Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long:

Hào hứng cuộc chơi thơ mới - nhạc cổ

HOÀNG HOA (THỰC HIỆN)

Thứ hai, 17/09/2018 - 10:06 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Chương trình “Đêm thơ - nhạc Hồng Thanh Quang: Người đàn ông mùa thu” vừa diễn ra tại Nhà hát Lớn Hà Nội với sự hào hứng đón nhận của đồng nghiệp, khán giả khi nghe những bài thơ được các nghệ sĩ cất lên bằng giọng ngâm, giọng hát chèo, hát văn, hát xẩm, hát quan họ và bài hát phổ nhạc mới. Thời Nay có cuộc phỏng vấn tổng đạo diễn chương trình - nhạc sĩ Quang Long về cách làm thú vị này.

Phóng viên (PV): Đêm thơ nhạc “Người đàn ông mùa thu” vừa qua tiếp tục gợi mở về những chương trình thơ mà trong đó ngôn ngữ thi ca được tôn vinh bằng giai điệu. Tôi phần nào hiểu ý tưởng của anh qua chương trình này, xin anh chia sẻ thêm?

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long (NQL): Tôi thấy rất tuyệt vời khi chúng ta có truyền thống sinh hoạt văn nghệ quý giá của ông cha, đó là những bài thơ, câu thơ được làm nên, không chỉ để đọc mà còn để ngâm, còn có thể hát. Trong đó thơ ở vị trí đầu tiên và thơ -nhạc là một cặp phạm trù không thể tách rời. Bản thân trong âm điệu, ngôn ngữ, lời ăn tiếng nói của chúng ta cũng thể hiện tính nhạc, chất thơ một cách hòa quyện. Tuy nhiên, với cuộc sống hiện đại, khi thơ đang dần vắng vai trò của nó trong giao tiếp hằng ngày thì thơ và nhạc trong yếu tố truyền thống đã dần tách xa nhau hơn. Tôi muốn làm thật nhiều chương trình như thế, cũng như xây dựng thật nhiều tác phẩm ca hát dùng giai điệu dân gian và lời thơ, để chúng ta thấy rằng thơ - ca luôn gần gũi và là người bạn đồng hành cùng dân tộc, cùng tâm hồn mỗi người Việt.

PV: Theo tôi biết thì không chỉ nhà thơ Hồng Thanh Quang hay một hai ai đó sẵn lòng hoặc mong muốn thực hiện việc thể hiện các thi phẩm của mình qua việc phổ thơ thành bài hát mới, hoặc hát theo các thể loại âm nhạc dân tộc, mà nhiều nhà thơ hay các nhóm, hội nghề nghiệp, thậm chí nhà đài… cũng “thích” làm việc này cho các sinh hoạt thi ca. Theo anh, điều đó có thể thực hiện như thế nào?

NQL: Đúng vậy! Tại sao ta không khai thác thế mạnh của âm nhạc để chắp cánh cho những vần thơ bay vào thế giới tâm hồn của những người yêu thơ, yêu nhạc. Thế nên việc các nhà thơ, câu lạc bộ, hội văn học nghệ thuật… muốn phổ những lời thơ theo thể hát mới hay ca hát dân gian đều là điều dễ hiểu và rất nên làm.

Thực tế thì việc làm này không quá phức tạp, tuy nhiên, nghệ thuật nó có cách tiếp cận riêng, ở đó, phải có đủ hai thành phần là thơ và âm nhạc cùng với điều quan trọng là: lời thơ phải được các nhạc sĩ, nghệ sĩ cảm nhận bằng chính tâm hồn, thì mới có những tác phẩm đáng nghe được. Cho nên để thực hiện được những đêm thơ - nhạc, cần chí ít là sự đồng cảm giữa hai tâm hồn thơ và nhạc. Điều đó theo tôi vừa dễ lại vừa khó.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cùng nhóm xẩm Hà thành hát xẩm thơ Hồng Thanh Quang .

PV: Tất nhiên để làm được như một cách thêm món ăn tinh thần, giúp đời sống văn nghệ thêm phong phú, thì còn cần những điều kiện cụ thể. Theo anh, đâu là những yếu tố cần, và đủ cho cách làm này?

NQL: Yếu tố cần là có một nguồn tài chính đủ để thực hiện công việc này. Yếu tố cần thứ hai là có không gian diễn, có nghệ sĩ, và có khán giả. Tuy nhiên, khi “cần” đã có rồi thì yếu tố “đủ” mới là quan trọng. Đủ ở đây là phải hội tụ được các yếu tố tác phẩm thơ hay và có tính nhạc, nhạc sĩ - nghệ sĩ âm nhạc có đủ khả năng để truyền tải những bài thơ thành những tác phẩm âm nhạc sao cho vẫn phải giữ được tinh thần, hồn cốt của bài thơ như nguyên tác. Cũng có thể chấp nhận sự phá cách, biến hóa xa hơn từ cách cảm của tác giả thơ, nhưng nó phải hay và được mọi người chấp nhận.

PV: Anh từng chia sẻ ý tưởng đưa việc trình diễn thơ bằng các làn điệu âm nhạc cổ truyền vào chương trình Xẩm Hà thành hằng tuần ở phố đi bộ hồ Gươm. Đêm thơ nhạc “Người đàn ông mùa thu” có góp thêm tính khả thi, quyết tâm hay dự định gì cho ý tưởng này không, và khán giả có thể sắp được đón những gì mới của nhóm chăng?

NQL: Tôi vẫn giữ nguyên mong muốn đó. Bởi tôi thấy đó là cách tốt nhất để khán giả hiện nay tiếp nhận các tác phẩm thơ, một cách để đưa thơ ca gần gũi hơn với đời sống. Tuy nhiên để thực hiện điều này cần rất nhiều yếu tố liên quan từ các nhà thơ và đến ngay cả bản thân nhóm. Hiện tại thì chúng tôi chỉ có thể chọn và giới thiệu những bài thơ lẻ chứ chưa thành một hoạt động mang tính định kỳ.

Tôi cũng đang có ý định trong tháng 8 âm lịch này có một ngày quan trọng với nhóm là ngày giỗ tổ nghề vào mùa thu, tôi định đêm hôm đó sẽ mời nhà thơ Hồng Thanh Quang ra với khán giả ở phố đi bộ hồ Gươm, địa điểm biểu diễn thường xuyên của nhóm để trải lòng mình với khán giả. Cũng như để khán giả thưởng thức những tác phẩm của anh đã được chúng tôi lồng điệu trở thành một tiết mục ca hát dân gian. Tôi tin rằng, khán giả sẽ rất ấn tượng và đón nhận, và đó sẽ là tiền đề cho “cuộc chơi thơ - nhạc” của những gương mặt thơ ca đương đại khác mà chúng tôi hy vọng sẽ triển khai được trong tương lai.

PV: Xin cảm ơn anh!