Một năm xuất bản

Đốm sáng & điểm đen

THƯ HOÀNG

Thứ năm, 28/12/2017 - 07:30 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hội sách được mở ra nhiều, nhưng sách mới thì ít.

Cho tới những ngày cuối năm, đời sống xuất bản vẫn có những sự kiện sôi động. Như việc cuốn sách “Cây chuối non đi giày xanh” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được NXB Trẻ in tới 170.000 bản trong lần phát hành đầu tiên, và Hội sách mùa Đông vừa khép lại tại Phố sách Hà Nội. Tuy vậy, nhìn lại xuất bản năm 2017, vẫn còn đó những băn khoăn…

Nhiều hội chợ sách

Bên cạnh việc Hà Nội khai trương Phố sách (Phố 19-12) giữa năm 2017, thì một trong những điểm sáng là có nhiều hội chợ sách được mở ra. Các sự kiện do chính Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông) tổ chức, hoặc do TP Hà Nội, hay các đơn vị xuất bản tự liên kết nhau lại, hình thành những “thương hiệu hội sách riêng”. Hằng tháng lại xuất hiện hội chợ sách cũ, góp thêm sự chuyển động cho thị trường xuất bản. Những ngày cuối năm, người ta còn thấy Hội sách Giáng sinh do NXB Phụ nữ, hay Hội sách mùa Đông ở Phố sách Hà Nội được một số công ty sách như Thái Hà, Đinh Tị, AZ tổ chức, hay sự kiện “Bão sách”, “Lẩu sách” được Anpha Book tổ chức ở TP Hồ Chí Minh và Hà Nội…

Sự nở rộ các hội sách đã góp phần lan tỏa văn hóa đọc đến với nhiều đối tượng. Tuy vậy, việc các hội sách được tổ chức rất sát nhau, có khi chỉ cách nhau một tuần, khiến sự khan hiếm các đầu sách mới là có thật. Sự na ná nhau về đầu sách, các đơn vị tham gia lẫn cách thức trưng bày, tổ chức các sự kiện “thêm vào”, thậm chí trùng lặp các nhân vật tham gia giao lưu, tọa đàm đã không thu hút được độc giả. Bản thân các nhà xuất bản, hay các công ty sách cũng khó lòng để liên tục có thêm những loạt sách mới trong một thời gian ngắn. Điều đó, khiến cho các hội chợ sách là một cuộc đua ngầm để bán sách giảm giá, bán sách đồng giá, thậm chí bán sách theo cân (kg)!

Làm mới sách kinh điển

Năm 2017 , nhiều người không khỏi lo lắng về tình trạng ít tựa sách mới mà quá nhiều đầu sách tái bản. Thậm chí, một đầu sách như “Việt Nam phong tục” của học giả Phan Kế Bính có không dưới bốn đơn vị cùng ấn hành. Hay những tác phẩm thuộc dòng kinh điển như “Những người khốn khổ”, “Chiến tranh và hòa bình” cũng được nhiều đơn vị tái bản. Theo giới chuyên gia, sở dĩ có tình trạng này bởi nhiều đầu sách đã hết thời hạn bảo hộ bản quyền. Đặc biệt là những đầu sách của các học giả, nhà nghiên cứu trong nước.

Tuy vậy, cũng cần ghi nhận sự nỗ lực trong việc đưa sách kinh điển đến với độc giả đương thời. Đó là việc có một số đơn vị làm mới sách kinh điển thông qua những minh họa của họa sĩ đương đại. Đáng kể nhất là cuốn “Lĩnh Nam chích quái” của NXB Kim Đồng với gần 200 minh họa của họa sĩ Tạ Huy Long. “Truyện Kiều” đã được Công ty sách Đông A ra mắt ấn bản với 15 minh họa của 15 họa sĩ đương đại. “Lục Vân Tiên” cũng được in lại với gần 20 minh họa bốn mầu họa sĩ Nguyễn Công Hoan…

Nhiều sách bị thu hồi

Theo thông tin từ Cục Xuất bản, In và Phát hành, trong năm 2017, tổng số sách xuất bản đạt khoảng 30.000 tựa sách (với 300 triệu bản); trong đó, xuất bản phẩm điện tử chỉ có 200 tựa sách. So năm 2016, tổng số xuất bản phẩm xuất khẩu và nhập khẩu trong năm 2017 đều tăng 3%. Cụ thể, trong năm nay, Việt Nam xuất khẩu hơn 403.000 cuốn sách và nhập khẩu khoảng 56,2 triệu cuốn sách.

Thế nhưng, cũng trong năm qua, Cục đã phát hiện và xử lý 129 xuất bản phẩm vi phạm (96 xuất bản phẩm vi phạm nội dung, 33 xuất bản phẩm vi phạm khác). Trong đó, có những “điểm đen” tương đối điển hình như việc thu hồi cuốn sách “Miếng ngon Hà Nội” vì sai sót nghiêm trọng. Hay cuốn “Một cơn gió bụi” (Kiến văn lục) của tác giả Trần Trọng Kim (NXB Hội Nhà văn & Phương Nam Books phát hành) cũng phải thu hồi vì “nội dung cuốn sách khi xuất bản không đúng thể loại và tóm tắt nội dung như đăng ký”. Cũng với lý do “không đúng với đăng ký”, Cục còn thu hồi cuốn “Đi tìm sự thật” của tác giả Trần Nhuận Minh; thu hồi và hủy tập thơ “Thành phố dịu dàng” của tác giả này vì “vấp phải ý kiến trái chiều của dư luận”…

Điều khiến dư luận băn khoăn là công tác hậu kiểm của Cục khá chậm trễ, không đáp ứng được sự phát triển khá nhanh của các đơn vị xuất bản. Mặc dù Cục đã siết khá chặt trong khâu giấy phép, chỉ những người được cấp chứng chỉ biên tập viên mới được đứng tên biên tập sau cuốn sách, thời gian nộp sách về Cục kéo dài tới cả chục ngày (trước đây là bảy ngày)… nhưng xem ra vẫn chưa đáp ứng được đòi hỏi từ thực tiễn.

Sau mùa lịch Tết, dòng chảy của thị trường sách những ngày cuối năm đang sôi động trở lại, với nhiều ấn phẩm mới, nhiều cuộc giao lưu, nhiều hội sách… Điều đó đồng nghĩa với việc, rất cần sự chuyển mình một cách mạnh mẽ của các đơn vị xuất bản, sự quản lý cũng phải xoay chuyển để năm 2018, những đốm sáng sẽ được lan xa tỏa rộng, và hạn chế những điểm đen đáng báo động.