Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương

PHƯƠNG MINH

Thứ năm, 05/04/2018 - 07:43 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Việc giám sát của cộng đồng giúp công trình có chất lượng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Việc tăng cường năng lực cho đại biểu hội đồng nhân dân (HĐND), nâng cao nhận thức của người dân và thúc đẩy đối thoại giữa người dân và chính quyền là những điều kiện tiên quyết để bảo đảm ngân sách nhà nước tại các địa phương được đầu tư, chi tiêu một cách minh bạch và hiệu quả.

Đây là nội dung được tập trung trao đổi, thảo luận tại Hội thảo Quản lý ngân sách nhà nước (NSNN): Từ các sáng kiến thực tiễn đến giải pháp chính sách, do Liên minh Minh bạch ngân sách và Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp tổ chức với sự tham gia của đại diện Vụ Tài chính Ngân sách, Văn phòng Quốc hội (VPQH), các ban, ngành và nhiều địa phương.

Theo bà Nguyễn Thu Hương, quản lý cao cấp Chương trình Quản trị, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam, hiện nay, một tỷ lệ lớn NSNN được phân bổ cho các chương trình xã hội và dịch vụ công như: khuyến nông, khuyến lâm, giáo dục và y tế... Tuy nhiên, tại nhiều địa phương trên cả nước việc thực hiện công khai thông tin NS, cũng như thông tin về các hạng mục, danh mục các dự án (DA) đầu tư công (ĐTC) để công chúng có thể tham gia đóng góp ý kiến và giám sát còn rất hạn chế.

Ở chiều tích cực ngược lại, một số ít tỉnh lại thực hiện rất tốt việc công khai, minh bạch NS, đặc biệt, xây dựng được những cơ chế, tiêu chí để người dân đánh giá và phản hồi về chất lượng các dịch vụ công nhằm điều chỉnh phân bổ NSNN cho hiệu quả hơn.

Đơn cử như ở tỉnh Quảng Trị, HĐND tỉnh Quảng Trị đã áp dụng bộ tiêu chí chấm điểm để đánh giá và lựa chọn các DA ĐTC. Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Quảng Trị Nguyễn Đức Dũng, việc áp dụng bộ tiêu chí chấm điểm này đã giúp HĐND có được những cơ sở khoa học khi ra quyết định lựa chọn DA ĐTC, bảo đảm khách quan, công khai và minh bạch. Thí dụ năm 2016, thông qua thang điểm ưu tiên, HĐND đã đưa ra khỏi danh mục bốn công trình khởi công mới năm 2017 được đánh giá là chưa cần thiết với tổng số vốn đầu tư là 144 tỷ đồng thuộc nguồn vốn NSNN tỉnh quản lý.

Bên cạnh đó, Quảng Trị cũng áp dụng cơ chế để người dân đánh giá và phản hồi về chất lượng của các DA ĐTC cũng như các chương trình của Nhà nước.

Theo ông Nguyễn Đăng Ánh, Phó ban Kinh tế ngân sách, HĐND tỉnh Quảng Trị, sau quá trình tham vấn 678 hộ dân, HĐND đã phát hiện những bất cập trong việc phân bổ NS cho chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư và kinh tế tập thể. Nhờ cắt bỏ những hạng mục không cần thiết với người dân, tỉnh Quảng Trị đã tiết kiệm hơn bốn tỷ đồng tiền NS hằng năm.

Tương tự, ở tỉnh Hòa Bình, tỉnh cũng đang nỗ lực hỗ trợ các nhóm cộng đồng tham gia giám sát NS và ĐTC. Theo đó, các nhóm cộng đồng hiện đang tích cực giám sát việc thực hiện các chính sách hỗ trợ giảm nghèo và các công trình ĐTC tại địa phương.

“Sau khi tham gia các DA về giám sát NS và ĐTC, nhóm cộng đồng hiểu rõ hơn vai trò của mình và cảm thấy có trách nhiệm trong việc giám sát các chương trình ở địa phương. Việc giám sát của cộng đồng giúp các công trình có chất lượng tốt hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Tại xã Tòng Đậu, nhờ giám sát của cộng đồng, con mương ở xã đã được thiết kế hợp lý hơn và được kéo dài thêm 100 m so ban đầu”, ông Hà Văn Pởi, xã Tòng Đậu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình chia sẻ.

“Các sáng kiến quản lý NS ở địa phương như ở các tỉnh: Quảng Trị, Hòa Bình là những bài học tốt để cơ quan liên quan nghiên cứu và phát triển thành các giải pháp chính sách để có thể áp dụng ở quy mô rộng hơn, góp phần quản lý tốt hơn NSNN. Theo đó, các cơ quan chức năng ở địa phương cần nghiên cứu xây dựng các tiêu chí trong việc phân bổ NS và lựa chọn DA đầu tư để bảo đảm khách quan, công khai và minh bạch. Đặc biệt, cần áp dụng các cơ chế tham vấn rộng rãi trong quá trình ra quyết định chính sách ở các cấp cũng như đẩy mạnh sự tham gia giám sát của người dân đối với việc thực hiện các DA ĐTC…”, bà Nguyễn Thu Hương khuyến nghị.

Theo ông Nguyễn Minh Tân, Phó vụ trưởng Tài chính Ngân sách, VPQH,, thực tế, với quan điểm hướng tới sự minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng NS là quan điểm nhất quán và xuyên suốt của QH. Những sáng kiến giám sát đã được thực hiện bởi cơ quan dân cử và nhóm cộng đồng, góp phần giải quyết nhiều vấn đề cấp thiết ở Hòa Bình và Quảng Trị. Qua đó, ý kiến của người dân đã được chính quyền lắng nghe, giải trình và tiếp thu như thay đổi các thiết kế công trình đầu tư cho phù hợp điều kiện địa phương, phân bổ NS cho các công trình cấp thiết ở cấp xã hay thực hiện các chính sách xã hội tốt hơn. Đây là những bài học tốt để QH và Chính phủ nghiên cứu và phát triển thành các giải pháp chính sách nhằm áp dụng ở quy mô quốc gia.