Phát triển các tuyến cao tốc cho các tỉnh Tây Nam Bộ

Khi nào thành hiện thực?

BÀI & ẢNH: THÀNH NAM, HÀ NGUYỄN

Chủ nhật, 17/02/2019 - 06:16 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tình trạng kẹt xe bủa vây các tuyến đường dẫn vào trung tâm TP Hồ Chí Minh trong dịp Tết Kỷ Hợi.

Cảnh kẹt xe “kinh hoàng” trong những ngày đầu năm sau Tết Kỷ Hợi 2019 trên tuyến quốc lộ 1A thuộc địa phận các tỉnh, thành phố Tây Nam Bộ, khiến không ít người dân “ám ảnh” khi trở lại TP Hồ Chí Minh làm việc. Hiện trạng đó bộc lộ những yếu kém trong phát triển hạ tầng giao thông cho các tỉnh, thành phố Tây Nam Bộ khi tuyến quốc lộ 1A gần như trở thành tuyến đường “độc đạo” cho người dân đi lại, trong khi các tuyến cao tốc đang và sẽ làm vẫn chưa biết khi nào thành hiện thực.

Dở dang hàng loạt

Hiện mới chỉ có 40 km cao tốc (đoạn cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương) từ TP Hồ Chí Minh về các tỉnh, thành miền Tây Nam Bộ được hoàn thành và sử dụng, cho thấy sự tụt hậu về giao thông so với nhiều khu vực trong cả nước.

Đáng nói, một trong những tuyến đường cao tốc có khả năng hoàn thành sớm nhất hiện nay là tuyến đi về tỉnh Long An cũng phải mất đến một năm nữa mới hoàn thành 1/3 chặng đường. Cụ thể, dự án (DA) xây dựng tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành (TP Hồ Chí Minh, Long An và Đồng Nai) dài 57,8 km mới thi công đạt 71,3% khối lượng, chậm trễ so kế hoạch là năm 2018 sẽ thông xe. Dự kiến phải đến cuối năm 2019 mới có thể đưa vào sử dụng trước 20 km cao tốc. Hiện dự án này còn vướng giải tỏa 26 hộ dân ở TP Hồ Chí Minh và 133 hộ dân ở tỉnh Đồng Nai…

Theo Ban quản lý các dự án các đường cao tốc phía nam (thuộc Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam), DA đã lập lại tiến độ với mục tiêu thông xe đoạn phía tây từ tỉnh Long An đến nút giao Nguyễn Văn Tạo (huyện Nhà Bè, TP Hồ Chí Minh) dài 20 km vào tháng 9-2019, với điều kiện: mặt bằng 26 hộ thuộc huyện Bình Chánh phải được bàn giao vào 30-11-2018. Nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện…

Trong khi đó, tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận khởi công vào tháng 11-2009 nhưng đến năm 2012 đã phải tạm dừng do thiếu vốn. Khởi động lại vào năm 2015, đặt mục tiêu hoàn thành năm 2020. Trong tổng vốn đầu tư 9.600 tỷ đồng, nhà đầu tư đã ứng gần 1.500 tỷ để giải phóng mặt bằng, 7.100 tỷ đồng đi vay, số còn lại huy động từ các nguồn khác. Và với tình trạng trì trệ trên thì không biết khi nào tuyến này mới trở thành hiện thực.

Một trong những tuyến đường cao tốc đang dự tính làm là tuyến đường sắt cao tốc TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ với nguồn vốn khổng lồ lên đến 5 tỷ đô-la Mỹ. Theo quy hoạch mới nhất, tuyến đường sắt TP Hồ Chí Minh đi Cần Thơ, có chiều dài gần 140 km, chạy song hành với tuyến đường bộ cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương. Toàn tuyến có 10 ga, ga đầu là Tân Kiên, thuộc huyện Bình Chánh (TP Hồ Chí Minh), sau đó đi qua các ga thuộc tỉnh Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long và đến ga cuối là cảng Cái Cui (TP Cần Thơ). Tuyến đường sắt theo khổ đường 1.435 mm, tốc độ dưới 200 km/giờ cho tàu hàng và trên 200 km/giờ cho tàu khách. Với chiều dài toàn tuyến 139 km, thời gian đi từ TP Hồ Chí Minh đến Cần Thơ chỉ mất 45 phút, so 4 giờ đi bằng đường bộ. Tiện lợi là thế nhưng nhiều chuyên gia cho rằng với nguồn vốn lớn như thế, DA vẫn khó có khả năng thực hiện trong những năm tới.

Không chỉ thế, tại các DA như: đường cao tốc Long Thành - Bến Lức, Trung Lương - Mỹ Thuận, Mỹ Thuận - Cần Thơ, đã triển khai nhưng đều chậm tiến độ. Hiếm có DA nào hoàn thành đúng kế hoạch, lại luôn đội vốn.

