Nguy cơ “cuộc chiến áp thuế”

SƠN NINH

Thứ hai, 22/04/2019 - 08:34 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của LUO JIE

Nguy cơ về một “cuộc chiến áp thuế” giữa Mỹ và Liên hiệp châu Âu (EU) lại rộ lên sau khi hai bên lần lượt công bố danh sách một loạt mặt hàng dự định chịu thuế bổ sung. Cả Mỹ và châu Âu đều mong muốn sớm khởi động đàm phán, song quan điểm cứng rắn về các lĩnh vực chủ chốt có thể cản trở hai bên đạt mục tiêu hoàn tất một thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương trước cuối năm nay.

Các đối tác châu Âu đã chính thức tung đòn đáp trả Mỹ, khi Ủy ban châu Âu (EC) hôm 17-4 công bố các loại hàng hóa nhập khẩu của Mỹ có thể bị chịu thuế, với tổng giá trị tới 20 tỷ USD. Bản danh sách dài 11 trang của EC liệt kê các mặt hàng của Mỹ, từ các sản phẩm nông nghiệp như hoa quả khô, thuốc lá, túi xách, thủy sản… cho đến máy kéo, máy bay và cả đồ chơi công nghệ. Danh sách này sẽ được công bố rộng rãi để tham vấn cho đến ngày 31-5 tới, sau đó được điều chỉnh trước khi chính thức thực hiện. Đi kèm bản danh sách là tuyên bố của Cao ủy Phụ trách thương mại của EU Cecilia Malmstrom, khẳng định EU vẫn để ngỏ khả năng thảo luận với Mỹ mà không kèm điều kiện tiên quyết, nhằm hướng tới một kết quả công bằng.

Bước đi mới nhất của EU nhằm đáp trả “danh sách đen” mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra hôm 9-4, trong đó cũng liệt kê một loạt mặt hàng nhập khẩu từ EU sẽ bị Washington áp thuế bổ sung, từ máy bay thương mại cỡ lớn, phụ tùng máy bay, cho tới các sản phẩm sữa, rượu vang... Theo Nhà trắng, tổng lượng hàng hóa châu Âu trong bản danh sách dài bảy trang này của Tổng thống Trump có trị giá 11 tỷ USD, bằng đúng khoản tiền mà Mỹ ước tính phải chịu thiệt hại liên quan việc EU trợ cấp cho Tập đoàn chế tạo máy bay Airbus.

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Mỹ và EU có xu hướng leo thang, các động thái “ăn miếng trả miếng” càng đẩy hai bên đến gần hơn một cuộc chiến “áp thuế - đáp trả” mới. Hồi tháng 7-2018, Mỹ và EU đã nhất trí ngừng các động thái thương mại gây căng thẳng, sau khi Tổng thống Trump quyết định không áp thuế đối với ô-tô nhập khẩu từ EU. Tuy nhiên, bước đi mới nhất của ông Trump khi công bố kế hoạch thuế đối với hàng hóa của EU đã đẩy các đối tác hai bờ Đại Tây Dương vào một cuộc tranh cãi mới.

Điều đáng nói, “danh sách đen” mới được Tổng thống Trump viện dẫn mâu thuẫn cũ, đó là cáo buộc về khoản trợ cấp của EU dành cho các hãng sản xuất máy bay. Thực tế, cuộc tranh cãi giữa Mỹ và EU suốt gần 15 năm qua trong lĩnh vực chế tạo máy bay vẫn chưa lắng dịu. Trong cuộc đấu pháp lý tại Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) giữa hai “gã khổng lồ” của ngành hàng không thế giới là Airbus và Boeing, Mỹ kiện Airbus vì nhận trợ cấp của EU, làm nền kinh tế Mỹ thiệt hại 11 tỷ USD; trong khi EU kiện Boeing vì được Chính phủ liên bang Mỹ hỗ trợ 19 tỷ USD. Vụ kiện kéo dài cả thập niên này vẫn chưa có hồi kết (dự kiến giữa năm nay WTO mới đưa ra mức thiệt hại của Mỹ, còn phán quyết với Boeing phải đến năm 2020 mới có), song quan điểm sơ bộ cho rằng các khoản trợ cấp của EU là bất hợp pháp đã dấy lên căng thẳng thương mại xuyên đại dương.

Có thể thấy, công bố kế hoạch áp thuế, Mỹ đã đi trước một bước trước thềm phán quyết của WTO. Trước sức ép của Mỹ, EU đã có động thái nhượng bộ khi EC “bật đèn xanh” để khởi động đàm phán với Mỹ càng sớm càng tốt, với mong muốn có thể nhanh chóng hoàn tất đàm phán trong nhiệm kỳ hiện tại của Chủ tịch EC, kết thúc ngày 31-10 tới. EC cũng thống nhất hai lộ trình trong cuộc đàm phán sắp tới với Mỹ: một mặt giảm thuế nhập khẩu hàng hóa công nghiệp; mặt khác nới lỏng quy định liên quan các công ty đáp ứng tiêu chuẩn của Mỹ và EU...

Tuy nhiên, EU đã tuyên bố loại trừ lĩnh vực nông nghiệp ra khỏi cuộc đàm phán sắp tới, trong khi đây lại là điều vốn từ lâu Mỹ luôn khăng khăng yêu cầu phải bao gồm trong các lĩnh vực đàm phán giữa hai bên. Trong khi đó, các màn so kè mà cả Mỹ và EU vừa tung ra chẳng những đẩy mâu thuẫn lên cao, mà càng khiến khả năng khởi động đàm phán khó khăn hơn.