Chân dung Hồ Chí Minh - Góc nhìn từ tranh cổ động:

Những tình cảm lớn dành cho lãnh tụ

BÀI & ẢNH: KHIẾU MINH

Thứ tư, 15/05/2019 - 09:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Triển lãm thu hút nhiều thế hệ người dân Thủ đô tới chiêm ngưỡng.

60 bức tranh cổ động, chủ yếu là tác phẩm gốc, với bút pháp đồ họa phong phú cùng ngôn ngữ khúc chiết đã khắc họa một cách rõ nét chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh - Vị lãnh tụ vĩ đại nhưng vô cùng giản dị, gần gũi của dân tộc Việt Nam.

Tôn vinh người đặt nền móng

Đây là hoạt động trưng bày với chuyên đề “Chân dung Hồ Chí Minh - Góc nhìn từ tranh cổ động” (1969 - 2011), là sưu tập tranh cổ động được sáng tác và phát hành sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Hoạt động do Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức nhân kỷ niệm 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969 - 2019), tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, hướng tới kỷ niệm 129 năm Ngày sinh của Người (19-5-1890 - 19-5-2019).

Điều đặc biệt, người đặt nền móng cho tranh cổ động Việt Nam chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với vai trò là nhà báo cách mạng, khai sinh ra nền báo chí cách mạng Việt Nam, Người đã sáng lập ra nhiều tờ báo như Người cùng khổ (Le Paria năm 1922), Thanh niên (1925), Công nông (1926), Lính Kách mệnh (1927), Thân ái (1928), Đỏ (1930), Việt Nam độc lập (1941)… và trực tiếp vẽ tranh minh họa, biếm họa - những hình thức tiền đề của tranh cổ động chính trị - trên nhiều số báo, đầu báo. Giá trị tiên phong chứa đựng trong các tác phẩm biếm họa, minh họa chính trị do nhà báo Nguyễn Ái Quốc thực hiện từ những năm 1920 chính là những viên gạch đầu tiên đặt nền móng và tạo ra thành quả rực rỡ của nghệ thuật tranh cổ động Việt Nam.

Tranh cổ động về Bác Hồ lần đầu tiên ra mắt công chúng năm 1970, nhân kỷ niệm lần thứ 80 Ngày sinh của Người với 108 tác phẩm được trưng bày. Có thể kể tới một số tác phẩm xuất sắc như: “Sống chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” của Huỳnh Văn Gấm, “Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân”của Huy Oánh và Nguyễn Thụ, “Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi”của Vũ Viết Quang, “Không có gì quý hơn độc lập tự do” của Huỳnh Văn Thuận...

Các em học sinh tham gia hoạt động tại triển lãm.

Giá trị phổ biến và lâu dài

Họa sĩ Vi Kiến Thành, Cục trưởng Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm nhận xét: Có nhiều bức tranh cổ động về Bác Hồ ở nhiều giai đoạn đã đi vào đời sống tinh thần, đi vào tình cảm của nhân dân ta. Nhiều bức tranh với thông điệp truyền tải mạnh đã trở thành lời hiệu triệu đến tinh thần và tình cảm cũng như kích thích ý chí đánh giặc bảo vệ và xây dựng đất nước của người Việt Nam. Tôi muốn nói đến như bức tranh “Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân” của họa sĩ Nguyễn Thụ và Huy Oánh hay bức “Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc” của họa sĩ Trần Từ Thành… Thật ý nghĩa, bộ sưu tập tranh cổ động về Chủ tịch Hồ Chí Minh ra mắt vào dịp này đã gây xúc động cho bản thân tôi cũng như công chúng.

Trong buổi khai mạc, họa sĩ Trần Từ Thành (tác giả của bức tranh cổ động nổi tiếng “Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc” được treo trang trọng trên nóc nhà thông tin thành phố 93 Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội suốt nhiều năm) đã tặng bản gốc bức tranh cho Bảo tàng Hồ Chí Minh. Ông xúc động chia sẻ: Năm 1975, khi đất nước thống nhất, tôi hào hứng tìm đề tài cho bức tranh tham dự Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc đầu tiên, tổ chức đầu năm 1976. Tôi nghĩ đây chính là dịp để bày tỏ ao ước bấy lâu về chủ đề đất nước hòa bình, thêm vào đó đã từ lâu, đối với bản thân tôi tấm gương của Bác Hồ và những lời dạy, bài viết của Người dành cho lứa tuổi thiếu nhi được xem như những di sản vô giá của dân tộc và thế hệ trẻ nước ta. Những câu chuyện về Bác luôn mang đến tình cảm, niềm xúc động lớn đối với tôi và mọi người... Bác luôn có một sự gắn bó mật thiết, một tình cảm trìu mến, hiền hòa và chu đáo với thiếu nhi. Đó là sự ấm áp vô cùng của một vị lãnh tụ vĩ đại. Hình ảnh Bác Hồ với thiếu nhi như một biểu tượng của hòa bình, của tấm lòng Bác với nhân dân. Tôi tâm huyết lựa chọn hình ảnh Bác với trẻ thơ làm đề tài cho mạch cảm xúc của mình. Ấp ủ về một tình cảm lớn cho ngày hội thống nhất non sông thôi thúc tôi thể hiện tác phẩm trong thời gian ngắn. Lựa chọn, cân nhắc cuối cùng tôi quyết định chọn hình thức tranh cổ động, một thể loại dễ hiểu, phổ biến rộng rãi trong cuộc sống.

Ngay trong ngày khai mạc, triển lãm đã thu hút đông đảo nhân dân Thủ đô cũng như người nước ngoài tới chiêm ngưỡng. Đưa học sinh đến tham gia vẽ tranh Bác Hồ trên bản khắc gỗ (hoạt động nằm trong nội dung trưng bày), cô giáo Tôn Thúy Diệu, giáo viên Trường THCS Nguyễn Tri Phương tâm sự: Thông qua hoạt động này, chúng tôi mong muốn các con hiểu rõ thêm về vai trò và tầm quan trọng của Bác đối với đất nước, biết thêm các câu chuyện về Bác để các con thêm hiểu và tự hào, hướng các con học tập theo những điều mà Bác Hồ đã dạy. Đồng thời, các con được trải nghiệm thực tế vẽ tranh, bồi dưỡng tình yêu về môn mỹ thuật cũng như lịch sử, niềm tự hào dân tộc.

Các bức tranh cổ động tại cuộc trưng bày lần này, mỗi bức đều kèm theo một câu nói, một ý nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với đất nước. Nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Hải Yến cho rằng: Chủ tịch Hồ Chí Minh là hình tượng rất đặc biệt đối với nhân dân Việt Nam cũng như trên thế giới, vì vậy khi các họa sĩ thể hiện tranh cổ động về Bác thì thường đưa những câu nói bất hủ của Người vào trong tác phẩm của mình. Vì thế, các bức tranh không những chứa đựng hình tượng mà còn có cả tâm trí và tình cảm của Bác dành cho dân tộc. Để khi các tác phẩm này được công bố thì sự trân trọng và yêu thương Bác cũng đã lan tỏa đến với quần chúng nhân dân Việt Nam.