhánh vũ trang người Kurd là tổ chức khủng bố.

Có thể nói, hợp tác với Nga là lựa chọn được xem là phù hợp với Thổ Nhĩ Kỳ ở thời điểm hiện tại. Chìm trong khó khăn vì kinh tế suy thoái, tỷ lệ lạm phát, thất nghiệp cao... nên hợp tác kinh tế với Nga là một ưu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ. Quan trọng hơn, Ankara còn tìm được sự tương đồng và hậu thuẫn của lực lượng Nga ở Syria trong cuộc chiến chống khủng bố. Với Nga, trong nỗ lực củng cố ảnh hưởng và khôi phục vị thế cường quốc, Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác quan trọng, là cầu nối hỗ trợ Nga ở khu vực. Về kinh tế, Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những thị trường rộng lớn giúp Nga chống chọi các biện pháp cấm vận kinh tế. Một mối quan hệ đối tác thân cận giúp cả Thổ Nhĩ Kỳ và Nga tạo được đối trọng với ảnh hưởng của phương Tây ở khu vực, đồng thời nâng cao vị thế của từng quốc gia.

Chuyến thăm Nga mới nhất của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã khẳng định mối quan hệ đối tác bình đẳng, tôn trọng giữa hai nước. Cùng tham vọng đạt 100 tỷ USD tổng giá trị trao đổi thương mại song phương, bản hợp đồng quân sự trị giá 2,5 tỷ USD có thể được xem như biểu hiện cho mức độ tin cậy và hiệu quả cao trong quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Nga.