Diễn đàn - NHÂN DÂN ĐIỆN TỬ

Văn minh du lịch : Trông người mà ngẫm đến ta

Cập nhật lúc 16:57, Thứ tư, 22/02/2012 (GMT+7)

NDĐT - Lễ hội hoa cuối năm tơi tả, chân tượng Trấn Võ (đền Quan Thánh), cột chùa Đồng, chuông đồng Yên Tử, đầu Rùa Văn Miếu mòn vẹt dần, những thắng cảnh nhem nhuốc vì rác... là những hình ảnh đáng buồn mà ngành du lịch Việt Nam phải gánh chịu từ chính những du khách nội địa của mình. Dường như, khái niệm “văn minh du lịch” vẫn còn xa lạ với nhiều người Việt Nam.

Cái giá của văn minh

“Cậu bạn mình đưa đi chơi Seoul, thăm bảo tàng quốc gia Hàn Quốc, cung vua, nhà cổ…mà giới thiệu mọi thứ cứ như một sử gia, đầy am hiểu và lòng tự hào dân tộc. Đồng thời còn dạy mình một bài học sâu sắc về văn hóa ứng xử nơi công cộng chỉ với một chi tiết nhỏ: trước khi đi khỏi chỗ vừa ngồi nghỉ công cộng, cậu ấy lau sạch hai, ba giọt nước dưa hấu do con trai ba tuổi của mình làm rớt ra sàn”, cô gái có nickname anhthu—thainguyen chia sẻ trên diễn đàn webtretho với sự ngưỡng mộ.

Đồng cảm, chị Nguyễn Thị Minh Nguyệt (32 tuổi – Hà Nội) cho biết chị rất thích chuyến đi đến Kulalumpur (Malaysia) chỉ bởi “ở đó rất văn minh và lịch sự”. “Lần ấy, khi tham quan tháp đôi Petronats, chúng tôi đã phải xếp hàng gần 2 tiếng vì quá đông. Nhưng mọi người không hề chen lấn mà xếp thành hàng rất kỷ luật và nghiêm túc. Anh bạn đi cùng nói “bây giờ tớ mới biết cái giá của sự văn minh là như thế nào”. Thấy những người xung quanh lịch sự, mình cũng lịch sự theo như một phản xạ tự nhiên, chứ về đến sân bay ở Việt Nam gặp cảnh chen lấn lại thấy buồn”, chị tâm sự.

Có lẽ, câu chuyện của chị Nguyệt cũng giống với nhiều người khác từng đi du lịch ở nước ngoài. Vẫn biết nước mình đẹp lắm, nhưng họ đành chọn nơi khác để được hưởng một không khí thoải mái và lịch sự.

Việt Nam là một trong số rất ít các quốc gia có thể khai thác được rất nhiều loại hình du lịch như: du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa, lễ hội, du lịch mua sắm….Buồn thay, sự thiếu văn minh của người Việt khi đi du lịch cũng vì thế mà phủ rộng khắp nơi. Từ sự vô ý nơi nghỉ dưỡng, đến những vô tâm khi ứng xử nơi di tích, đền chùa và thắng cảnh thiên nhiên.

Cách đây không lâu, bài báo “Tại sao du khách Việt bị từ chối” trên báo Sài gòn tiếp thị đã nhắc đến trường hợp oái oăm khi chủ ngôi nhà cổ Ba Đức (Cái Bè, Tiền Giang) đã thẳng thắn từ chối đoàn khách Việt đến thăm khu nhà. Hóa ra, chủ nhà đã có mấy “kinh nghiệm để đời” về sự vô ý thức của những người khách Việt chỉ biết đòi ăn rùa, rắn, xả đầy rác và làm cho vườn trái nhà ông xơ xác.

Lần theo những dòng thời sự, sẽ còn bắt gặp cảnh tan hoang của các di tích sau mỗi mùa lễ hội, bãi biển đầy rác thải, lễ hội hoa bầm dập vì những vết chân dẫm đạp hay cảnh chen lấn xô đấy, thiếu nhường nhịn của một bộ phận du khách Việt.

Trông người mà nghĩ đến ta, chỉ còn biết thở dài, bởi lẽ văn minh du lịch cũng chỉ là một phần nhỏ trong ý thức công cộng nói chung của người Việt, mà muốn cải tạo nó, kỳ thực quá phức tạp.

“Xem, hưởng thụ, nhưng đừng gây hại”.

Đây là câu nói quen thuộc mà những người quan tâm đến du lịch sinh thái hay nhắc đến. Song có lẽ, câu nói này phù hợp với cả những loại hình du lịch khác. Bởi, chỉ vì ý thức kém mà các công trình kiến trúc, các di sản và cả sự yếu mến của bạn bè năm châu với đất nước Việt Nam cũng bị gây hại nặng nề.

Trong bài viết Kinh nghiệm du lịch sinh thái tại Nhật Bản đối với Việt Nam, TS. Phạm Trương Hoàng cho biết, người Nhật luôn có ý thức bảo vệ môi trường nên sẵn sàng trả giá cao hơn cho các sản phẩm du lịch có “giá trị môi trường cao”. Vì vậy, tại Nhật, nhiều khách sạn, nhà hàng đã chủ động xây dựng vòng tròn khép kín như thu thập rác hữu cơ để tận dụng trồng rau sạch cũng là để thu hút được nhiều khách hơn.

Đồng tình, nhưng dưới góc độ du lịch văn hóa di sản, nhà nghiên cứu cổ nhạc Bùi Trọng Hiền cho rằng sẽ rất khó khăn để cải tạo ý thức nơi công cộng của người dân, do đó, bản thân người quản lý di tích phải chủ động đề cập vấn đề này với du khách của mình. “Hướng dẫn viên ngoài việc giới thiệu cái hay, cái đẹp cũng cần nhấn mạnh đến nguy cơ xâm hại di sản do sự vô ý thức của du khách. Họ cũng nên là người giám sát và cảnh báo du khách ngay khi có hiện tượng vi phạm di tích, dù là nhỏ. Bởi lẽ, có bao nhiêu rào chắn, biển hướng dẫn mà không có người nghiêm khắc nhắc nhở hay xử phạt thì khó mà kiểm soát được sự vô ý thức của đám đông - cái vấn nạn nhức nhối lâu nay mà chúng ta vẫn thường gọi là văn minh nơi công cộng”, anh Hiền nhận định.

Theo PGS.TS.Lương Hồng Quang, Phó viện trưởng viện VHNTVN, phải có chế tài xử phạt trực tiếp vào “túi tiền” của những du khách vô ý thức. “khi liên lạc với các công ty du lịch nước ngoài, bên cạnh hợp đồng, bao giờ du khách cũng nhận được 1 email có kèm theo danh sách nội quy kèm theo mức xử phạt bằng tiền nếu du khách vi phạm. Nhưng đó là chuyện ở các nước có nền du lịch phát triển, còn ở Việt Nam, theo tôi, các khu du lịch cũng nên treo những bảng nội quy kèm theo mức tiền xử phạt thật cao đối với các khách du lịch thiếu văn hóa. Thấy phạt tiền, ít nhiều họ sẽ chú ý hơn”, ông Quang nhấn mạnh.

ĐIỆP TRẦN