Người cho sen nhả tơ

KHIẾU MINH

Thứ tư, 15/08/2018 - 08:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khăn lụa tơ sen không óng ả như lụa tơ tằm nhưng thoáng, nhẹ và thoảng hương sen.

Xuất phát từ tình yêu đối với quê hương đất nước, với sen Việt, sau hai năm tìm tòi, nghiên cứu, nghệ nhân Phan Thị Thuận, người Phùng Xá (Mỹ Đức, Hà Nội) đã tạo ra những chiếc khăn lụa được dệt từ tơ sen đầu tiên của Việt Nam - sản phẩm chứa đựng một phần tinh hoa và hồn cốt của dân tộc.

Bỏ rất nhiều công sức, từ lúc bắt đầu lên ý tưởng cho tới khi thực hiện, nghệ nhân của làng lụa truyền thống xứ Đoài đã dồn hết tâm sức cho sản phẩm độc đáo này. Các công đoạn để tạo ra sợi tơ sen đều phải làm thủ công, nên bà Thuận gặp không ít khó khăn. Phải tỉ mỉ từ khâu thu mua cuống sen, rồi phân loại riêng cuống già, cuống non, cuống bánh tẻ để kéo sợi tơ cho đều không bị đứt, rồi tính toán căn thời gian, đặt dao thế nào để cắt cuống rút sợi cho nhanh, nhịp nhàng. Phải dùng tay trực tiếp vê sợi, nên đòi hỏi kỹ thuật cao, đều tay và có sức khỏe tốt.

Để ra được một chiếc khăn lụa tơ sen dài 1,7m, rộng 0,25m, bà Thuận và cộng sự phải mất 90 giờ kéo sợi, tốn khoảng 2.400 cuống sen tương đương 2.218m sợi. Tơ sen rất nhẹ, dễ đứt nên dệt trên khung cửi cũng phải rất cẩn thận, mất công hơn nhiều so với dệt tơ tằm và phải chế tạo khung cửi riêng. Nâng niu chiếc khăn mềm mại, phảng phất hương sen mộc mạc, bà nói: “Tuy vất vả thế, nhưng sợi tơ không phụ mình đâu. Mỗi lần giặt, tơ sen cứ quấn quýt vào bàn tay thật là thích!”.

Năm đầu thử nghiệm, cơ sở của bà sản xuất được 10 chiếc khăn lụa tơ sen với giá khoảng bốn đến năm triệu đồng/chiếc. Sản phẩm vừa qua quá trình thử nghiệm, nên mong mỏi lớn lao của bà là truyền được những kỹ thuật dệt tơ sen cho mọi người làm nghề để sản xuất rộng rãi chứ không phải dừng ở khâu thử nghiệm. Bà hy vọng, sản phẩm mang đậm tính dân tộc này sẽ là hướng đi mới mang lợi ích kinh tế cao cho nghề trồng sen và dệt lụa Việt Nam.

Các cuống sen phải ngâm nước, xử lý trong vòng một ngày sau khi thu hái, nếu không cuống sẽ bị khô lại và không kéo được tơ.

Miết tơ thành sợi là công đoạn đòi hỏi sự khéo léo.

Để lấy được tơ sen, nghệ nhân phải dùng dao khứa chung quanh cuống sen, sau đó dùng tay vặn và kéo tơ rồi miết cho sợi tơ sen tròn lại.

Trung bình mỗi ngày bà Thuận kéo được vài trăm mét sợi.

Tất cả các công đoạn dệt tơ sen đều phải làm thủ công khá cầu kỳ.

Công đoạn dệt cũng đòi hỏi sự tập trung và rất tỉ mỉ.