Cần xem lại cuốn “Tài liệu lịch sử Hà Nội”

HOÀNG HOA

Thứ năm, 23/08/2018 - 07:23 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhiều ảnh minh họa trong cuốn sách bị mờ, nhòe, khó theo dõi.

Không ít lỗi, hạn chế về in ấn, hình ảnh, địa danh, cách diễn đạt…, cuốn tài liệu này được sử dụng để dạy cho học sinh THCS trên địa bàn Thủ đô nhằm… “giáo dục lòng yêu quê hương đất nước, giúp các em có được niềm tự hào về truyền thống tốt đẹp của quê hương…”.

1/ Cuốn tài liệu này do NXB Hà Nội ấn hành, được nhóm tác giả Ngô Thị Hiền Thúy (Chủ biên), Đỗ Thị Nghĩa và Đặng Thúy Quỳnh biên soạn, in 40 nghìn bản vào tháng 4-2018, được bán với giá 22 nghìn đồng. Đây là tài liệu phục vụ chương trình địa phương, dùng cho học sinh THCS, trên tinh thần “coi lịch sử địa phương là bộ phận quan trọng, có mối quan hệ và tác động qua lại đến lịch sử dân tộc”, với mục đích “tạo điều kiện cho giáo viên có cơ sở tiến hành tổ chức hoạt động dạy học các tiết lịch sử địa phương với nội dung thống nhất trên toàn thành phố”.

Tiếc rằng cuốn sách chưa đáp ứng được ý muốn này, thể hiện qua nhiều lỗi từ hình thức đến nội dung. Nhiều ảnh, cả mầu lẫn đen trắng, minh họa hiện vật như trống đồng Cổ Loa…, di tích như Đền thờ An Dương Vương…, tượng đài như Vua Quang Trung…, sự kiện lịch sử như cảnh người dân ở Quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945… trong cuốn sách bị mờ, nhòe hình, nét. Hạn chế này chắc chắn ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp nhận, nhất là khi đối tượng phục vụ chính là các em học sinh nhỏ tuổi. Ngay đến ảnh bìa của cuốn sách, có hình ảnh tháp Rùa và phía sau là cơ quan UBND thành phố Hà Nội, cũng bị “giãn hình”, giảm đi sự trang trọng.

2/ Trong nội dung cuốn sách, có nhiều lỗi chính tả, lỗi dùng từ. Thí dụ, trang 12 trong phần “Kinh thành Thăng Long thời Lý”, ghi núi “Nùng” thành núi “Nung”. Trang 14 giới thiệu về Nguyên phi Ỷ Lan “là một hoàng hậu giỏi việc coi sóc trăm dân”, sai về chức danh, vì bà Ỷ Lan - vợ Vua Lý Thánh Tông không phải hoàng hậu. Chữ “trăm dân” thì sai về chính tả nếu có ý nói về sự “chăm sóc”, còn nếu định chỉ “trăm họ”, “muôn dân” nói chung thì cũng tối nghĩa. Ở trang 61, chú thích một bức ảnh cũng sai về địa danh cấp xã. Đó là chú thích “Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia tát nước chống hạn ở cánh đồng Quai Chảo, làng Tó, xã Đại Thành, huyện Thanh Trì, Hà Nội, ngày 12/1/1958”. Tên xã chính xác phải là Đại Thanh.

Ngoài ra, có một số đoạn trong sách, việc diễn đạt, dùng từ, thể hiện ý tứ bài viết cũng thiếu sự cân nhắc. Thí dụ, trang 34-35 giới thiệu về danh nhân Ngô Thì Nhậm. Sau các nội dung về thân thế, sự nghiệp, phần kết rất hụt, lủng củng và “thô”: “Sau khi Gia Long tiêu diệt nhà Tây Sơn, Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích, Nguyễn Thế Lịch và một số viên quan triều Tây Sơn thì bị đánh bằng roi tại Văn Miếu năm 1803. Nhưng do trước đó có mâu thuẫn với Đặng Trần Thường nên hắn cho người tẩm thuốc vào roi. Sau trận đánh đòn, về nhà, Ngô Thì Nhậm chết”.

3/ Thực tế, nội dung trên được “copy” lại từ “Bách khoa toàn thư mở - Wikipedia”. Cũng như vậy, nhiều phần nội dung khác trong sách được sao chép từ trên mạng, thiếu sự tinh chỉnh về ngôn từ, cách diễn đạt, cách thể hiện sao cho sinh động, hấp dẫn đối tượng học sinh ở tuổi thiếu niên và cả các thầy, cô giáo. Cùng với nhiều lỗi khác nữa, cuốn sách này cho thấy cách làm vội vã, cẩu thả, thậm chí có liên quan đến vấn đề tác quyền.

Chủ trương triển khai chương trình địa phương để học sinh hiểu thêm về quê hương, tỉnh, thành phố nơi mình sống là đáng hoan nghênh. Nhưng với cách xây dựng tài liệu như trên, hiệu quả giáo dục sẽ hạn chế, thậm chí gây tác dụng ngược. Ngành giáo dục, văn hóa Thủ đô, NXB Hà Nội nên kiểm tra lại, thẩm định kỹ hơn và sửa chữa cuốn tài liệu này, trước thềm năm học mới, trước khi thầy, cô giáo và học sinh bậc THCS của Hà Nội sẽ sử dụng nó để dạy và học.