Nghệ sĩ Phạm Huy Thục

Tỏa sáng nhờ vai phụ

THÀNH VINH

Thứ hai, 27/08/2018 - 01:29 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nghệ sĩ Phạm Huy Thục (trái) vai gian thần Lê Đa trong vở “Yêu là thoát tội”.

Nghệ sĩ Phạm Huy Thục là một trong 39 diễn viên từng đoạt Huy chương vàng tại Liên hoan Sân khấu kịch nói toàn quốc 2018. Điều đáng nói, nhân vật do ông thể hiện chỉ là một vai phụ trong vở “Yêu là thoát tội”, cảm tác từ bi kịch tình yêu giữa Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ. Đây cũng không phải lần đầu nghệ sĩ đảm nhận vai phụ.

Những vai phụ đáng nhớ

Trong vở “Yêu là thoát tội” của Nhà hát Thế giới trẻ, Phạm Huy Thục vào vai gian thần Lê Đa. Ban đầu, nhân vật Lê Đa trong kịch bản chỉ đơn thuần là một hoạn quan. Tuy nhiên sau đó, Phạm Huy Thục đã xây dựng và gia cố thêm tính “gian” cho nhân vật. Bề ngoài, Lê Đa thể hiện một vẻ hài hước nhưng thực chất bên trong lại chất chứa bao toan tính và âm mưu.

Ở những lớp diễn của mình, Phạm Huy Thục đã vận dụng các yếu tố như ánh mắt, cử chỉ, tạo hình, tiếng nói giúp nhân vật trở nên sinh động và có một sức sống riêng. Đặc biệt, sự xuất thần của ông thể hiện rõ nhất là lúc vua băng hà. Cái chết của Thị Lan nằm trong mưu đồ nhưng việc vua băng hà là một bất ngờ với Lê Đa. Và vì vậy, ở lớp diễn này, người ta thấy Lê Đa đã cười như rút ruột rút gan nhưng trong ánh mắt vừa có sự thỏa mãn lại vừa có sự lo sợ, vừa vui mừng vừa hoảng loạn.

Từ những năm 80 của thế kỷ trước, Phạm Huy Thục đã thành danh nhờ những vai phụ. Năm 1980, trở về Đoàn cải lương Hải Phòng sau bốn năm theo học tại Trường Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam, ông được giao vai Y Hoát - người dân tộc trong vở “Hoa đất mặn”, tham gia Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc tại Hải Phòng. Như một cái duyên, sau vai Y Hoát, ông bắt đầu được các đạo diễn “để mắt” cho các vai phụ sau này.

Tại Liên hoan Sân khấu miền duyên hải lần thứ hai năm 1993, Huy Thục đoạt Huy chương vàng cho vai Phin trong vở “Người mẹ lưu đày” của Đoàn cải lương Hải Phòng, chuyển thể từ một cuốn tiểu thuyết của Mỹ. Đến Liên hoan Quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ ba năm 2016 tổ chức tại Hà Nội, Huy Thục giành Huy chương bạc cho vai hồn ma trong vở “Mê Đê”. Một lần nữa, vai phụ của ông tiếp tục để lại ấn tượng cho khán giả. Không có số phận như các nhân vật nhà vua, hoàng tử, hoàng hậu hay Mê Đê, nhân vật hồn ma của ông lúc ẩn lúc hiện, cùng đối thoại với các nhân vật trong vở. Để thể hiện nhân vật này, Phạm Huy Thục sử dụng tấm vải mầu đen rồi tự mình tương tác với “người bạn” diễn này. Có lúc nhân vật của ông xuất hiện chỉ có tiếng nói, lúc là tấm vải hình vuông, lúc như bóng ma, lúc như cơn lốc. Đây được xem như một sáng tạo đắt giá mà không phải ai cũng có thể làm và nghĩ ra.

Quan trọng là tài năng

Trong 10 năm đầu bước chân vào nghề diễn, nghệ sĩ Phạm Huy Thục tham gia hơn 20 vai diễn. Và tất nhiên, đó đều là những vai phụ. Huy Thục nói, cũng đôi lần ông cảm thấy chạnh lòng về điều này, nhất là những lần ngồi bên dưới xem các bạn cùng lứa với mình vào vai chính. Ông ngồi xem và trộm nghĩ: “Giá như mình có được chút về chiều cao, về giọng hát thì biết đâu mình cũng sẽ được như họ”.

Biết hạn chế của mình nằm ở ngoại hình và giọng hát nên Phạm Huy Thục không tìm cơ hội đóng vai chính mà chấp nhận thực tế đó. Chấp nhận và tìm lối diễn riêng để nhân vật của mình được tỏa sáng. Nói về việc chuyên diễn vai phụ, nghệ sĩ Phạm Huy Thục tâm sự: “Trong sân khấu hay nghệ thuật nói chung, sẽ có những diễn viên suốt cuộc đời không bao giờ đóng vai chính. Bởi vì một vở chỉ có một, hai vai chính thì chắc chắn người ta phải lựa chọn những người xuất sắc hơn. Họ biết sở trường và sở đoản của từng diễn viên rồi mới giao vai. Chính từ đó, muốn được đứng lâu dài trên sân khấu, thôi thúc mình đi học đạo diễn để có thể làm nghề lâu dài, tôi chấp nhận theo con đường của mình”.

Sau này, khi chuyển sang giảng dạy hay làm đạo diễn, nghệ sĩ Phạm Huy Thục vẫn nói với sinh viên của mình rằng, không có vai phụ hay vai chính mà chỉ có diễn viên nhỏ hay diễn viên lớn mà thôi. Ông chia sẻ: “Tôi thường lấy hình tượng NSND Đào Mộng Long để minh họa cho các bạn. Vai diễn của ông nhiều khi chỉ có 3-5 phút, xuất hiện không nhiều nhưng khán giả phải nhớ nhân vật đó. Thế thì, vấn đề ở đây không phải là chính hay phụ, lớn hay nhỏ mà quan trọng là người diễn viên thể hiện nhân vật đó với cái tầm lớn hay nhỏ. Đó chính là tài năng của diễn viên”.

Với sinh viên của Trường đại học Sân khấu Điện ảnh TP Hồ Chí Minh, có lẽ không ai là không biết đến nghệ sĩ Phạm Huy Thục. Ở vai trò của một nhà giáo, ông có thêm niềm vui khi có nhiều diễn viên nổi tiếng là học trò của mình như Huy Khánh, Thành Nam, Ngọc Thảo, Hòa Hiệp, Thanh Thảo, Võ Thành Tâm…

Tháng 5 năm nay, nghệ sĩ Phạm Huy Thục vừa nhận quyết định về hưu. Khi được hỏi về thời gian sắp tới, ông cười cho biết: “Đây mới là thời gian làm nghề. Tôi vẫn đi dạy, vẫn dựng vở chứ không ngồi yên ở nhà được đâu. Sau 42 năm làm nghề, tôi xem đây là cái nghiệp của mình. Đã là nghiệp thì khó lòng dứt bỏ. Với tôi, được làm nghề là một hạnh phúc!”.