Một tiểu thuyết đa tầng ý nghĩa

NGUYỄN THANH TÙNG

Thứ bảy, 13/04/2019 - 04:45 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tiểu thuyết “Hạc hồng” có sức cuốn hút người đọc không chỉ ở cốt truyện hiện đại, nhân vật mới lạ mà còn ở kết cấu linh hoạt, đan xen hài hòa giữa chuyện xưa và chuyện nay thông qua cách dẫn chuyện nhiều sáng tạo của tác giả.

Chủ đề của tiểu thuyết không hé lộ sớm. Tác giả dẫn người đọc vào từng chương có tính độc lập lại vừa có sự liên kết chặt chẽ, đan cài giữa quá khứ và hiện tại, giữa chiến tranh và hòa bình, giữa đạo đức và sự tha hóa, tri ân và vô ơn, giữa môi trường và đời sống cộng đồng, giữa đạo và đời… Sự đan cài tự nhiên như những gì cuộc sống đang diễn ra. Mỗi nhân vật trong tiểu thuyết có đời sống, dáng vóc, tâm lý riêng, vừa có sự tương tác hỗ trợ vừa có những xung đột để chuyển tải vấn đề của tiểu thuyết một cách hài hòa, hợp lý. Các nhân vật không ở thế tĩnh mà cựa quậy chuyển động theo nhịp sống đương đại… Để mô tả cuộc sống của các nhân vật trong tầm bom rơi đạn nổ của cuộc chiến tranh ác liệt hay trong khi hòa bình bằng một chất liệu tươi mới, ngoài sự trải nghiệm thực tế còn là sự học hỏi không ngừng.

Lương Hải Hựu, nhân vật chính của tác phẩm, sau khi rời quân ngũ chuyển ngành đi học đại học rồi làm phó giám đốc cho ba đời giám đốc sở. Nhân vật có sự từng trải, đã từng đối mặt với sự khốc liệt của chiến tranh, có nội tâm sâu lắng, có cả đức và tài, nhiều cống hiến nhưng không “gặp may”. “May” ở đây là nói thay cho cái gọi là “công tác cán bộ” ở tỉnh nọ còn nhiều thiếu khuyết, hẹp hòi. Lương Hải Hựu về hưu sớm vì lẽ đó. Trở về với gia đình, chòm xóm, dù đã gần sáu chục tuổi đầu vẫn ngơ ngác và lạ lẫm với cuộc sống mới đang biến động từng ngày ngay tại ngôi nhà và những người thân yêu của mình. Hựu giật mình nhận ra giữa cái cơ quan nơi Hựu công tác với cuộc sống đa diện, phong phú của dân chúng có một khoảng cách khá xa.

Bạn đọc còn thấy trong tác phẩm có nhiều tình tiết đắt. Theo tôi, trong một cuốn tiểu thuyết càng có nhiều tình tiết, chi tiết đắt càng cuốn hút người đọc. Cái tình tiết ở thế kỷ 19, viên quan lớn có tên Nguyễn Hữu Độ cho xây ngôi đền để thờ khi còn đang sống sờ sờ, gọi là sinh từ, khiến người đọc có nhiều nỗi niềm, liên tưởng đến thói kệch cỡm của không ít người hôm nay.

“Hạc hồng” khiến bạn đọc chỉ có thể cảm nhận trọn vẹn cái hay, cái thú vị khi đọc đến dòng cuối cùng của tác phẩm. Một kết thúc mở hướng thiện tích cực và cũng gây bất ngờ, tạo sự hứng khởi cho người đọc. Hình tượng đôi chim hạc hồng xuất hiện là dự báo về những may mắn, điều tốt lành sẽ đến với miền đất này. Tình người, tình đời, trách nhiệm với cuộc sống, sự bao dung của những trái tim nhân hậu là cốt lõi xây nên một xã hội tốt đẹp.

(Tiểu thuyết “Hạc hồng”, Lê Hoài Nam, NXB Hội Nhà văn, 2019).