Để hiểu hơn một dòng tranh

THẠCH XA

Thứ tư, 20/02/2019 - 10:18 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Cuốn sách là công trình của ba tác giả: nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa - chủ dự án Khôi phục tranh dân gian Kim Hoàng, GS, TS Trịnh Sinh, nhiếp ảnh gia Lê Bích. Không đánh đố người đọc, cuốn sách được trình bày đơn giản, dễ tiếp cận. Trong ba chương, các tác giả đã cho người đọc tiếp cận nhiều tư liệu về cái nôi của dòng tranh: thôn Vân Canh (Hoài Đức, Hà Nội) cũng như những dấu mốc quan trọng của quá trình phục hồi dòng tranh quý này.

Bên cạnh đó, cuốn sách trở nên sinh động và hấp dẫn với 346 ảnh mầu minh họa, với nhiều góc chụp khác nhau, mang tới người đọc những góc nhìn toàn cảnh về làng Kim Hoàng, cho tới cái nhìn cận cảnh về những họa tiết, chạm khắc trong đình làng. Đặc biệt, loạt ảnh mô tả quá trình phục dựng, in tranh Kim Hoàng giúp người đọc có thể biết được “công thức” chung để in một bức tranh dân gian Kim Hoàng, qua đó thấy nét độc đáo, sự khác biệt với việc in các tranh dân gian khác.

Chương đầu giới thiệu cái nôi của dòng tranh Kim Hoàng. Thôn Kim Hoàng vốn là một làng Việt cổ điển hình ở xứ Đoài. Nơi đây có ngôi đình được xây dựng từ hơn 300 năm trước với nhiều hình chạm khắc gỗ, vốn gần gũi với những đề tài tranh dân gian. Điều này khiến những nhà nghiên cứu đặt giả thiết dòng tranh Kim Hoàng xuất hiện từ đầu thế kỷ 18. Những trang viết về phong tục, tập quán xưa của làng Kim Hoàng được sử dụng khiến cuốn sách này có bóng dáng của một công trình nghiên cứu về văn nghệ dân gian, dân tộc học.

Quá trình khôi phục dòng tranh dân gian Kim Hoàng được thể hiện rõ trong chương 2. Ở đây, độc giả có thể theo dõi lại một hành trình khôi phục, từ mộc bản đầu tiên tranh đôi “Thần kê” (kích thước 37x52 cm) cho tới mộc bản tranh đôi “Lợn độc”… Bám theo những tư liệu trong cuốn “Tranh dân gian Việt Nam” xuất bản năm 1960 của Maurice Durand kết hợp khảo sát thực địa, tham khảo các tư liệu khác, cùng những thao tác như phân tích, liệt kê, đối chiếu, đến nay nhóm thực hiện đã xác định được 93 tranh Kim Hoàng và công bố trong cuốn sách.

Không dừng lại ở việc nghiên cứu, tìm hiểu về tranh dân gian Kim Hoàng, các tác giả còn mong muốn những giá trị của dòng tranh này có sức sống lâu bền, lan tỏa. Do vậy, họ nghiên cứu nghề làm tranh Kim Hoàng từ nhiều khía cạnh, đồng thời đề xuất ứng dụng tranh dân gian trong cuộc sống đương đại.

Phần quan trọng nhất của cuốn sách nằm ở chương 3: “Tranh dân gian Kim Hoàng”. Các tác giả trình bày về những giá trị nghệ thuật và nội dung của tranh Kim Hoàng. Theo đó, dòng tranh này phục vụ tầng lớp bình dân, cụ thể là người dân xứ Đoài vào mỗi dịp Tết đến xuân về. Ở phần này, những đóng góp của các nghệ nhân, họa sĩ, nhà nghiên cứu cũng được nhắc nhớ một cách đầy đủ trong sách, như lời tri ân, đồng thời là cứ liệu quan trọng để những thế hệ sau có thể hiểu, và biết chính xác những người đã góp công lao vào quá trình để tranh Kim Hoàng hồi sinh.

Đây là một cuốn sách quý để tôn vinh văn hóa Việt. Đồng thời, hơn 200 trang sách này cũng là những chỉ dấu quan trọng, cung cấp nhiều tư liệu cần thiết về một dòng tranh dân gian đã mất dấu từ năm 1947 đến nay...

(“Dòng tranh dân gian Kim Hoàng” - Nguyễn Thị Thu Hòa, Trịnh Sinh, Lê Bích, NXB Thế giới, 2019).