PAPI, chỉ số lòng dân và hiệu lực hành chính công

Thứ Sáu, 21/06/2013, 15:10:00
 Font Size:     |        Print
 

Nhiều đại biểu Quốc hội tham dự hội thảo.
 Font Size:     |  
NDĐT- Từ năm 2010, dựa trên trải nghiệm và đánh giá khách quan từ hơn 32.000 người dân, báo cáo PAPI đã cung cấp những dữ liệu thực chứng về việc theo dõi hiệu quả quản trị và hành chính công, góp phần làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách.

Công cụ lắng nghe dân

Tại hội thảo giới thiệu báo cáo Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) 2012, ông Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp, phát biểu: “Dữ liệu PAPI sẽ có tác dụng tham khảo tốt cho đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) các tỉnh, thành phố và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp, cụ thể như trong việc lấy phiếu tín nhiệm đối với các vị trí do HĐND bầu và phê chuẩn vào tháng bảy tới. Đây còn là những thông tin có giá trị, góp phần hoàn thiện chương chín dự thảo Hiến pháp và tiến tới xây dựng luật về chính quyền địa phương trong thời gian tới”.

Bà Pratibha Mehta, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, cho biết, qua PAPI, chúng ta có thể tìm hiểu phần nào mong mỏi của người dân. Đây là công cụ giúp các đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân tham khảo, đánh giá khách quan hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh và cơ sở, đồng thời yêu cầu chính quyền giải trình, hoạch định hoặc điều chỉnh chính sách để nâng cao mức độ hiệu quả.

Là một trong những công cụ đắc lực, mang tính tiên phong trong việc tiếp thu ý kiến phản hồi của người dân, khi mới được thực hiện lần đầu năm 2009, PAPI chỉ thí điểm ở Phú Thọ, Đà Nẵng và Đồng Tháp. Năm 2010, PAPI được triển khai tại 30 tỉnh, TP. Từ năm 2011 trở đi, chương trình này đã được nhân rộng khắp 63 tỉnh thành cả nước, bao gồm 207 quận, huyện, thành phố, thị xã; 414 xã, phường, thị trấn; 828 thôn, ấp, tổ dân phố, bản, buôn, làng.

Không chỉ tăng về số các tỉnh thành, số lượng người dân tham gia phỏng vấn cũng cao hơn. Từ con số hơn năm nghìn người được phỏng vấn năm 2010, từ năm 2011 cho tới nay, mỗi kỳ đã có tới gần 14 nghìn người tham gia.

“Đo” thế nào?

Dựa trên khuôn khổ pháp lý và bối cảnh của Việt Nam, PAPI theo dõi hiệu quả công tác quản trị, điều hành của hệ thống hành chính Nhà nước. Phương pháp PAPI sử dụng là phỏng vấn trực tiếp người dân ngẫu nhiên, đại diện cho các nhóm nhân khẩu.

Năm nay, PAPI tập trung nghiên cứu sáu trục nội dung: Tham gia của người dân ở cấp cơ sở; Tính công khai, minh bạch; Trách nhiệm giải trình với người dân; Kiểm soát tham nhũng; Thủ tục hành chính công; Cung ứng dịch vụ công.

Ngoài những nội dung trên, PAPI 2012 còn phân tích riêng phạm vi, mức độ của hối lộ và chi phí không chính thức trong ba lĩnh vực dân sinh căn bản: Chứng nhận quyền sử dụng đất, dịch vụ y tế và giáo dục tiểu học.

Ông Nguyễn Quang Du, Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN), thành viên Ban cố vấn PAPI tại Việt Nam, đánh giá: “Báo cáo PAPI thực sự hiệu quả và có ích. Tính khách quan là một trong những ưu điểm nổi bật nhất, vì chỉ số là của PAPI, nhưng sử dụng thế nào, thì phụ thuộc các cấp lãnh đạo từng địa phương”.

Những điểm sáng của PAPI 2012

Năm 2012, Trung tâm Nghiên cứu phát triển và hỗ trợ cộng đồng đã phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP), cơ quan Hợp tác phát triển Thụy Sĩ (SDC), triển khai phỏng vấn gần 14.000 người.

Trình bày báo cáo PAPI 2012 tại hội thảo, ông Jairo Alfaro, cố vấn chính sách UNDP, cho biết, người dân mong muốn trách nhiệm giải trình và kiểm soát tham nhũng được đẩy mạnh, cải thiện dịch vụ hành chính và dịch vụ công. Theo ông, đây là “những điều kiện để Việt Nam duy trì và phát huy vị thế quốc gia, hướng tới các mục tiêu phát triển con người cao hơn”.

Trong báo cáo, có tới 59% người dân cho rằng, tình hình kinh tế hộ gia đình đã tốt hơn so với năm năm trước. Những người tham gia trả lời phỏng vấn cũng bày tỏ xu hướng lạc quan về tình hình kinh tế hộ gia đình trong năm năm tới.

Một điểm sáng khác là xu hướng cải thiện ở bốn trục nội dung chính: kiểm soát tham nhũng trong khu vực công; công khai, minh bạch; cung ứng dịch vụ công; trách nhiệm giải trình với người dân. Tuy điểm số chỉ tăng nhẹ, nhưng đã phác ra bức tranh tổng thể về hiệu quả quản trị và hành chính công ở Việt Nam.

Xét theo chỉ số tổng hợp của cả sáu nội dung, bốn tỉnh Quảng Bình, Thái Bình, Bình Định và Đà Nẵng lần lượt đứng trong nhóm điểm cao nhất theo thứ tự thấp dần. Chỉ số này được trình bày ở dạng hình sao sáu cánh, mỗi cánh tượng trưng cho một trục nội dung, cho kết quả khách quan hơn, giúp xác định rõ mặt mạnh, yếu của từng tỉnh thành.

