Hòa bình và nhân tính, nhân tình

HOÀNG ĐĂNG KHOA

Thứ năm, 09/11/2017 - 07:21 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Một con người đã bước ra khỏi chiến tranh, có tài, có tâm đức, về hưu chuyên tâm tổng kết kinh nghiệm trận mạc, làm bài học không thể thiếu được cho đời sau. Nhân vật cũng hăng hái lên tiếng diệt trừ tham nhũng. Ông - một người ở rừng lâu ngày, “mầu cây lá thấm sâu vào mắt thành một mầu biếc xanh” - làm sao có thể ngờ được, rằng trong những kẻ ích kỷ, thực dụng đang làm tổn hại cho đất nước, xa rời lý tưởng mà ông và những đồng đội, đồng chí của ông hy sinh phụng hiến… lại có cả đám con cháu đang cận kề ông, đang giả vờ lắng nghe, ghi tâm những gì ông chỉ dạy.

Như vậy, chiến tranh chỉ là bàn đạp, là bệ đỡ, là tia hồi quang để cuốn tiểu thuyết này phóng chiếu cái nhìn trực diện lên bức tranh đương đại, nơi đang hằng ngày, hằng giờ diễn ra câu chuyện xung đột thế hệ, đứt gãy giá trị, câu chuyện tiến hóa ngược của những trí thức giang hồ. Chiến trường hiện tại xem ra cam go, khốc liệt không kém chiến trường quá khứ, bởi có những con người có lương tri càng dũng cảm tiến công thì lũ giặc nội xâm càng phát lộ.

Tác giả cuốn tiểu thuyết đã khéo léo khi chọn nhân vật tự sự là con chim và khẩu đại liên, nhờ vậy, câu chuyện được kể trở nên khách quan, sắc thái biểu cảm trở nên trung tính. Đặc biệt, qua tự sự của khẩu súng, tính chất ác liệt của chiến tranh tự nó phô bày một cách chân xác, sống động. Và vì chim và súng không thể là những người trần thuật “biết tuốt”, nên cuốn tiểu thuyết mở ra những điểm trắng, khơi gợi, vẫy gọi việc đồng sáng tạo từ phía cộng đồng diễn giải.

Tác giả cuốn tiểu thuyết hấp dụ được người đọc bởi văn đẹp, bởi trữ lượng vốn sống (thực tế và sách báo), bởi khả năng lồng nén đa diễn ngôn, bởi một chiến lược tự sự độc đáo được hiện thực hóa một cách hứng khởi, một cách nhẹ như không, cứ như là chẳng có chiến lược tự sự gì. Đi hết cuốn tiểu thuyết, người đọc được phản tỉnh, từ đó trân quý hơn cái giá của độc lập, hòa bình, hướng đến “sống tử tế chân thành”, kiến tạo “căn cốt vững chãi” cho bản thân, gia đình, xã hội. Môi sinh chỉ an toàn, lành mạnh khi nó đẫm đầy nhân tình, nhân tính.

(Tiểu thuyết “Con chim Joong bay từ A đến Z”, Đỗ Tiến Thụy, NXB Trẻ, 2017).