Thiết nghĩ, cần công khai đủ thông tin về DA, tiến độ thực hiện, từ bàn giao mặt bằng, thi công, ngày hoàn thành... để người dân có thể truy trách nhiệm của đơn vị liên quan. Cơ quan chức năng phải thực hiện đúng quy định về chọn nhà đầu tư. Chủ đầu tư cần thúc đơn vị thi công làm đúng tiến độ và đạt chất lượng, các địa phương bàn giao mặt bằng cho kịp thi công…

Theo quy hoạch phát triển hạ tầng của Bộ Giao thông - Vận tải đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, sẽ có năm trục dọc đi qua vùng Đồng bằng sông Cửu Long gồm: tuyến đường N1, N2, quốc lộ 1, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau và tuyến quốc lộ 60 nối các tỉnh duyên hải Tây Nam Bộ gồm: Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh và Sóc Trăng.

Nỗi kinh hoàng do kẹt xe các ngả đường từ các tỉnh miền tây về TP Hồ Chí Minh dịp sau Tết Kỷ Hợi.

Nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng

Theo quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch xây dựng vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 của Chính phủ, thì phạm vi của quy hoạch bao gồm thành phố Cần Thơ và 12 tỉnh: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Trà Vinh, Hậu Giang, An Giang, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bạc Liêu và Cà Mau. Trong đó, về giao thông đường bộ, hoàn thiện và xây mới các tuyến đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Cần Thơ - Cà Mau (thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông) và tuyến cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu; và tuyến cao tốc Châu Đốc, Cần Thơ - Sóc Trăng.

Đồng thời, xây mới các tuyến quốc lộ tránh đô thị và nâng cấp một số tuyến đường tỉnh quan trọng trong vùng lên quốc lộ gồm: Quốc lộ 50 tuyến tránh thị xã Gò Công, Quốc lộ 60 tuyến tránh TP Trà Vinh, Quốc lộ 62B đoạn Tân An - Gò Công, Quốc lộ 62C đoạn nối đường Hồ Chí Minh với đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Cà Mau…

Về tuyến đường biển, tập trung cải tạo nâng cấp luồng vào các cảng trên sông Hậu, sông Tiền, vùng bán đảo Cà Mau và ven biển Tây; chú trọng đối với tuyến hàng hải quốc tế đến Campuchia qua sông Tiền, sông Hậu… Về tuyến đường thủy nội địa, ưu tiên đầu tư phát triển các tuyến chính. Trong đó gồm tuyến Cửa Tiểu - biên giới Campuchia (Đồng Tháp), tuyến Cửa Định An - biên giới Campuchia (tỉnh An Giang); tuyến Vũng Tàu - Thị Vải – TP Hồ Chí Minh - Mỹ Tho - Cần Thơ…

Theo quyết định phê duyệt quy hoạch trên, Thủ tướng giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan xác định danh mục các DA đầu tư, xây dựng các cơ chế chính sách về tài chính để huy động nguồn lực đầu tư cho các công trình hạ tầng kỹ thuật kinh tế xã hội trọng điểm của vùng. Đồng thời giao Bộ Giao thông - vận tải tập trung triển khai các dự DA tầng giao thông trọng điểm của vùng. Trong đó, ưu tiên phát triển các tuyến đường cao tốc, đường thủy, cảng biển gắn với các đô thị trọng điểm của vùng.

Theo TS Phạm Sanh, chuyên gia quy hoạch hạ tầng giao thông, muốn phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía nam, cần có sự gắn kết giữa TP Hồ Chí Minh với các địa phương hai vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ. Vì vậy, Nhà nước cần sớm có biện pháp nhanh chóng xây dựng hệ thống giao thông kết nối, đồng thời hệ thống đường cao tốc đi các tỉnh miền tây phải được đầu tư đồng bộ. Bộ Giao thông - vận tải cũng phải có quy hoạch giao thông đường bộ, đường sắt, hàng không ở khu vực này cho phù hợp thực tế, nhu cầu phát triển khu vực này trong nhiều năm tới. Khi đó, những hạn chế về giao thông ở khu vực miền Tây Nam Bộ mới được giải quyết. Từ đây, một số tỉnh, thành miền tây sẽ trở thành đô thị vệ tinh chia bớt áp lực cho TP Hồ Chí Minh, Bình Dương hay Đồng Nai.

Theo Hiệp hội vận tải hàng hóa TP Hồ Chí Minh, Nhà nước cần nghiên cứu sớm đầu tư thêm một số tuyến cao tốc về miền tây, nhằm tạo sự thông thương hàng hóa và phát triển kinh tế cho cả vùng đất giàu tiềm năng, lợi thế này. Bởi hiện nay nhiều doanh nghiệp vận tải gặp khó khăn lớn khi vận chuyển hàng hóa từ TP Hồ Chí Minh đi các tỉnh miền tây và ngược lại. Hầu hết xe tải, xe container đều đổ dồn đi qua quốc lộ 1 và cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương dẫn tới tình trạng kẹt xe cục bộ mỗi ngày.

Kỹ sư Hà Ngọc Trường, Chủ tịch Hội Cầu đường cảng TP Hồ Chí Minh cho rằng, để bảo đảm nguồn kinh phí đầu tư các DA giao thông cần có sự tính toán, lập kế hoạch kỹ lưỡng, tránh đầu tư những dự án không hiệu quả, dàn trải. Mặt khác, cần mở rộng cơ chế cho vùng, địa phương được tự chủ để kêu gọi nguồn vốn xã hội hóa tham gia thực hiện các DA giao thông, vì hiện nay vấn đề xã hội hóa trong đầu tư hạ tầng giao thông còn gặp không ít khó khăn.