Cụ thể, dù đứng đầu, nhưng Quảng Bình vẫn cần cải thiện về “Kiểm soát tham nhũng”; Đà Nẵng nằm trong “top” nhưng vẫn tồn tại điểm yếu “Tham gia của người dân ở cấp cơ sở” và “Công khai, minh bạch”. Khánh Hòa, thuộc danh sách “cuối bảng”, vẫn khá hiệu quả trong “Cung ứng dịch vụ công”.

Về vấn đề công khai thu chi ngân sách cấp xã/phường, báo cáo cho thấy, 44% số người được hỏi không rõ về việc này; 34% trả lời có và 22% còn lại là không.

Ngoài ra, số người được biết về quy hoạch/kế hoạch sử dụng đất (SDĐ) ở địa phương rất thấp, đây là nguyên nhân chính của những vấn đề tồn đọng trong quản lý đất đai.

Trung bình, toàn quốc chỉ có 19% người dân biết tới kế hoạch SDĐ ở địa phương (thấp nhất là Trà Vinh - 4% và cao nhất là Hà Nam - 48%).

Năm tỉnh dẫn đầu danh sách công khai, minh bạch với người dân là: Quảng Bình, Quảng Trị, Thái Bình, Hà Nam và Nam Định. Trong đó, Hà Nam và Nam Định là hai tỉnh có mức gia tăng lớn nhất. Năm tỉnh đứng cuối là Trà Vinh, Bình Thuận, Bạc Liêu, Kiên Giang, Đác Lắc. Đáng lo ngại là bốn tỉnh Trà Vinh, Bình Thuận, Bạc Liêu, Kiên Giang đều nằm “cuối bảng” từ 2011.

Báo cáo còn chỉ ra, cơ chế giải trình cấp cơ sở còn nhiều hạn chế và mang tính hình thức. 66% người dân cho rằng nơi họ ở không có ban thanh tra nhân dân (TTND), hoặc không biết sự tồn tại của cơ quan này. Trong số những người biết, có 21% cho rằng ban TTND hoạt động không hiệu quả. Trên toàn quốc, chỉ có 33% người dân cho biết địa phương có ban TTND.

PAPI 2012 còn phát hiện được tham nhũng vặt và hối lộ vẫn còn thường trực ở nhiều lĩnh vực và có xu hướng tăng. Trong đó, 44% người dân cho rằng phải hối lộ khi xin việc vào khu vực Nhà nước, tăng đáng kể so với tỷ lệ 29% năm trước. Tỷ lệ này khi đi khám chữa bệnh ở bệnh viện công là 42% (năm 2011 là 31%), và khi làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ là 32% (năm 2011 là 21%).

Ở trục nội dung thứ năm “Thủ tục hành chính công”, năm địa phương dẫn đầu là Yên Bái, Đà Nẵng, Lào Cai, Quảng Bình và Kon Tum. Chỉ có một thành phố trong số này, và Quảng Bình lại được nhắc tới như “tấm gương” đáng học tập.

PAPI 2012 chú ý nhấn mạnh đánh giá của người dân về y tế và giáo dục trong trục “Cung ứng dịch vụ công”. Theo đó, yếu tố tác động tới mức độ hài lòng của người dân khi tới bệnh viện là thái độ phục vụ bệnh nhân và tần suất trực của cán bộ y tế. 44% cho rằng thái độ phục vụ bệnh nhân vẫn chưa tốt, 51% cho rằng các cán bộ y tế không trực thường xuyên.

Khá bất ngờ là những địa phương còn nghèo như Sơn La, Trà Vinh, Tiền Giang và Lào Cai lại đạt điểm cao nhất ở chỉ số chất lượng bệnh viện tuyến huyện/quận. Những địa phương có điều kiện phát triển tốt hơn, như Bắc Giang, Thừa Thiên-Huế và Hải Dương, lại nằm trong nhóm mười tỉnh có điểm thấp nhất.

Trong khi đó, yếu tố tác động nhiều nhất tới mức độ hài lòng của người dân với trường tiểu học công lập chính là trình độ sư phạm của giáo viên. Ở nhánh này, 54% người dân cho rằng trình độ sư phạm của giáo viên còn yếu kém. Tỉnh Quảng Bình dù được đánh giá tốt hơn cả, nhưng người dân vẫn phàn nàn về hiện tượng giáo viên ưu ái những học sinh “chăm đi học thêm”, tình trạng học ca ba, sĩ số lớn hơn quy định. Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh cũng có chung những điểm yếu này.

Báo cáo PAPI 2012 không chỉ là những con số, mà còn là cho thấy những điểm mạnh, yếu của các địa phương, mức độ chuyển biến theo thời gian. Từ đó cung cấp cho các ĐBQH và HĐND những thông tin, dữ liệu khách quan về hiệu quả quản trị và hành chính công của từng địa phương. Hỗ trợ các cơ quan này trong yêu cầu chính quyền tỉnh/thành phố giải trình, hoạch định và điều chỉnh để nâng cao mức độ hiệu quả của chính sách.


Điều phối viên thường trú LHQ tại Việt Nam P.Mehta: "Qua PAPI, chúng ta có thể tìm hiểu phần nào mong mỏi của người dân”.

THIÊN BÌNH
  • Facebook
  • Twitter
  • IN
  • Google+
  • email

TIN BÀI KHÁC: